{
  "schema": "https://raramuri.ceees.mx/ns/lexicon/1.0",
  "dataset": "Rarámuri Digital: base lexicográfica maestra",
  "dataset_version": "1.0.0",
  "site_version": "3.1.0",
  "generated": "2026-07-21",
  "languages": {
    "object": {
      "code": "tar",
      "label": "rarámuri"
    },
    "target": {
      "code": "es",
      "label": "español"
    }
  },
  "publisher": [
    "Universidad CEEES",
    "Universidad Autónoma de Ciudad Juárez",
    "Cuerpo Académico UACJ-113"
  ],
  "responsible": {
    "name": "Fernando Sandoval Gutiérrez",
    "email": "fernando.sandoval@uacj.mx"
  },
  "license": {
    "id": "CC BY-NC-SA 4.0",
    "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/"
  },
  "publication_status": "Autorizada para difusión",
  "validation_status": "Pendiente de validación lingüística",
  "entry_count": 2581,
  "entries": [
    {
      "record_id": "RD-000001",
      "headword": "A",
      "headword_raw": "A",
      "headword_normalized": "a",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Buscar",
      "senses": [
        "Buscar"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni ama cahué. Voy a buscar el caballo. ¡Ábasi! ¡Vayan a buscarlo! [pret.: ari; fut.: ama] Ábia simíbari, fueron a buscarlo. Abo, lo buscaremos, uds. lo buscarán. Ásagá, si lo busca. Ásiga, buscándolo. Ay, lo buscaba."
      ],
      "variants": [
        "pret.: ari; fut.: ama"
      ],
      "comments_raw": "Nijeni ama cahué. Voy a buscar el caballo. ¡Ábasi! ¡Vayan a buscarlo! [pret.: ari; fut.: ama] Ábia simíbari, fueron a buscarlo. Abo, lo buscaremos, uds. lo buscarán. Ásagá, si lo busca. Ásiga, buscándolo. Ay, lo buscaba.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000002",
      "headword": "Abé",
      "headword_raw": "Abé",
      "headword_normalized": "abe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Hoy",
      "senses": [
        "Hoy"
      ],
      "examples": [
        "1. Abé huarú ucuri. Hoy llovió mucho. 2.Hace rato. Véase jipi, curipi."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "1. Abé huarú ucuri. Hoy llovió mucho. 2.Hace rato. Véase jipi, curipi.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000003",
      "headword": "Abi, abiyena",
      "headword_raw": "Abi, abiyena",
      "headword_normalized": "abi, abiyena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Sí",
      "senses": [
        "Sí"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha mi 'yárati? Ayena, abi. ¿Se lo dieron? Sí."
      ],
      "variants": [
        "abiyena"
      ],
      "comments_raw": "¿Acha mi 'yárati? Ayena, abi. ¿Se lo dieron? Sí.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000004",
      "headword": "Abijí",
      "headword_raw": "Abijí",
      "headword_normalized": "abiji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Todavía, aún",
      "senses": [
        "Todavía, aún"
      ],
      "examples": [
        "¡Abijí buhué!, ¡Espera todavía! Abijí que cho ucú, todavía no llueve. I'yábijí temprano todavía. Abijí tibíami, sobrante. Abijí ucú, todavía llueve."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Abijí buhué!, ¡Espera todavía! Abijí que cho ucú, todavía no llueve. I'yábijí temprano todavía. Abijí tibíami, sobrante. Abijí ucú, todavía llueve.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000005",
      "headword": "Aboni",
      "headword_raw": "Aboni",
      "headword_normalized": "aboni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Ellos, ellas",
      "senses": [
        "Ellos, ellas"
      ],
      "examples": [
        "Aboni pirérachi, habitación de ellos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Aboni pirérachi, habitación de ellos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000006",
      "headword": "Acá",
      "headword_raw": "1Acá",
      "headword_normalized": "aca",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cara, nariz",
      "senses": [
        "Cara, nariz"
      ],
      "examples": [
        "Binoy acara, su cara. Binoy acárachi, en su cara. Véase cho'ó."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Binoy acara, su cara. Binoy acárachi, en su cara. Véase cho'ó.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000007",
      "headword": "Acá",
      "headword_raw": "2Acá",
      "headword_normalized": "aca",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Tener sal 2. Está dulce o sabroso",
      "senses": [
        "Tener sal",
        "Está dulce o sabroso"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha gará acá muní?, ¿Tienen suficiente sal los frijoles? Hue gará acá je'ná muní, están muy bien de sal estos frijoles."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Acha gará acá muní?, ¿Tienen suficiente sal los frijoles? Hue gará acá je'ná muní, están muy bien de sal estos frijoles.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000008",
      "headword": "Acá",
      "headword_raw": "3Acá",
      "headword_normalized": "aca",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Huarache",
      "senses": [
        "Huarache"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni quetasi te acá, no tengo huaraches."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni quetasi te acá, no tengo huaraches.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000009",
      "headword": "Acará",
      "headword_raw": "Acará",
      "headword_normalized": "acara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Poner (huaraches)",
      "senses": [
        "Poner (huaraches)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000010",
      "headword": "Acarapu",
      "headword_raw": "Acarapu",
      "headword_normalized": "acarapu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quitarse (huaraches)",
      "senses": [
        "Quitarse (huaraches)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000011",
      "headword": "Acarapta",
      "headword_raw": "Acarapta",
      "headword_normalized": "acarapta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quitar (huaraches)",
      "senses": [
        "Quitar (huaraches)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000012",
      "headword": "Acá",
      "headword_raw": "4Acá",
      "headword_normalized": "aca",
      "homonym_number": 4,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Embotarse, quitarse (el filo)",
      "senses": [
        "Embotarse, quitarse (el filo)"
      ],
      "examples": [
        "Ripurá acari, se embotó el hacha."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ripurá acari, se embotó el hacha.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000013",
      "headword": "Acáami",
      "headword_raw": "Acáami",
      "headword_normalized": "acaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "1. Salado 2. Dulce",
      "senses": [
        "Salado",
        "Dulce"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000014",
      "headword": "Acáanami",
      "headword_raw": "Acáanami",
      "headword_normalized": "acaanami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Sano de pie o de brazo (se usa negativamente)",
      "senses": [
        "Sano de pie o de brazo (se usa negativamente)"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy que acáanami ju, mapujiti binoy ronórachi nacórami ju, Ese hombre es cojo porque tiene la pierna chueca. Que acáanami, cojo. Que acanáami biréana ronochí, cojo de una pierna."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rijoy que acáanami ju, mapujiti binoy ronórachi nacórami ju, Ese hombre es cojo porque tiene la pierna chueca. Que acáanami, cojo. Que acanáami biréana ronochí, cojo de una pierna.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000015",
      "headword": "Acabó",
      "headword_raw": "Acabó",
      "headword_normalized": "acabo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hoyo de la nariz, ventana de la nariz",
      "senses": [
        "Hoyo de la nariz, ventana de la nariz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 3,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000016",
      "headword": "Acáchura",
      "headword_raw": "Acáchura",
      "headword_normalized": "acachura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Abuela paterna 2. Nieta (de la abuela paterna)",
      "senses": [
        "Abuela paterna",
        "Nieta (de la abuela paterna)"
      ],
      "examples": [
        "Echi nijé onorá iyera nijé acáchura ju, la mamá de mi papá es mi abuela paterna. Nijé acáchura, mi abuela (la mamá de mi papá)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi nijé onorá iyera nijé acáchura ju, la mamá de mi papá es mi abuela paterna. Nijé acáchura, mi abuela (la mamá de mi papá).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 3,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000017",
      "headword": "Acahui",
      "headword_raw": "Acahui",
      "headword_normalized": "acahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Salar",
      "senses": [
        "Salar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000018",
      "headword": "Acajihua",
      "headword_raw": "Acajihua",
      "headword_normalized": "acajihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Correa",
      "senses": [
        "Correa"
      ],
      "examples": [
        "Acajihua ma su'rari, ya se soltó la correa del huarache."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Acajihua ma su'rari, ya se soltó la correa del huarache.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000019",
      "headword": "Acajihua",
      "headword_raw": "Acajihua",
      "headword_normalized": "acajihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vr",
      "classification_family": "Vr",
      "translation_raw": "Ponerse correas a los huaraches",
      "senses": [
        "Ponerse correas a los huaraches"
      ],
      "examples": [
        "Nijé acajíhuara, mis correas"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé acajíhuara, mis correas",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000020",
      "headword": "Acami",
      "headword_raw": "Acami",
      "headword_normalized": "acami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj sing",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Vivo",
      "senses": [
        "Vivo"
      ],
      "examples": [
        "Abijí acami ju cochí, todavía está vivo el perro."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Abijí acami ju cochí, todavía está vivo el perro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000021",
      "headword": "Acaná",
      "headword_raw": "Acaná",
      "headword_normalized": "acana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Boca abajo",
      "senses": [
        "Boca abajo"
      ],
      "examples": [
        "Acaná huichiri, se cayó boca abajo. ¡Acaná achá bitori! ¡Voltea el cajete (boca abajo)!"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Acaná huichiri, se cayó boca abajo. ¡Acaná achá bitori! ¡Voltea el cajete (boca abajo)!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000022",
      "headword": "Acánami",
      "headword_raw": "Acánami",
      "headword_normalized": "acanami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Aliviado (de pie, brazo, etc.), sano así",
      "senses": [
        "Aliviado (de pie, brazo, etc.), sano así"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000023",
      "headword": "Acará",
      "headword_raw": "1Acará",
      "headword_normalized": "acara",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Herrar",
      "senses": [
        "Herrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000024",
      "headword": "Acará",
      "headword_raw": "2Acará",
      "headword_normalized": "acara",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rostro",
      "senses": [
        "Rostro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000025",
      "headword": "Acha",
      "headword_raw": "Acha",
      "headword_normalized": "acha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "¿Acaso…? (solo se usa en preguntas)",
      "senses": [
        "¿Acaso…? (solo se usa en preguntas)"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha gará ju?, ¿Estás bien? ¿Quecha gará ju?, ¿No estás bien?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Acha gará ju?, ¿Estás bien? ¿Quecha gará ju?, ¿No estás bien?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000026",
      "headword": "Achá",
      "headword_raw": "Achá",
      "headword_normalized": "acha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner (una sola cosa o persona), colocar",
      "senses": [
        "Poner (una sola cosa o persona), colocar"
      ],
      "examples": [
        "Echo'ná achámani, voy a ponerlo allí. Nijeni naquiri echo'ná achayá, yo quería ponerlo allí. Echo'ná achárati, fue puesto allí. Sicochi achari rité, puso la piedra en el rincón. [pl.: muchuhua]"
      ],
      "variants": [
        "pl.: muchuhua"
      ],
      "comments_raw": "Echo'ná achámani, voy a ponerlo allí. Nijeni naquiri echo'ná achayá, yo quería ponerlo allí. Echo'ná achárati, fue puesto allí. Sicochi achari rité, puso la piedra en el rincón. [pl.: muchuhua]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000027",
      "headword": "Achagó",
      "headword_raw": "Achagó",
      "headword_normalized": "achago",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Una mata espinosa (semejante a la manzanilla; las chivas comen las ramitas)",
      "senses": [
        "Una mata espinosa (semejante a la manzanilla; las chivas comen las ramitas)"
      ],
      "examples": [
        "Achagóachi, lugar donde hay esa mata."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Achagóachi, lugar donde hay esa mata.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000028",
      "headword": "Achapa",
      "headword_raw": "Achapa",
      "headword_normalized": "achapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Golpear ropa o cobija sobre una roca o con un palo para quitar el agua.",
      "senses": [
        "Golpear ropa o cobija sobre una roca o con un palo para quitar el agua."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000029",
      "headword": "'Aché",
      "headword_raw": "'Aché",
      "headword_normalized": "'ache",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Atiesarse (de frío), morirse (de frío)",
      "senses": [
        "Atiesarse (de frío), morirse (de frío)"
      ],
      "examples": [
        "Biré táa tohuí 'acheca mucuri, mapujiti quetasi teri quima, un niño chiquito se atiesó, y murió así, porque no tenía cobija."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Biré táa tohuí 'acheca mucuri, mapujiti quetasi teri quima, un niño chiquito se atiesó, y murió así, porque no tenía cobija.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000030",
      "headword": "Achí",
      "headword_raw": "Achí",
      "headword_normalized": "achi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Reír, sonreír",
      "senses": [
        "Reír, sonreír"
      ],
      "examples": [
        "Echi jaré rarámuri huabé achiri maparí nijé huichiri, los tarahumaras se rieron mucho cuando me caí."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi jaré rarámuri huabé achiri maparí nijé huichiri, los tarahumaras se rieron mucho cuando me caí.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000031",
      "headword": "Achíami",
      "headword_raw": "Achíami",
      "headword_normalized": "achiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Risueño",
      "senses": [
        "Risueño"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000032",
      "headword": "Achigó yiri ju",
      "headword_raw": "Achigó yiri ju",
      "headword_normalized": "achigo yiri ju",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Es igual",
      "senses": [
        "Es igual"
      ],
      "examples": [
        "Véase néchigo"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Véase néchigo",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000033",
      "headword": "Achigórigá",
      "headword_raw": "Achigórigá",
      "headword_normalized": "achigoriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De la misma manera, así también",
      "senses": [
        "De la misma manera, así también"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy nihuari biré namuti achigórigá mapurigá rihuari echo'ná huarúrachi, ese hombre hizo una cosa de la misma manera que vió en la ciudad."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rijoy nihuari biré namuti achigórigá mapurigá rihuari echo'ná huarúrachi, ese hombre hizo una cosa de la misma manera que vió en la ciudad.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000034",
      "headword": "A'huí",
      "headword_raw": "A'huí",
      "headword_normalized": "a'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Brotar, nacer o germinar (semillas)",
      "senses": [
        "Brotar, nacer o germinar (semillas)"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: a'huiri, fut.: a'huimea]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: a'huiri, fut.: a'huimea"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: a'huiri, fut.: a'huimea]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000035",
      "headword": "Ahuínari",
      "headword_raw": "Ahuínari",
      "headword_normalized": "ahuinari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv pl",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Solos",
      "senses": [
        "Solos"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: bi'neri]"
      ],
      "variants": [
        "sing.: bi'neri"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: bi'neri]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000036",
      "headword": "A'huínari",
      "headword_raw": "A'huínari",
      "headword_normalized": "a'huinari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Aparte",
      "senses": [
        "Aparte"
      ],
      "examples": [
        "Aboni a'huínara niráa napahuiri, ellos se juntaron aparte de los demás."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Aboni a'huínara niráa napahuiri, ellos se juntaron aparte de los demás.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000037",
      "headword": "Ajó",
      "headword_raw": "1Ajó",
      "headword_normalized": "ajo",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Desgranar maíz",
      "senses": [
        "Desgranar maíz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 4,
        "page_end": 4,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000038",
      "headword": "Ajó",
      "headword_raw": "2Ajó",
      "headword_normalized": "ajo",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mosquito, zancudo",
      "senses": [
        "Mosquito, zancudo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000039",
      "headword": "A'lara",
      "headword_raw": "A'lara",
      "headword_normalized": "a'lara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mejorar, arreglar, preparar",
      "senses": [
        "Mejorar, arreglar, preparar"
      ],
      "examples": [
        "Hue charé buhué; auchecho cu a'larabo, está muy malo el camino; lo arreglaremos. Vease ca'rara"
      ],
      "variants": [
        "véase ca'rara"
      ],
      "comments_raw": "Hue charé buhué; auchecho cu a'larabo, está muy malo el camino; lo arreglaremos. Vease ca'rara",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000040",
      "headword": "Alimuri",
      "headword_raw": "Alimuri",
      "headword_normalized": "alimuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Decalitro",
      "senses": [
        "Decalitro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000041",
      "headword": "Amá",
      "headword_raw": "Amá",
      "headword_normalized": "ama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hígado",
      "senses": [
        "Hígado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000042",
      "headword": "Amaré",
      "headword_raw": "Amaré",
      "headword_normalized": "amare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener hígado",
      "senses": [
        "Tener hígado"
      ],
      "examples": [
        "Huáasi amará, hígado de vaca"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huáasi amará, hígado de vaca",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000043",
      "headword": "Amachí",
      "headword_raw": "Amachí",
      "headword_normalized": "amachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rezar",
      "senses": [
        "Rezar"
      ],
      "examples": [
        "Echi jaré pagótami mo'huiri echo'ná pachá ri'obachi; ma amachima, la gente ya entró en la iglesia; van a rezar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi jaré pagótami mo'huiri echo'ná pachá ri'obachi; ma amachima, la gente ya entró en la iglesia; van a rezar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000044",
      "headword": "Amachícarahuami",
      "headword_raw": "Amachícarahuami",
      "headword_normalized": "amachicarahuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Perteneciente a la acción de rezar",
      "senses": [
        "Perteneciente a la acción de rezar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000045",
      "headword": "Amarú",
      "headword_raw": "Amarú",
      "headword_normalized": "amaru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar entero",
      "senses": [
        "Estar entero"
      ],
      "examples": [
        "Auchériga atí bachí; abijí amarúami ju, así está la cabalaza; todavía está enter."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Auchériga atí bachí; abijí amarúami ju, así está la cabalaza; todavía está enter.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000046",
      "headword": "Amarúami",
      "headword_raw": "Amarúami",
      "headword_normalized": "amaruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Entero",
      "senses": [
        "Entero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000047",
      "headword": "Amí",
      "headword_raw": "Amí",
      "headword_normalized": "ami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Buscar",
      "senses": [
        "Buscar"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni simea huenomí ámia, voy a buscar dinero Símabo huenomí ábia, vamos a buscar dinero. ¡Amí!, ¡Vaya a buscarlo! Ámia simiri, fue a buscarlo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni simea huenomí ámia, voy a buscar dinero Símabo huenomí ábia, vamos a buscar dinero. ¡Amí!, ¡Vaya a buscarlo! Ámia simiri, fue a buscarlo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000048",
      "headword": "Amígohua",
      "headword_raw": "Amígohua",
      "headword_normalized": "amigohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Amigo",
      "senses": [
        "Amigo"
      ],
      "examples": [
        "Nijé amígohuara, mis amigos"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé amígohuara, mis amigos",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000049",
      "headword": "Amóo, amoque",
      "headword_raw": "Amóo, amoque",
      "headword_normalized": "amoo, amoque",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Panal, miel de abeja",
      "senses": [
        "Panal, miel de abeja"
      ],
      "examples": [
        "Huamí ripá coráachi chucú biré amóo, allá arriba, en la escarpadura, está colgado un panal."
      ],
      "variants": [
        "amoque"
      ],
      "comments_raw": "Huamí ripá coráachi chucú biré amóo, allá arriba, en la escarpadura, está colgado un panal.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000050",
      "headword": "Aná",
      "headword_raw": "1Aná",
      "headword_normalized": "ana",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De otro modo",
      "senses": [
        "De otro modo"
      ],
      "examples": [
        "Aná cho niráa ra'ichari, habló de otro modo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Aná cho niráa ra'ichari, habló de otro modo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000051",
      "headword": "Aná",
      "headword_raw": "2Aná",
      "headword_normalized": "ana",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Ala 2. Aleta",
      "senses": [
        "Ala",
        "Aleta"
      ],
      "examples": [
        "Churuguí anará, alas de pájaro Rochí anará, aletas de pez"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Churuguí anará, alas de pájaro Rochí anará, aletas de pez",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000052",
      "headword": "A’nabáa",
      "headword_raw": "A’nabáa",
      "headword_normalized": "a'nabaa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Juntarse",
      "senses": [
        "Juntarse"
      ],
      "examples": [
        "Jena’í piréami pagótami a’nabáari echo’ná comurachi, la gente de aquí se juntó en la casa de la comunidad"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jena’í piréami pagótami a’nabáari echo’ná comurachi, la gente de aquí se juntó en la casa de la comunidad",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000053",
      "headword": "Anacha",
      "headword_raw": "Anacha",
      "headword_normalized": "anacha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aguantar",
      "senses": [
        "Aguantar"
      ],
      "examples": [
        "Maparí rarajípari, échi rijoy quetasi anáchari, cuando corrieron con la bolsa, ese hombre no aguantó. Biquiyá norí chopi anáchari, solamente aguantó tres vueltas. Ne huabé ocó ramichí; nijeni quetasi omero huaminabi anacha, me duele mucho la muela; no puedo aguantarla más. [pret.: anáchari; fut.: anachama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: anáchari; fut.: anachama"
      ],
      "comments_raw": "Maparí rarajípari, échi rijoy quetasi anáchari, cuando corrieron con la bolsa, ese hombre no aguantó. Biquiyá norí chopi anáchari, solamente aguantó tres vueltas. Ne huabé ocó ramichí; nijeni quetasi omero huaminabi anacha, me duele mucho la muela; no puedo aguantarla más. [pret.: anáchari; fut.: anachama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000054",
      "headword": "Anachapa",
      "headword_raw": "Anachapa",
      "headword_normalized": "anachapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aletear",
      "senses": [
        "Aletear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000055",
      "headword": "A’nagú",
      "headword_raw": "A’nagú",
      "headword_normalized": "a'nagu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Mutuamente, unos a otros",
      "senses": [
        "Mutuamente, unos a otros"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000056",
      "headword": "Anahué",
      "headword_raw": "Anahué",
      "headword_normalized": "anahue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aletear",
      "senses": [
        "Aletear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 5,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000057",
      "headword": "Anahui",
      "headword_raw": "Anahui",
      "headword_normalized": "anahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Medir, pesar",
      "senses": [
        "Medir, pesar"
      ],
      "examples": [
        "Gará anáhuari echi sunú, mapurigá ibiri chópirigá chapimea, midieron bien el maíz, para que cada uno reciba la misma cantidad. [pret.: anpahuari; fut.: anáhuima]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: anpahuari; fut.: anáhuima"
      ],
      "comments_raw": "Gará anáhuari echi sunú, mapurigá ibiri chópirigá chapimea, midieron bien el maíz, para que cada uno reciba la misma cantidad. [pret.: anpahuari; fut.: anáhuima]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 5,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000058",
      "headword": "A’nahuí",
      "headword_raw": "A’nahuí",
      "headword_normalized": "a'nahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "1. Al mismo tiempo 2. igual",
      "senses": [
        "Al mismo tiempo",
        "igual"
      ],
      "examples": [
        "A’nahuí ochérari, nacieron al mismo tiempo. Ne a’nahuí buyari, salieron al mismo tiempo. Ocuánica ne a'nahuí ju, los dos son iguales. A'nahuí ju, son iguales"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "A’nahuí ochérari, nacieron al mismo tiempo. Ne a’nahuí buyari, salieron al mismo tiempo. Ocuánica ne a'nahuí ju, los dos son iguales. A'nahuí ju, son iguales",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000059",
      "headword": "A'najata",
      "headword_raw": "A'najata",
      "headword_normalized": "a'najata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Perseguir",
      "senses": [
        "Perseguir"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy quimá chigósari, echijiti a'najátabo, ese hombre se robó una cobija; por eso lo perseguiremos. [pret.: a'najátari; fut.: a’najátama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: a'najátari; fut.: a’najátama"
      ],
      "comments_raw": "Echi rijoy quimá chigósari, echijiti a'najátabo, ese hombre se robó una cobija; por eso lo perseguiremos. [pret.: a'najátari; fut.: a’najátama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000060",
      "headword": "A'namótami",
      "headword_raw": "A'namótami",
      "headword_normalized": "a'namotami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Uno encima del otro",
      "senses": [
        "Uno encima del otro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000061",
      "headword": "A'namótana",
      "headword_raw": "A'namótana",
      "headword_normalized": "a'namotana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner (uno encima del otro)",
      "senses": [
        "Poner (uno encima del otro)"
      ],
      "examples": [
        "Napabuca a'namótana muchúhuari, las puso una encima de la otra, haciendo un montón."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Napabuca a'namótana muchúhuari, las puso una encima de la otra, haciendo un montón.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000062",
      "headword": "Anara",
      "headword_raw": "Anara",
      "headword_normalized": "anara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Igualar",
      "senses": [
        "Igualar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000063",
      "headword": "A'nayáhuari",
      "headword_raw": "A'nayáhuari",
      "headword_normalized": "a'nayahuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Los que vivieron hace mucho, los espíritus de los antepasados",
      "senses": [
        "Los que vivieron hace mucho, los espíritus de los antepasados"
      ],
      "examples": [
        "Jaré rarámuri mayé mapu echi jaré qui'yá piréami pagótami arihuá abijí 'yena jena'í, echijiti maparí echi jaré rarámuri huabé majajáratami ju, rocogó niráa, aboni mayé mapu a'nayáhuari 'yena. Algunos tarahumaras creen que los espíritus de los que vivieron hace mucho todavía andan aquí, por eso, cuando ellos están muy asustados en la noche, creen que los espíritus de los antepasados andan por ahí."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jaré rarámuri mayé mapu echi jaré qui'yá piréami pagótami arihuá abijí 'yena jena'í, echijiti maparí echi jaré rarámuri huabé majajáratami ju, rocogó niráa, aboni mayé mapu a'nayáhuari 'yena. Algunos tarahumaras creen que los espíritus de los que vivieron hace mucho todavía andan aquí, por eso, cuando ellos están muy asustados en la noche, creen que los espíritus de los antepasados andan por ahí.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000064",
      "headword": "Ané",
      "headword_raw": "Ané",
      "headword_normalized": "ane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Decir",
      "senses": [
        "Decir"
      ],
      "examples": [
        "Maparí echi rijoy ra'íchari tamí yuhua, binoy tamí aneri mapu binoy onorá ma mucuri, cuando ese hombre habló conmigo, me dijo que su papá ya había muerto."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparí echi rijoy ra'íchari tamí yuhua, binoy tamí aneri mapu binoy onorá ma mucuri, cuando ese hombre habló conmigo, me dijo que su papá ya había muerto.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000065",
      "headword": "Ané",
      "headword_raw": "Ané",
      "headword_normalized": "ane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sonar fuerte",
      "senses": [
        "Sonar fuerte"
      ],
      "examples": [
        "Jeané, le dice esto Anebi, le hubiéramos dicho Anemi, le hubiera dicho"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jeané, le dice esto Anebi, le hubiéramos dicho Anemi, le hubiera dicho",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000066",
      "headword": "Anérami",
      "headword_raw": "Anérami",
      "headword_normalized": "anerami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Le fue dicho",
      "senses": [
        "Le fue dicho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000067",
      "headword": "Anérati",
      "headword_raw": "Anérati",
      "headword_normalized": "anerati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Fue dicho fue avisado (pasivo)",
      "senses": [
        "Fue dicho fue avisado (pasivo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000068",
      "headword": "Anéchani",
      "headword_raw": "Anéchani",
      "headword_normalized": "anechani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rezumbar",
      "senses": [
        "Rezumbar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000069",
      "headword": "Aní",
      "headword_raw": "Aní",
      "headword_normalized": "ani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Decir",
      "senses": [
        "Decir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000070",
      "headword": "Anihuami",
      "headword_raw": "Anihuami",
      "headword_normalized": "anihuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Querer decir",
      "senses": [
        "Querer decir"
      ],
      "examples": [
        "¿Churigá anihuami ju?, ¿Qué quiere decir?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Churigá anihuami ju?, ¿Qué quiere decir?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000071",
      "headword": "Anirá",
      "headword_raw": "Anirá",
      "headword_normalized": "anira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Decir",
      "senses": [
        "Decir"
      ],
      "examples": [
        "¿Churigá anirá?, ¿Cómo dirá?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Churigá anirá?, ¿Cómo dirá?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000072",
      "headword": "Aniríhuachi",
      "headword_raw": "Aniríhuachi",
      "headword_normalized": "anirihuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En el tiempo en que se dice",
      "senses": [
        "En el tiempo en que se dice"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000073",
      "headword": "Aniríhuami",
      "headword_raw": "Aniríhuami",
      "headword_normalized": "anirihuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Nombrado",
      "senses": [
        "Nombrado"
      ],
      "examples": [
        "Samichí aniríhuachi, lugar nombrado Samachique"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Samichí aniríhuachi, lugar nombrado Samachique",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 6,
        "page_end": 6,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000074",
      "headword": "Aoréachi",
      "headword_raw": "Aoréachi",
      "headword_normalized": "aoreachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tascatal",
      "senses": [
        "Tascatal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000075",
      "headword": "Aorí",
      "headword_raw": "Aorí",
      "headword_normalized": "aori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Táscate (un árbol de la familia del cedro)",
      "senses": [
        "Táscate (un árbol de la familia del cedro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000076",
      "headword": "Apabera",
      "headword_raw": "Apabera",
      "headword_normalized": "apabera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Andar acarreando (en el lomo)",
      "senses": [
        "Andar acarreando (en el lomo)"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: apabérama]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: apabérama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: apabérama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000077",
      "headword": "Apanérohua",
      "headword_raw": "Apanérohua",
      "headword_normalized": "apanerohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Compañero",
      "senses": [
        "Compañero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000078",
      "headword": "Aparocha",
      "headword_raw": "Aparocha",
      "headword_normalized": "aparocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Abuelo materno",
      "senses": [
        "Abuelo materno"
      ],
      "examples": [
        "Echi nijé iyera onorá nijé aparóchahuara ju, el papá de mi madre es mi abuelo materno."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi nijé iyera onorá nijé aparóchahuara ju, el papá de mi madre es mi abuelo materno.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000079",
      "headword": "Aparocha",
      "headword_raw": "Aparocha",
      "headword_normalized": "aparocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nieto (del abuelo materno)",
      "senses": [
        "Nieto (del abuelo materno)"
      ],
      "examples": [
        "Echi nijé iyera onorá nijé aparóchahuara ju, el papá de mi madre es mi abuelo materno."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi nijé iyera onorá nijé aparóchahuara ju, el papá de mi madre es mi abuelo materno.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000080",
      "headword": "Aparú",
      "headword_raw": "Aparú",
      "headword_normalized": "aparu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar bravo",
      "senses": [
        "Estar bravo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000081",
      "headword": "Aparúami",
      "headword_raw": "Aparúami",
      "headword_normalized": "aparuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Bravo, cruel, feroz, malvado, valiente, violento",
      "senses": [
        "Bravo, cruel, feroz, malvado, valiente, violento"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000082",
      "headword": "Apé",
      "headword_raw": "Apé",
      "headword_normalized": "ape",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Echar a la espalda",
      "senses": [
        "Echar a la espalda"
      ],
      "examples": [
        "Nijé apema, yo voy a traerlo en la espalda. Echi rijoy apema cuco, ese hombre se va a echar un tercio de leña en la espalda."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé apema, yo voy a traerlo en la espalda. Echi rijoy apema cuco, ese hombre se va a echar un tercio de leña en la espalda.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000083",
      "headword": "Apera",
      "headword_raw": "Apera",
      "headword_normalized": "apera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt sing",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar en la espalda",
      "senses": [
        "Llevar en la espalda"
      ],
      "examples": [
        "Ripópachi apérama sunú, va a llevar el (saco de) maíz en la espalda. [fut.: aperama; pl.: pabera]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: aperama; pl.: pabera"
      ],
      "comments_raw": "Ripópachi apérama sunú, va a llevar el (saco de) maíz en la espalda. [fut.: aperama; pl.: pabera]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000084",
      "headword": "Apurá",
      "headword_raw": "Apurá",
      "headword_normalized": "apura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer olas (el agua)",
      "senses": [
        "Hacer olas (el agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000085",
      "headword": "Apurí",
      "headword_raw": "Apurí",
      "headword_normalized": "apuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Un árbol de la barranca",
      "senses": [
        "Un árbol de la barranca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000086",
      "headword": "Aqué",
      "headword_raw": "1Aqué",
      "headword_normalized": "aque",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener huaraches",
      "senses": [
        "Tener huaraches"
      ],
      "examples": [
        "Véase acá"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Véase acá",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000087",
      "headword": "Aqué",
      "headword_raw": "2Aqué",
      "headword_normalized": "aque",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Nadar",
      "senses": [
        "Nadar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000088",
      "headword": "Aquibi",
      "headword_raw": "Aquibi",
      "headword_normalized": "aquibi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desaparecer",
      "senses": [
        "Desaparecer"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: mo'huibi]"
      ],
      "variants": [
        "pl.: mo'huibi"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: mo'huibi]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000089",
      "headword": "Arara",
      "headword_raw": "Arara",
      "headword_normalized": "arara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arado",
      "senses": [
        "Arado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000090",
      "headword": "Aré",
      "headword_raw": "Aré",
      "headword_normalized": "are",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Descornar",
      "senses": [
        "Descornar"
      ],
      "examples": [
        "Echi toro tamí chi'iburi; ma huaminá arémani, ese toro me acorneó; ya voy a descornarlo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi toro tamí chi'iburi; ma huaminá arémani, ese toro me acorneó; ya voy a descornarlo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000091",
      "headword": "Arí",
      "headword_raw": "Arí",
      "headword_normalized": "ari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Tarde",
      "senses": [
        "Tarde"
      ],
      "examples": [
        "Jipi arí, hoy en la tarde, enseguida"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jipi arí, hoy en la tarde, enseguida",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000092",
      "headword": "Arí biché",
      "headword_raw": "Arí biché",
      "headword_normalized": "ari biche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Entonces",
      "senses": [
        "Entonces"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000093",
      "headword": "Ariché",
      "headword_raw": "Ariché",
      "headword_normalized": "ariche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tardar, dilatar",
      "senses": [
        "Tardar, dilatar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000094",
      "headword": "Arigá",
      "headword_raw": "Arigá",
      "headword_normalized": "ariga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "A pesar de, de todos modos",
      "senses": [
        "A pesar de, de todos modos"
      ],
      "examples": [
        "Arigá ruráachi nochabo, a pesar del frío vamos a trabajar. Arigá 'huérari, urgente Ariga 'huérari ju, es menester"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Arigá ruráachi nochabo, a pesar del frío vamos a trabajar. Arigá 'huérari, urgente Ariga 'huérari ju, es menester",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000095",
      "headword": "Arihua",
      "headword_raw": "Arihua",
      "headword_normalized": "arihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser tarde, atardecer",
      "senses": [
        "Ser tarde, atardecer"
      ],
      "examples": [
        "Ma arihua, terico chonama, ya es tarde, pronto va a obscurecer."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma arihua, terico chonama, ya es tarde, pronto va a obscurecer.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000096",
      "headword": "Arihuá",
      "headword_raw": "Arihuá",
      "headword_normalized": "arihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Alma",
      "senses": [
        "Alma"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000097",
      "headword": "Arihué",
      "headword_raw": "Arihué",
      "headword_normalized": "arihue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dejar",
      "senses": [
        "Dejar"
      ],
      "examples": [
        "Rijoy huaminá arihueri binoy upira, el hombre dejó a su esposa. Echo'ná bitichí arihueri ripurá, dejó el hacha en la casa. ¡Arihué! ¡Quetasi namó orá!, ¡Déjalo! iNo le hagas nada! [pp.: arihuérami; fut.: arihuema]"
      ],
      "variants": [
        "pp.: arihuérami; fut.: arihuema"
      ],
      "comments_raw": "Rijoy huaminá arihueri binoy upira, el hombre dejó a su esposa. Echo'ná bitichí arihueri ripurá, dejó el hacha en la casa. ¡Arihué! ¡Quetasi namó orá!, ¡Déjalo! iNo le hagas nada! [pp.: arihuérami; fut.: arihuema]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 7,
        "page_end": 7,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000098",
      "headword": "Arimuri",
      "headword_raw": "Arimuri",
      "headword_normalized": "arimuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Almud",
      "senses": [
        "Almud"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000099",
      "headword": "A'rínaromí",
      "headword_raw": "A'rínaromí",
      "headword_normalized": "a'rinaromi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Al poco rato",
      "senses": [
        "Al poco rato"
      ],
      "examples": [
        "Maparimi cu simiri, que ayó, pe a'rínaromí échico nahuarí, a poco de haberse ido usted, llegó él."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparimi cu simiri, que ayó, pe a'rínaromí échico nahuarí, a poco de haberse ido usted, llegó él.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000100",
      "headword": "Ariósibá",
      "headword_raw": "Ariósibá",
      "headword_normalized": "ariosiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interj",
      "classification_family": "Interj",
      "translation_raw": "¡Adiós!",
      "senses": [
        "¡Adiós!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000101",
      "headword": "Arirí",
      "headword_raw": "Arirí",
      "headword_normalized": "ariri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interj",
      "classification_family": "Interj",
      "translation_raw": "iAy!",
      "senses": [
        "iAy!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000102",
      "headword": "Aró",
      "headword_raw": "Aró",
      "headword_normalized": "aro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Marchitarse",
      "senses": [
        "Marchitarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000103",
      "headword": "Asahua",
      "headword_raw": "Asahua",
      "headword_normalized": "asahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vy",
      "classification_family": "V",
      "translation_raw": "Acudir",
      "senses": [
        "Acudir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000104",
      "headword": "Asapa",
      "headword_raw": "Asapa",
      "headword_normalized": "asapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sacudir",
      "senses": [
        "Sacudir"
      ],
      "examples": [
        "Cará asápari quimá, mapujiti hue napisóori. Sacudió bien la cobija, porque tenía mucho polvo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cará asápari quimá, mapujiti hue napisóori. Sacudió bien la cobija, porque tenía mucho polvo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000105",
      "headword": "Asayé",
      "headword_raw": "Asayé",
      "headword_normalized": "asaye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Enemigos",
      "senses": [
        "Enemigos"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: sayé]"
      ],
      "variants": [
        "sing.: sayé"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: sayé]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000106",
      "headword": "Asé",
      "headword_raw": "Asé",
      "headword_normalized": "ase",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Montar (un animal)",
      "senses": [
        "Montar (un animal)"
      ],
      "examples": [
        "Cahué asigá cu simiri. Montando el caballo, se fué. Que cho binéami ju aserihua. Todavía no está entrenado a ser montado. Asigá montando"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cahué asigá cu simiri. Montando el caballo, se fué. Que cho binéami ju aserihua. Todavía no está entrenado a ser montado. Asigá montando",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000107",
      "headword": "Así",
      "headword_raw": "Así",
      "headword_normalized": "asi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "También",
      "senses": [
        "También"
      ],
      "examples": [
        "Binoy upira así simiri. Su esposa también se fue."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Binoy upira así simiri. Su esposa también se fue.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000108",
      "headword": "Asibá",
      "headword_raw": "Asibá",
      "headword_normalized": "asiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "Siéntate",
      "senses": [
        "Siéntate"
      ],
      "examples": [
        "Mami risiri inaria, echo'ná ritérari moba asibá. Ya te cansaste de andar, siéntate allí sobre la piedra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mami risiri inaria, echo'ná ritérari moba asibá. Ya te cansaste de andar, siéntate allí sobre la piedra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000109",
      "headword": "Asiba",
      "headword_raw": "Asiba",
      "headword_normalized": "asiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sentarse",
      "senses": [
        "Sentarse"
      ],
      "examples": [
        "Pachá asíbaga, huarú co'huari. Sentándose adentro, comió mucho. Echo'ná escuélachi asíbami rihuárini. Le ví sentado allí, en la escuela."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Pachá asíbaga, huarú co'huari. Sentándose adentro, comió mucho. Echo'ná escuélachi asíbami rihuárini. Le ví sentado allí, en la escuela.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000110",
      "headword": "Asiba",
      "headword_raw": "Asiba",
      "headword_normalized": "asiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Quedarse (cosa)",
      "senses": [
        "Quedarse (cosa)"
      ],
      "examples": [
        "Echi huarú rité ripana jonsa cabótasa, huami ri’ré asíbari. Esa piedra rodó desde arriba y se quedó allí abajo. [pl.: muchiba] asináari vi quería sentarse"
      ],
      "variants": [
        "pl.: muchiba"
      ],
      "comments_raw": "Echi huarú rité ripana jonsa cabótasa, huami ri’ré asíbari. Esa piedra rodó desde arriba y se quedó allí abajo. [pl.: muchiba] asináari vi quería sentarse",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000111",
      "headword": "Asira",
      "headword_raw": "Asira",
      "headword_normalized": "asira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar sentado (haciendo algo)",
      "senses": [
        "Estar sentado (haciendo algo)"
      ],
      "examples": [
        "Oserí 'nénia asírari. Estaba sentado leyendo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Oserí 'nénia asírari. Estaba sentado leyendo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000112",
      "headword": "Asisi",
      "headword_raw": "Asisi",
      "headword_normalized": "asisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Levantarse (de estar acostado)",
      "senses": [
        "Levantarse (de estar acostado)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000113",
      "headword": "Atá",
      "headword_raw": "Atá",
      "headword_normalized": "ata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arco (para flechas)",
      "senses": [
        "Arco (para flechas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000114",
      "headword": "Atachó",
      "headword_raw": "Atachó",
      "headword_normalized": "atacho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pudrirse (mazorcas)",
      "senses": [
        "Pudrirse (mazorcas)"
      ],
      "examples": [
        "Atachórami podridas (mazorcas)"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Atachórami podridas (mazorcas)",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000115",
      "headword": "Atahuépata",
      "headword_raw": "Atahuépata",
      "headword_normalized": "atahuepata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Podar",
      "senses": [
        "Podar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000116",
      "headword": "Até",
      "headword_raw": "Até",
      "headword_normalized": "ate",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener arco",
      "senses": [
        "Tener arco"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: atéami]"
      ],
      "variants": [
        "pp.: atéami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: atéami]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000117",
      "headword": "Atí",
      "headword_raw": "Atí",
      "headword_normalized": "ati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sing estar, estar sentado",
      "senses": [
        "Sing estar, estar sentado"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: muchuhui]"
      ],
      "variants": [
        "pl.: muchuhui"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: muchuhui]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000118",
      "headword": "Atisi",
      "headword_raw": "Atisi",
      "headword_normalized": "atisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estornudar",
      "senses": [
        "Estornudar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000119",
      "headword": "Auché",
      "headword_raw": "Auché",
      "headword_normalized": "auche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Otro",
      "senses": [
        "Otro"
      ],
      "examples": [
        "Auché baisá niráa, tres tantos. Auché biré, otro. Auché biréana, en otra parte. Auché biréara oméachi, el próximo domingo. Auché jaré, otros. Auché pe ocuá, otro poco. Auché siné, otra vez."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Auché baisá niráa, tres tantos. Auché biré, otro. Auché biréana, en otra parte. Auché biréara oméachi, el próximo domingo. Auché jaré, otros. Auché pe ocuá, otro poco. Auché siné, otra vez.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 8,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000120",
      "headword": "Auchecho",
      "headword_raw": "Auchecho",
      "headword_normalized": "auchecho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "",
      "senses": [],
      "examples": [
        "Auchecho siné, otra vez. Auchecho siné aní, repetir. Auchecho siné cu ‘ya, reponer."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Auchecho siné, otra vez. Auchecho siné aní, repetir. Auchecho siné cu ‘ya, reponer.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 8,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000121",
      "headword": "Ayá",
      "headword_raw": "Ayá",
      "headword_normalized": "aya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Dando [Gerundio de ‘ya]",
      "senses": [
        "Dando [Gerundio de ‘ya]"
      ],
      "examples": [
        "Jena’í iyénari biré óhuami carúmati ohuáami ayá. Aquí andaba un médico dándonos medicinas de todas clases."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jena’í iyénari biré óhuami carúmati ohuáami ayá. Aquí andaba un médico dándonos medicinas de todas clases.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000122",
      "headword": "A’yapi",
      "headword_raw": "A’yapi",
      "headword_normalized": "a'yapi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Uno tras otro",
      "senses": [
        "Uno tras otro"
      ],
      "examples": [
        "Maparí nachútari sunú, a’yapi sísari echi pagótuami. Cuando hicieron distribución del maíz, la gente llegaba una tras otra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparí nachútari sunú, a’yapi sísari echi pagótuami. Cuando hicieron distribución del maíz, la gente llegaba una tras otra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000123",
      "headword": "Ayena",
      "headword_raw": "Ayena",
      "headword_normalized": "ayena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Sí",
      "senses": [
        "Sí"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha atí mujé onorá? Ayena, echo'ná pachá atí. ¿Está tu papá? Sí, está allí adentro."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Acha atí mujé onorá? Ayena, echo'ná pachá atí. ¿Está tu papá? Sí, está allí adentro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000124",
      "headword": "Ayena cho",
      "headword_raw": "Ayena cho",
      "headword_normalized": "ayena cho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "También, aún, sí",
      "senses": [
        "También, aún, sí"
      ],
      "examples": [
        "Ayena cho nayúnari echi jaré cúuchi. Aún los niños se enfermaron. Nijé onorá ayena cho nahuari. Mi papá también vino. Ayénasí, ayena así sí también."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ayena cho nayúnari echi jaré cúuchi. Aún los niños se enfermaron. Nijé onorá ayena cho nahuari. Mi papá también vino. Ayénasí, ayena así sí también.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000125",
      "headword": "Ba'arí",
      "headword_raw": "Ba'arí",
      "headword_normalized": "ba'ari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Mañana.",
      "senses": [
        "Mañana."
      ],
      "examples": [
        "Ba'arí bi'yá mañana temprano. Ba'arí piché hasta mañana"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ba'arí bi'yá mañana temprano. Ba'arí piché hasta mañana",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000126",
      "headword": "Ba'arínara",
      "headword_raw": "Ba'arínara",
      "headword_normalized": "ba'arinara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Al siguiente día (en el pasado) por la mañana",
      "senses": [
        "Al siguiente día (en el pasado) por la mañana"
      ],
      "examples": [
        "Maparí huarú quipari, ba'arínara huabé ruráari. Al día siguiente de la gran nevada hizo mucho frío."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparí huarú quipari, ba'arínara huabé ruráari. Al día siguiente de la gran nevada hizo mucho frío.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000127",
      "headword": "Bacá",
      "headword_raw": "Bacá",
      "headword_normalized": "baca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Carrizo",
      "senses": [
        "Carrizo"
      ],
      "examples": [
        "Huaminá tu bacochi hue nirú bacá. Allá abajo, en el río, hay mucho carrizo. Echi jaré rarámuri echi bacá nihuá cuseri. Los tarahumaras hacen flautas del carrizo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huaminá tu bacochi hue nirú bacá. Allá abajo, en el río, hay mucho carrizo. Echi jaré rarámuri echi bacá nihuá cuseri. Los tarahumaras hacen flautas del carrizo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000128",
      "headword": "Bacahuá",
      "headword_raw": "Bacahuá",
      "headword_normalized": "bacahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hoja de la mazorca (seca)",
      "senses": [
        "Hoja de la mazorca (seca)"
      ],
      "examples": [
        "'Huisa, bacahuá napabusa, huaminánomí tamari nihuabo. En la pizca juntamos las hojas de las mazorcas; después haremos tamales."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "'Huisa, bacahuá napabusa, huaminánomí tamari nihuabo. En la pizca juntamos las hojas de las mazorcas; después haremos tamales.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000129",
      "headword": "Bacamú",
      "headword_raw": "Bacamú",
      "headword_normalized": "bacamu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Infectarse (llaga), hincharse (con pus)",
      "senses": [
        "Infectarse (llaga), hincharse (con pus)"
      ],
      "examples": [
        "Chabé jonsa huabé cháanari, jipi ma bacamuri. Desde hace algún tiempo le salió un grano, ahora ya se hinchó con pus."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chabé jonsa huabé cháanari, jipi ma bacamuri. Desde hace algún tiempo le salió un grano, ahora ya se hinchó con pus.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000130",
      "headword": "Bacánuhui",
      "headword_raw": "Bacánuhui",
      "headword_normalized": "bacanuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de mata que crece en las barrancas. (ellos usan las raíces bien machucadas con un poco de agua para curarse cuando están \"fuera de sí\".).",
      "senses": [
        "Tipo de mata que crece en las barrancas. (ellos usan las raíces bien machucadas con un poco de agua para curarse cuando están \"fuera de sí\".)."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000131",
      "headword": "Bacarachi",
      "headword_raw": "Bacarachi",
      "headword_normalized": "bacarachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de víbora chica con rayas blancas",
      "senses": [
        "Tipo de víbora chica con rayas blancas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000132",
      "headword": "Bacarí",
      "headword_raw": "Bacarí",
      "headword_normalized": "bacari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener enfermedad venérea",
      "senses": [
        "Tener enfermedad venérea"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000133",
      "headword": "Bacó",
      "headword_raw": "Bacó",
      "headword_normalized": "baco",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse amarillo (las matas de maíz por haber llovido)",
      "senses": [
        "Ponerse amarillo (las matas de maíz por haber llovido)"
      ],
      "examples": [
        "Chabé biréara michá huarú ucuri sinibí rahué, echijiti pachí ma bacori. Hace un mes llovió mucho todos los días, por eso las matas de maíz se pusieron amarillas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chabé biréara michá huarú ucuri sinibí rahué, echijiti pachí ma bacori. Hace un mes llovió mucho todos los días, por eso las matas de maíz se pusieron amarillas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 9,
        "page_end": 9,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000134",
      "headword": "Bacochi",
      "headword_raw": "Bacochi",
      "headword_normalized": "bacochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Río",
      "senses": [
        "Río"
      ],
      "examples": [
        "Huamina ri'reti urí, huabé ri'ré bacochi ju. Allá en el fondo de la barranca, muy abajo, está el río."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huamina ri'reti urí, huabé ri'ré bacochi ju. Allá en el fondo de la barranca, muy abajo, está el río.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000135",
      "headword": "Bacúi",
      "headword_raw": "Bacúi",
      "headword_normalized": "bacui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Otate",
      "senses": [
        "Otate"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000136",
      "headword": "Bacúu",
      "headword_raw": "Bacúu",
      "headword_normalized": "bacuu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Palo semejante al carrizo",
      "senses": [
        "Palo semejante al carrizo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000137",
      "headword": "Bacha",
      "headword_raw": "1Bacha",
      "headword_normalized": "bacha",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Primeramente, adelante, enfrente",
      "senses": [
        "Primeramente, adelante, enfrente"
      ],
      "examples": [
        "Mapari mitebo biré oco, bachá niráa chutabo echi ripurá. Cuando tumbamos un pino, primeramente amolamos el hacha. Bachá huiríami, primogénito. Bachá niráa, de antemano. Bachá simí, avanza, precede"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mapari mitebo biré oco, bachá niráa chutabo echi ripurá. Cuando tumbamos un pino, primeramente amolamos el hacha. Bachá huiríami, primogénito. Bachá niráa, de antemano. Bachá simí, avanza, precede",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000138",
      "headword": "Bachá",
      "headword_raw": "2Bachá",
      "headword_normalized": "bacha",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vipl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Meter (a la cárcel), poner (adentro)",
      "senses": [
        "Meter (a la cárcel), poner (adentro)"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: bachárami] Bachánari. Quisieron ponerlo preso. Bachara asari, estaba preso, estaba encerrado"
      ],
      "variants": [
        "pp.: bachárami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: bachárami] Bachánari. Quisieron ponerlo preso. Bachara asari, estaba preso, estaba encerrado",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000139",
      "headword": "Bacháami",
      "headword_raw": "Bacháami",
      "headword_normalized": "bachaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Ante, delante, por delante, enfrente de",
      "senses": [
        "Ante, delante, por delante, enfrente de"
      ],
      "examples": [
        "Bacháami echi siríami yuhua huiribámani. Voy a comparecer delante del gobernador. Bacháami huiriami aparecer delante de, comparecer. Bacháami jaba comparecen."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bacháami echi siríami yuhua huiribámani. Voy a comparecer delante del gobernador. Bacháami huiriami aparecer delante de, comparecer. Bacháami jaba comparecen.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000140",
      "headword": "Bachagóachi",
      "headword_raw": "Bachagóachi",
      "headword_normalized": "bachagoachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Parte gruesa del hueso que fue roto",
      "senses": [
        "Parte gruesa del hueso que fue roto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000141",
      "headword": "Bachagochi",
      "headword_raw": "Bachagochi",
      "headword_normalized": "bachagochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hueso del tobillo",
      "senses": [
        "Hueso del tobillo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000142",
      "headword": "Bachahuara",
      "headword_raw": "Bachahuara",
      "headword_normalized": "bachahuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ir adelante.",
      "senses": [
        "Ir adelante."
      ],
      "examples": [
        "Bachahuárari ichayá. Se apuró a sembrar primero. (lit.: adelante sembró) Nijeni hue jiyahua, echijiti bachahuáramani. Tengo mucha prisa; por eso voy adelante."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bachahuárari ichayá. Se apuró a sembrar primero. (lit.: adelante sembró) Nijeni hue jiyahua, echijiti bachahuáramani. Tengo mucha prisa; por eso voy adelante.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000143",
      "headword": "Bachari",
      "headword_raw": "Bachari",
      "headword_normalized": "bachari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pret hacer preso",
      "senses": [
        "Pret hacer preso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000144",
      "headword": "Baché",
      "headword_raw": "Baché",
      "headword_normalized": "bache",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apuntar bien jugando cuatro (tirando al hoyo)",
      "senses": [
        "Apuntar bien jugando cuatro (tirando al hoyo)"
      ],
      "examples": [
        "¡Gará baché! ¡Apúntelo bien!"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Gará baché! ¡Apúntelo bien!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000145",
      "headword": "Bachéi",
      "headword_raw": "Bachéi",
      "headword_normalized": "bachei",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener hermano mayor",
      "senses": [
        "Tener hermano mayor"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni quetasi bachéi, mapujiti nijé binoy bachá huiríami ju. No tengo hermano mayor, porque yo soy el primero."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni quetasi bachéi, mapujiti nijé binoy bachá huiríami ju. No tengo hermano mayor, porque yo soy el primero.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000146",
      "headword": "Bachi",
      "headword_raw": "1Bachi",
      "headword_normalized": "bachi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermano mayor",
      "senses": [
        "Hermano mayor"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni bachirúami ju, mapujítini bachá ochérami ju. Yo soy el primogénito, porque nací primero. Nijé bachirá mi hermano mayor."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni bachirúami ju, mapujítini bachá ochérami ju. Yo soy el primogénito, porque nací primero. Nijé bachirá mi hermano mayor.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000147",
      "headword": "Bachi",
      "headword_raw": "2Bachi",
      "headword_normalized": "bachi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Calabaza.",
      "senses": [
        "Calabaza."
      ],
      "examples": [
        "Bachí sihuará, flor de calabaza"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bachí sihuará, flor de calabaza",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000148",
      "headword": "Bachima",
      "headword_raw": "Bachima",
      "headword_normalized": "bachima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rociar",
      "senses": [
        "Rociar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000149",
      "headword": "Bachirúami",
      "headword_raw": "Bachirúami",
      "headword_normalized": "bachiruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Primogénito, hermano mayor",
      "senses": [
        "Primogénito, hermano mayor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000150",
      "headword": "Ba'hué",
      "headword_raw": "Ba'hué",
      "headword_normalized": "ba'hue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hay agua",
      "senses": [
        "Hay agua"
      ],
      "examples": [
        "Echo'ná huabé huaquichéami ju, quetasi ba'hué. Allí está muy seco, no hay agua. [pret.: ba'huéari; fut.: ba'huérama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: ba'huéari; fut.: ba'huérama"
      ],
      "comments_raw": "Echo'ná huabé huaquichéami ju, quetasi ba'hué. Allí está muy seco, no hay agua. [pret.: ba'huéari; fut.: ba'huérama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 10,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000151",
      "headword": "Ba'huí",
      "headword_raw": "Ba'huí",
      "headword_normalized": "ba'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Agua",
      "senses": [
        "Agua"
      ],
      "examples": [
        "Ba'huí túmani. Voy a traer agua. Ba'huí bají toma agua. Ba'huí huichirachi cascada. Ba'huí machina mana agua (p.ej.: de manantial). Ba'huí ro'hué riega. Ba'huí tuma trae agua. Huasí ba'huira jugo de fruta. Ba'huichí vi caer el sereno Jipi ma bará ju. Sinibí rahué bi'yá hue ba'huichí. Ahora es el tiempo de aguas. Todos los días, temprano, cae mucho sereno."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ba'huí túmani. Voy a traer agua. Ba'huí bají toma agua. Ba'huí huichirachi cascada. Ba'huí machina mana agua (p.ej.: de manantial). Ba'huí ro'hué riega. Ba'huí tuma trae agua. Huasí ba'huira jugo de fruta. Ba'huichí vi caer el sereno Jipi ma bará ju. Sinibí rahué bi'yá hue ba'huichí. Ahora es el tiempo de aguas. Todos los días, temprano, cae mucho sereno.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 10,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000152",
      "headword": "Bahuirá",
      "headword_raw": "Bahuirá",
      "headword_normalized": "bahuira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Herrar",
      "senses": [
        "Herrar"
      ],
      "examples": [
        "Ma bahuirabo echi huáasi, mapujiti nijé bucura ju. Ya vamos a herrar esa vaca,porque es mía."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma bahuirabo echi huáasi, mapujiti nijé bucura ju. Ya vamos a herrar esa vaca,porque es mía.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000153",
      "headword": "Ba'huira",
      "headword_raw": "Ba'huira",
      "headword_normalized": "ba'huira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Jugo, caldo",
      "senses": [
        "Jugo, caldo"
      ],
      "examples": [
        "Je'ná masana hue huaquichéami ju. Tasi te ba'huira. Esta manzana está muy seca. No tiene jugo. Masana ba'huira jugo de manzana."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Je'ná masana hue huaquichéami ju. Tasi te ba'huira. Esta manzana está muy seca. No tiene jugo. Masana ba'huira jugo de manzana.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000154",
      "headword": "Ba'huirá",
      "headword_raw": "Ba'huirá",
      "headword_normalized": "ba'huira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer caldo, echar agua a un líquido",
      "senses": [
        "Hacer caldo, echar agua a un líquido"
      ],
      "examples": [
        "Co'orí hue ba'huirari. Echó mucha agua al esquiate."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Co'orí hue ba'huirari. Echó mucha agua al esquiate.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000155",
      "headword": "Baisá",
      "headword_raw": "Baisá",
      "headword_normalized": "baisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Tercero",
      "senses": [
        "Tercero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000156",
      "headword": "Baisá macoy",
      "headword_raw": "Baisá macoy",
      "headword_normalized": "baisa macoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Treinta",
      "senses": [
        "Treinta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000157",
      "headword": "Bajácami",
      "headword_raw": "Bajácami",
      "headword_normalized": "bajacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Hinchado",
      "senses": [
        "Hinchado"
      ],
      "examples": [
        "Huarú bajácami ju ramichí; ne huabé ocorá. Tengo muy hinchada la encía, porque la muela me duele mucho."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huarú bajácami ju ramichí; ne huabé ocorá. Tengo muy hinchada la encía, porque la muela me duele mucho.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000158",
      "headword": "Bají",
      "headword_raw": "Bají",
      "headword_normalized": "baji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tomar, beber (tesgüino, agua)",
      "senses": [
        "Tomar, beber (tesgüino, agua)"
      ],
      "examples": [
        "Echo'ná huarú maní suguí. Ba'arí bajima huareco. Allí hay mucho tesgüino. Tal vez van a tomar mañana. Bajimani ba'huí. Voy a tomar agua."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo'ná huarú maní suguí. Ba'arí bajima huareco. Allí hay mucho tesgüino. Tal vez van a tomar mañana. Bajimani ba'huí. Voy a tomar agua.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000159",
      "headword": "Bajíami",
      "headword_raw": "Bajíami",
      "headword_normalized": "bajiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Curandero (que toma tesgüino)",
      "senses": [
        "Curandero (que toma tesgüino)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000160",
      "headword": "Bajíbachami",
      "headword_raw": "Bajíbachami",
      "headword_normalized": "bajibachami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Hinchado por desnutrición",
      "senses": [
        "Hinchado por desnutrición"
      ],
      "examples": [
        "Echi tohui bajíbachami ju. Ne buchuhuí bajínari. Ese niño está hinchado por desnutrición. Se le hinchó todo el cuerpo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi tohui bajíbachami ju. Ne buchuhuí bajínari. Ese niño está hinchado por desnutrición. Se le hinchó todo el cuerpo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000161",
      "headword": "Bajichahua",
      "headword_raw": "Bajichahua",
      "headword_normalized": "bajichahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer norte (viento frío del norte)",
      "senses": [
        "Hacer norte (viento frío del norte)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000162",
      "headword": "Bajicháhuari",
      "headword_raw": "Bajicháhuari",
      "headword_normalized": "bajichahuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Norte (viento frío del norte)",
      "senses": [
        "Norte (viento frío del norte)"
      ],
      "examples": [
        "Jipi ne huabé simírami ruráami icá. Hue bajicháhuari ju. Ahora está muy helado el aire. Es un norte."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jipi ne huabé simírami ruráami icá. Hue bajicháhuari ju. Ahora está muy helado el aire. Es un norte.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000163",
      "headword": "Bajichi",
      "headword_raw": "Bajichi",
      "headword_normalized": "bajichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pozo, ojo de agua, manantial.",
      "senses": [
        "Pozo, ojo de agua, manantial."
      ],
      "examples": [
        "Chabénara huaminá huaquicheri echo'ná bajichi; chopi jipi auchecho cu bajítari mapujiti ma gará ucú. Hace tiempo se secó allí donde salió agua; pero ya sale otra vez porque llueve bastante ahora."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chabénara huaminá huaquicheri echo'ná bajichi; chopi jipi auchecho cu bajítari mapujiti ma gará ucú. Hace tiempo se secó allí donde salió agua; pero ya sale otra vez porque llueve bastante ahora.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000164",
      "headword": "Bajíhuachi",
      "headword_raw": "Bajíhuachi",
      "headword_normalized": "bajihuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tiempo de tomar tesgüino",
      "senses": [
        "Tiempo de tomar tesgüino"
      ],
      "examples": [
        "Suguí bajíhuachi jaré rarámuri huabé nacohua. Algunos tarahumaras pelean mucho cuando es tiempo de tomar tesgüino."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Suguí bajíhuachi jaré rarámuri huabé nacohua. Algunos tarahumaras pelean mucho cuando es tiempo de tomar tesgüino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 11,
        "page_end": 11,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000165",
      "headword": "Bajíhuami",
      "headword_raw": "Bajíhuami",
      "headword_normalized": "bajihuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Potable (bebida)",
      "senses": [
        "Potable (bebida)"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha bajíhuami ju? ¿Se puede tomar? (es potable). Ba'huí bajíhuami agua potable."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Acha bajíhuami ju? ¿Se puede tomar? (es potable). Ba'huí bajíhuami agua potable.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000166",
      "headword": "Bajina",
      "headword_raw": "Bajina",
      "headword_normalized": "bajina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hincharse.",
      "senses": [
        "Hincharse."
      ],
      "examples": [
        "Hue ocorá ramichí, huarú bajínari nijé banarachi. Me duele mucho la muela, y se me hinchó mucho la mejilla. [pret.: bajínari; fut.: bajínama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: bajínari; fut.: bajínama"
      ],
      "comments_raw": "Hue ocorá ramichí, huarú bajínari nijé banarachi. Me duele mucho la muela, y se me hinchó mucho la mejilla. [pret.: bajínari; fut.: bajínama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000167",
      "headword": "Bajira",
      "headword_raw": "Bajira",
      "headword_normalized": "bajira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer tomar o beber.",
      "senses": [
        "Hacer tomar o beber."
      ],
      "examples": [
        "Nijeni quetasi naquiri bajínara, chopi jaré rijoy tamí bajírari. Yo no quería tomar tesgüino, pero algunos hombres me hicieron tomarlo a la fuerza."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni quetasi naquiri bajínara, chopi jaré rijoy tamí bajírari. Yo no quería tomar tesgüino, pero algunos hombres me hicieron tomarlo a la fuerza.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000168",
      "headword": "Bajita",
      "headword_raw": "Bajita",
      "headword_normalized": "bajita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salir agua",
      "senses": [
        "Salir agua"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: bajítari; fut.: bajítama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: bajítari; fut.: bajítama"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: bajítari; fut.: bajítama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000169",
      "headword": "Bajuhua",
      "headword_raw": "Bajuhua",
      "headword_normalized": "bajuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ir a la tesgüinada (a tomar)",
      "senses": [
        "Ir a la tesgüinada (a tomar)"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy hue ra'iri suguí, echijiti ma simea bajuhua. A ese hombre le gusta mucho e l tesgüino; por eso se irá a l a tesgüinada."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rijoy hue ra'iri suguí, echijiti ma simea bajuhua. A ese hombre le gusta mucho e l tesgüino; por eso se irá a l a tesgüinada.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000170",
      "headword": "Bajuré",
      "headword_raw": "Bajuré",
      "headword_normalized": "bajure",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Invitar a la casa o al trabajo (a tomar tesgüino)",
      "senses": [
        "Invitar a la casa o al trabajo (a tomar tesgüino)"
      ],
      "examples": [
        "Jaré rarámuri huicabé bajuresa nochara. Algunos tarahumaras invitan a muchos a tomar tesgüino, pero los ponen a trabajar antes."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jaré rarámuri huicabé bajuresa nochara. Algunos tarahumaras invitan a muchos a tomar tesgüino, pero los ponen a trabajar antes.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000171",
      "headword": "Bajurí",
      "headword_raw": "Bajurí",
      "headword_normalized": "bajuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nutria",
      "senses": [
        "Nutria"
      ],
      "examples": [
        "Echi bajurí biré namuti ju, ri'ré ba'huichí iyénami. La nutria es un animal que puede nadar en el agua."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi bajurí biré namuti ju, ri'ré ba'huichí iyénami. La nutria es un animal que puede nadar en el agua.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000172",
      "headword": "Bamiba",
      "headword_raw": "Bamiba",
      "headword_normalized": "bamiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer un año",
      "senses": [
        "Hacer un año"
      ],
      "examples": [
        "Ma biré bamiba maparí mucuri nijé onorá. Ya hace un año que murió mi papá."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma biré bamiba maparí mucuri nijé onorá. Ya hace un año que murió mi papá.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000173",
      "headword": "Bamíbari",
      "headword_raw": "Bamíbari",
      "headword_normalized": "bamibari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Año",
      "senses": [
        "Año"
      ],
      "examples": [
        "Huicabé bamíbani. Chabé bamíbari. El año pasado. Chabé biquiyá bamíbari. El año pasado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huicabé bamíbani. Chabé bamíbari. El año pasado. Chabé biquiyá bamíbari. El año pasado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000174",
      "headword": "Baná",
      "headword_raw": "Baná",
      "headword_normalized": "bana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mejilla",
      "senses": [
        "Mejilla"
      ],
      "examples": [
        "Tamí banarachi cho'nari. Me pegó en la mejilla. Banachí en la mejilla. Nijé banará. Mi mejilla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Tamí banarachi cho'nari. Me pegó en la mejilla. Banachí en la mejilla. Nijé banará. Mi mejilla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000175",
      "headword": "Banagá",
      "headword_raw": "Banagá",
      "headword_normalized": "banaga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lama, moho",
      "senses": [
        "Lama, moho"
      ],
      "examples": [
        "Ba'huí hue banagué. Hay mucha lama en el agua. Jipi hue nirú banagá echo'ná comichi. Ahora hay mucha lama allí, en el arroyo. Banagué vi hay lama."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ba'huí hue banagué. Hay mucha lama en el agua. Jipi hue nirú banagá echo'ná comichi. Ahora hay mucha lama allí, en el arroyo. Banagué vi hay lama.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000176",
      "headword": "Banásani",
      "headword_raw": "Banásani",
      "headword_normalized": "banasani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Víbora venenosa de menos de un metro, un poco negra, que no tiene cascabel, y vive en la barranca.",
      "senses": [
        "Víbora venenosa de menos de un metro, un poco negra, que no tiene cascabel, y vive en la barranca."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000177",
      "headword": "Bané",
      "headword_raw": "Bané",
      "headword_normalized": "bane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener mejillas.",
      "senses": [
        "Tener mejillas."
      ],
      "examples": [
        "O'huari banéami ju. Tiene mejillas gordas. Banéami pp que tiene mejillas"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "O'huari banéami ju. Tiene mejillas gordas. Banéami pp que tiene mejillas",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000178",
      "headword": "Ba'nésara",
      "headword_raw": "Ba'nésara",
      "headword_normalized": "ba'nesara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gastarse la cobija",
      "senses": [
        "Gastarse la cobija"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000179",
      "headword": "Ba'nésuri",
      "headword_raw": "Ba'nésuri",
      "headword_normalized": "ba'nesuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Una cobija gastada.",
      "senses": [
        "Una cobija gastada."
      ],
      "examples": [
        "Nijé quimara ma ba'nésuri ju. Mi cobija ya está gastada."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé quimara ma ba'nésuri ju. Mi cobija ya está gastada.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 12,
        "page_end": 12,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000180",
      "headword": "Banihuá",
      "headword_raw": "Banihuá",
      "headword_normalized": "banihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cierta hierba que produce semillas manchadas de rojo y negro. Las muelen con agua y se ponen en una hueja cerca de la cruz cuando bailan matachines. Lo rocían sobre las chivas para curarlas, y para protegerlas contra las enfermedades.",
      "senses": [
        "Cierta hierba que produce semillas manchadas de rojo y negro. Las muelen con agua y se ponen en una hueja cerca de la cruz cuando bailan matachines. Lo rocían sobre las chivas para curarlas, y para protegerlas contra las enfermedades."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000181",
      "headword": "Banihuí",
      "headword_raw": "Banihuí",
      "headword_normalized": "banihui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Crecer larga y enredada (mata)",
      "senses": [
        "Crecer larga y enredada (mata)"
      ],
      "examples": [
        "I'huéari banihuiri bachí. Creció larga la mata de calabaza."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "I'huéari banihuiri bachí. Creció larga la mata de calabaza.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000182",
      "headword": "Banira",
      "headword_raw": "Banira",
      "headword_normalized": "banira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arrastrar, llevar (jalando con mecate).",
      "senses": [
        "Arrastrar, llevar (jalando con mecate)."
      ],
      "examples": [
        "Huíiga baníramani cahué. Voy a llevar el caballo jalandolo. Rojuá baníraga ipó achámani. Arrastrando ramas de encino, voy a echarlas en el barbecho para quemarlas ahí. [pret.: banírari; fut.: banírama, banagá]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: banírari; fut.: banírama, banagá"
      ],
      "comments_raw": "Huíiga baníramani cahué. Voy a llevar el caballo jalandolo. Rojuá baníraga ipó achámani. Arrastrando ramas de encino, voy a echarlas en el barbecho para quemarlas ahí. [pret.: banírari; fut.: banírama, banagá]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000183",
      "headword": "Banisú",
      "headword_raw": "Banisú",
      "headword_normalized": "banisu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Jalar (estirando)",
      "senses": [
        "Jalar (estirando)"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni que omérari banisúhua echi cahué mapujiti hue aparú. No pude jalar ese caballo, porque está muy bravo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni que omérari banisúhua echi cahué mapujiti hue aparú. No pude jalar ese caballo, porque está muy bravo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000184",
      "headword": "Bapá",
      "headword_raw": "Bapá",
      "headword_normalized": "bapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apedrear",
      "senses": [
        "Apedrear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000185",
      "headword": "Baquí",
      "headword_raw": "Baquí",
      "headword_normalized": "baqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Entrar (solo)",
      "senses": [
        "Entrar (solo)"
      ],
      "examples": [
        "Echi binériami ma baquiri pachá escuélachi, chopi echi jaré cúrohui que cho mo'huiri. El maestro ya entró a la escuela; pero los niños no han entrado todavía. [fut.: baquiméa; pl.: mo'hui]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: baquiméa; pl.: mo'hui"
      ],
      "comments_raw": "Echi binériami ma baquiri pachá escuélachi, chopi echi jaré cúrohui que cho mo'huiri. El maestro ya entró a la escuela; pero los niños no han entrado todavía. [fut.: baquiméa; pl.: mo'hui]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000186",
      "headword": "Baquirini",
      "headword_raw": "Baquirini",
      "headword_normalized": "baquirini",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Padrino, madrina",
      "senses": [
        "Padrino, madrina"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy nijé baquirínahuara ju. Échico tamí rihuarari. Ese hombre es mi padrino. El me puso mi nombre. Nijé baquirínahuara, mi padrino, mi madrina."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rijoy nijé baquirínahuara ju. Échico tamí rihuarari. Ese hombre es mi padrino. El me puso mi nombre. Nijé baquirínahuara, mi padrino, mi madrina.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000187",
      "headword": "Bará",
      "headword_raw": "Bará",
      "headword_normalized": "bara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El tiempo de lluvias",
      "senses": [
        "El tiempo de lluvias"
      ],
      "examples": [
        "Jipi ma bará ju; hue nirú pachí. Ya es tiempo de lluvias; hay muchos elotes. Que 'me ayó barásama. Pronto llegará el tiempo de lluvias."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jipi ma bará ju; hue nirú pachí. Ya es tiempo de lluvias; hay muchos elotes. Que 'me ayó barásama. Pronto llegará el tiempo de lluvias.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000188",
      "headword": "Baraché",
      "headword_raw": "Baraché",
      "headword_normalized": "barache",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener sed",
      "senses": [
        "Tener sed"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000189",
      "headword": "Ba'raguéchuri",
      "headword_raw": "Ba'raguéchuri",
      "headword_normalized": "ba'raguechuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Huérfano",
      "senses": [
        "Huérfano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000190",
      "headword": "Barami",
      "headword_raw": "Barami",
      "headword_normalized": "barami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener sed",
      "senses": [
        "Tener sed"
      ],
      "examples": [
        "Huabeni barami, mapujiti quetasi te ba'huí. Tengo mucha sed, porque no hay agua. [fut.: barámama]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: barámama"
      ],
      "comments_raw": "Huabeni barami, mapujiti quetasi te ba'huí. Tengo mucha sed, porque no hay agua. [fut.: barámama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000191",
      "headword": "Barasa",
      "headword_raw": "Barasa",
      "headword_normalized": "barasa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llegar e l tiempo de lluvias",
      "senses": [
        "Llegar e l tiempo de lluvias"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000192",
      "headword": "Baré",
      "headword_raw": "Baré",
      "headword_normalized": "bare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cura",
      "senses": [
        "Cura"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 13,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000193",
      "headword": "Barí",
      "headword_raw": "Barí",
      "headword_normalized": "bari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Quiote",
      "senses": [
        "Quiote"
      ],
      "examples": [
        "Urí nirúami barí o'huari ju. E l quiote del maguey de l a barranca está muy grande. Me barirá, quiote de maguey. Barí sihuará, la flor de maguey."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Urí nirúami barí o'huari ju. E l quiote del maguey de l a barranca está muy grande. Me barirá, quiote de maguey. Barí sihuará, la flor de maguey.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 13,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000194",
      "headword": "Barosi",
      "headword_raw": "Barosi",
      "headword_normalized": "barosi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Pardo",
      "senses": [
        "Pardo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000195",
      "headword": "Basá",
      "headword_raw": "Basá",
      "headword_normalized": "basa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apedrear",
      "senses": [
        "Apedrear"
      ],
      "examples": [
        "Tamí basari. Me apedreó. Basáqueni. Le dí una pedrada. Basagá .Pegándole con piedras"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Tamí basari. Me apedreó. Basáqueni. Le dí una pedrada. Basagá .Pegándole con piedras",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000196",
      "headword": "Basachí",
      "headword_raw": "Basachí",
      "headword_normalized": "basachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Coyote.",
      "senses": [
        "Coyote."
      ],
      "examples": [
        "Ma hui’rique chona, basachí tamí iquímire. Ya está muy oscuro, me puede morder el coyote. Basachí huichira. Piel de coyote"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma hui’rique chona, basachí tamí iquímire. Ya está muy oscuro, me puede morder el coyote. Basachí huichira. Piel de coyote",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000197",
      "headword": "Basaroa",
      "headword_raw": "Basaroa",
      "headword_normalized": "basaroa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pasear",
      "senses": [
        "Pasear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000198",
      "headword": "Basi",
      "headword_raw": "Basi",
      "headword_normalized": "basi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Taza, vaso",
      "senses": [
        "Taza, vaso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000199",
      "headword": "Basiahui",
      "headword_raw": "Basiahui",
      "headword_normalized": "basiahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Triguillo (la semilla con que hacen fermentar el tesgüino)",
      "senses": [
        "Triguillo (la semilla con que hacen fermentar el tesgüino)"
      ],
      "examples": [
        "Echi jaré rarámuri basiahui usuga napabú, echi suguí nasóhuaga nihuabia. Los tarahumaras juntan triguillo arrancandolo y lo mezclan para hacer el tesguino."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi jaré rarámuri basiahui usuga napabú, echi suguí nasóhuaga nihuabia. Los tarahumaras juntan triguillo arrancandolo y lo mezclan para hacer el tesguino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000200",
      "headword": "Basibú",
      "headword_raw": "Basibú",
      "headword_normalized": "basibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apedrear",
      "senses": [
        "Apedrear"
      ],
      "examples": [
        "Riteti basibubo. Vamos a apedrearle. Basibúrami pp apedreado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Riteti basibubo. Vamos a apedrearle. Basibúrami pp apedreado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000201",
      "headword": "Basigó",
      "headword_raw": "1Basigó",
      "headword_normalized": "basigo",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Lavarse (la cara)",
      "senses": [
        "Lavarse (la cara)"
      ],
      "examples": [
        "¡Hue ochoréami jumi; gará basigó! ¡Estás muy mugroso; lávate bien la cara! Basigora vt le lava la cara."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Hue ochoréami jumi; gará basigó! ¡Estás muy mugroso; lávate bien la cara! Basigora vt le lava la cara.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000202",
      "headword": "Basigó",
      "headword_raw": "2Basigó",
      "headword_normalized": "basigo",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hierba que sirve para calmar el dolor de muelas",
      "senses": [
        "Hierba que sirve para calmar el dolor de muelas"
      ],
      "examples": [
        "Basigochi s lugar donde crece basigó."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Basigochi s lugar donde crece basigó.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000203",
      "headword": "Basoná",
      "headword_raw": "1Basoná",
      "headword_normalized": "basona",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pato",
      "senses": [
        "Pato"
      ],
      "examples": [
        "Echo'ná hui'ré ba'huichí hue 'yena basoná. Allí donde está ancho el agua están los patos"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo'ná hui'ré ba'huichí hue 'yena basoná. Allí donde está ancho el agua están los patos",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000204",
      "headword": "Basoná",
      "headword_raw": "2Basoná",
      "headword_normalized": "basona",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Derretir",
      "senses": [
        "Derretir"
      ],
      "examples": [
        "Ma quetasi te ba'huí, quiparí basunabo. Ya no tenemos agua; vamos a derretir nieve"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma quetasi te ba'huí, quiparí basunabo. Ya no tenemos agua; vamos a derretir nieve",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000205",
      "headword": "Basori",
      "headword_raw": "Basori",
      "headword_normalized": "basori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pozole (frijol cocido con nixtamal)",
      "senses": [
        "Pozole (frijol cocido con nixtamal)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000206",
      "headword": "Basú",
      "headword_raw": "Basú",
      "headword_normalized": "basu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cocer, hervir",
      "senses": [
        "Cocer, hervir"
      ],
      "examples": [
        "Muní basúmani. Voy a cocer frijol."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Muní basúmani. Voy a cocer frijol.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000207",
      "headword": "Basú",
      "headword_raw": "Basú",
      "headword_normalized": "basu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Derretir",
      "senses": [
        "Derretir"
      ],
      "examples": [
        "Ma cu basuri quiparí. Ya se derritió la nieve."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma cu basuri quiparí. Ya se derritió la nieve.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000208",
      "headword": "Batagá",
      "headword_raw": "Batagá",
      "headword_normalized": "bataga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mata de la barranca que produce las semillas que usan para hacer soguillas.",
      "senses": [
        "Mata de la barranca que produce las semillas que usan para hacer soguillas."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000209",
      "headword": "Batárahua",
      "headword_raw": "Batárahua",
      "headword_normalized": "batarahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener tesgüino (en su casa)",
      "senses": [
        "Tener tesgüino (en su casa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000210",
      "headword": "Batari",
      "headword_raw": "Batari",
      "headword_normalized": "batari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tesgüino",
      "senses": [
        "Tesgüino"
      ],
      "examples": [
        "Batari bajíboruhua. Dicen que van a tomar tesgüino."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Batari bajíboruhua. Dicen que van a tomar tesgüino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000211",
      "headword": "Batú",
      "headword_raw": "1Batú",
      "headword_normalized": "batu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mapache (mamífero)",
      "senses": [
        "Mapache (mamífero)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000212",
      "headword": "Batú",
      "headword_raw": "2Batú",
      "headword_normalized": "batu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Moler (en metate)",
      "senses": [
        "Moler (en metate)"
      ],
      "examples": [
        "Matachí batúmani. Voy a moler en el metate."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Matachí batúmani. Voy a moler en el metate.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000213",
      "headword": "Batusí",
      "headword_raw": "Batusí",
      "headword_normalized": "batusi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Masa",
      "senses": [
        "Masa"
      ],
      "examples": [
        "A nirú batusí mapu rimé nihuabo. Hay masa para que hagamos tortillas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "A nirú batusí mapu rimé nihuabo. Hay masa para que hagamos tortillas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000214",
      "headword": "Bayé",
      "headword_raw": "Bayé",
      "headword_normalized": "baye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llamar",
      "senses": [
        "Llamar"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni naquiri bayéranara. Yo quería llamarle. Bayérami pp llamado; invitado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni naquiri bayéranara. Yo quería llamarle. Bayérami pp llamado; invitado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 14,
        "page_end": 14,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000215",
      "headword": "Bayeba",
      "headword_raw": "Bayeba",
      "headword_normalized": "bayeba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Guiar, llevar",
      "senses": [
        "Guiar, llevar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000216",
      "headword": "Bayena",
      "headword_raw": "Bayena",
      "headword_normalized": "bayena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sanguijuela",
      "senses": [
        "Sanguijuela"
      ],
      "examples": [
        "Maparí cúrohui ba'huichí 'yena, echi bayena hue uchupa echi cúrohui ronórachi. Cuando los muchachos andan en el agua, las sanguijuelas les chupan . En los pies."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparí cúrohui ba'huichí 'yena, echi bayena hue uchupa echi cúrohui ronórachi. Cuando los muchachos andan en el agua, las sanguijuelas les chupan . En los pies.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000217",
      "headword": "Bayera",
      "headword_raw": "Bayera",
      "headword_normalized": "bayera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Invitar",
      "senses": [
        "Invitar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000218",
      "headword": "Ba'yó",
      "headword_raw": "Ba'yó",
      "headword_normalized": "ba'yo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Parecer bonito, estar bonito",
      "senses": [
        "Parecer bonito, estar bonito"
      ],
      "examples": [
        "Hue ba'yó je'ná. Esto está muy bonito. Hue ba'yórarini sihuáchari. Me parecieron bonitas las flores."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue ba'yó je'ná. Esto está muy bonito. Hue ba'yórarini sihuáchari. Me parecieron bonitas las flores.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000219",
      "headword": "Ba'yóami",
      "headword_raw": "Ba'yóami",
      "headword_normalized": "ba'yoami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Bello, chulo, hermoso, lindo, bonito",
      "senses": [
        "Bello, chulo, hermoso, lindo, bonito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000220",
      "headword": "Ba'yora",
      "headword_raw": "Ba'yora",
      "headword_normalized": "ba'yora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer bonito",
      "senses": [
        "Hacer bonito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000221",
      "headword": "Ba'yórata",
      "headword_raw": "Ba'yórata",
      "headword_normalized": "ba'yorata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Adornar",
      "senses": [
        "Adornar"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: ba'yóratama]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: ba'yóratama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: ba'yóratama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000222",
      "headword": "Ba'yori",
      "headword_raw": "Ba'yori",
      "headword_normalized": "ba'yori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gustar (una cosa)",
      "senses": [
        "Gustar (una cosa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000223",
      "headword": "Bicá",
      "headword_raw": "Bicá",
      "headword_normalized": "bica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pudrir",
      "senses": [
        "Pudrir"
      ],
      "examples": [
        "Ma biquiyari bachí. Ya se pudrió la calabaza. Chabé mucuri burito; ma huaminá biquiyari. Hace días que se murió el burro; ya se pudrió. [pret.: biquiyari; fut.: bicamea; pp.: bicáami]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: biquiyari; fut.: bicamea; pp.: bicáami"
      ],
      "comments_raw": "Ma biquiyari bachí. Ya se pudrió la calabaza. Chabé mucuri burito; ma huaminá biquiyari. Hace días que se murió el burro; ya se pudrió. [pret.: biquiyari; fut.: bicamea; pp.: bicáami]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000224",
      "headword": "Bicáami",
      "headword_raw": "Bicáami",
      "headword_normalized": "bicaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Podrido",
      "senses": [
        "Podrido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000225",
      "headword": "Bicajuca",
      "headword_raw": "Bicajuca",
      "headword_normalized": "bicajuca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Oler mal",
      "senses": [
        "Oler mal"
      ],
      "examples": [
        "Hue cha bicajuca. Huele muy mal"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue cha bicajuca. Huele muy mal",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000226",
      "headword": "Bicamú",
      "headword_raw": "Bicamú",
      "headword_normalized": "bicamu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salir pus",
      "senses": [
        "Salir pus"
      ],
      "examples": [
        "Hue cháanari; ma bicamiru. Se infectó; ya salió pus"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue cháanari; ma bicamiru. Se infectó; ya salió pus",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000227",
      "headword": "Bicaná",
      "headword_raw": "Bicaná",
      "headword_normalized": "bicana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En tres partes",
      "senses": [
        "En tres partes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000228",
      "headword": "Bichabú",
      "headword_raw": "Bichabú",
      "headword_normalized": "bichabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Capar (animal)",
      "senses": [
        "Capar (animal)"
      ],
      "examples": [
        "Toro bachabubo. Vamos a capar a un toro."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Toro bachabubo. Vamos a capar a un toro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000229",
      "headword": "Biche: ari biché",
      "headword_raw": "Biche: ari biché",
      "headword_normalized": "biche: ari biche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Entonces, y.",
      "senses": [
        "Entonces, y."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000230",
      "headword": "Bichí",
      "headword_raw": "Bichí",
      "headword_normalized": "bichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Raspar, quitar la piel",
      "senses": [
        "Raspar, quitar la piel"
      ],
      "examples": [
        "Buhuichí i'mérini; hui'ré bichírini ronochí. Me caí en el camino; me raspé mucho (a lo largo) la pierna."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Buhuichí i'mérini; hui'ré bichírini ronochí. Me caí en el camino; me raspé mucho (a lo largo) la pierna.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000231",
      "headword": "Bichihuá",
      "headword_raw": "Bichihuá",
      "headword_normalized": "bichihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Verdad",
      "senses": [
        "Verdad"
      ],
      "examples": [
        "A bichihuá ju mapu ma nochama molinchi. Es verdad que ya van a trabajar en el molino."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "A bichihuá ju mapu ma nochama molinchi. Es verdad que ya van a trabajar en el molino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000232",
      "headword": "Bichíhuaga ané",
      "headword_raw": "Bichíhuaga ané",
      "headword_normalized": "bichihuaga ane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Jurar, prometer",
      "senses": [
        "Jurar, prometer"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: bichíhuaga animea]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: bichíhuaga animea"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: bichíhuaga animea]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000233",
      "headword": "Bichíhuaga aní",
      "headword_raw": "Bichíhuaga aní",
      "headword_normalized": "bichihuaga ani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Afirmar, comprometer",
      "senses": [
        "Afirmar, comprometer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000234",
      "headword": "Bichíhuami",
      "headword_raw": "Bichíhuami",
      "headword_normalized": "bichihuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Verdadero",
      "senses": [
        "Verdadero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000235",
      "headword": "Bichíhuari",
      "headword_raw": "Bichíhuari",
      "headword_normalized": "bichihuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "La verdad.",
      "senses": [
        "La verdad."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000236",
      "headword": "Bichíhuari",
      "headword_raw": "Bichíhuari",
      "headword_normalized": "bichihuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Cierto, verdad",
      "senses": [
        "Cierto, verdad"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000237",
      "headword": "Bichii",
      "headword_raw": "Bichii",
      "headword_normalized": "bichii",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Creer",
      "senses": [
        "Creer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000238",
      "headword": "Bichíirata",
      "headword_raw": "Bichíirata",
      "headword_normalized": "bichiirata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Convencer, dar fe",
      "senses": [
        "Convencer, dar fe"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000239",
      "headword": "Bichina",
      "headword_raw": "Bichina",
      "headword_normalized": "bichina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quitar (la cáscara), pelar, deshojar (mazorca)",
      "senses": [
        "Quitar (la cáscara), pelar, deshojar (mazorca)"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: bichinama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: bichinama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: bichinama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000240",
      "headword": "Bisú",
      "headword_raw": "Bisú",
      "headword_normalized": "bisu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Despellejar",
      "senses": [
        "Despellejar"
      ],
      "examples": [
        "Bichiri vi pret se le hizo una matadura en el lomo del animal."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bichiri vi pret se le hizo una matadura en el lomo del animal.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000241",
      "headword": "Bichíyami",
      "headword_raw": "Bichíyami",
      "headword_normalized": "bichiyami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Creyente",
      "senses": [
        "Creyente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 15,
        "page_end": 15,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000242",
      "headword": "Bihuá",
      "headword_raw": "Bihuá",
      "headword_normalized": "bihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar duro",
      "senses": [
        "Estar duro"
      ],
      "examples": [
        "Ocuá tarari jonsa quetasi ucuri, echijiti hue bihuá huasarahua. Desde hace dos semanas no ha llovido, por eso está muy dura (la tierra) para barbechar. [pret.: bihuáari; fut.: bihuama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: bihuáari; fut.: bihuama"
      ],
      "comments_raw": "Ocuá tarari jonsa quetasi ucuri, echijiti hue bihuá huasarahua. Desde hace dos semanas no ha llovido, por eso está muy dura (la tierra) para barbechar. [pret.: bihuáari; fut.: bihuama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000243",
      "headword": "Bi'huá",
      "headword_raw": "Bi'huá",
      "headword_normalized": "bi'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Limpiar",
      "senses": [
        "Limpiar"
      ],
      "examples": [
        "Sipée huabé napisóami ju. ¡Gará cu bi'huá! El espejo tiene mucho polvo. ¡Limpialo bien!"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Sipée huabé napisóami ju. ¡Gará cu bi'huá! El espejo tiene mucho polvo. ¡Limpialo bien!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000244",
      "headword": "Bihuachébana",
      "headword_raw": "Bihuachébana",
      "headword_normalized": "bihuachebana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Endurecer",
      "senses": [
        "Endurecer"
      ],
      "examples": [
        "Ma bihuacheri bachí. Ya se endurecieron las calabazas. Jena'í ri'narátachi quetasi bihuárachi ju, gará bihuachébanabo, cusí chípérami jiti.Aquí, el patio no está duro. Vamos a endurecerlo con un palo ancho. Bihuaché vi endurecerse."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma bihuacheri bachí. Ya se endurecieron las calabazas. Jena'í ri'narátachi quetasi bihuárachi ju, gará bihuachébanabo, cusí chípérami jiti.Aquí, el patio no está duro. Vamos a endurecerlo con un palo ancho. Bihuaché vi endurecerse.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000245",
      "headword": "Bihuara",
      "headword_raw": "Bihuara",
      "headword_normalized": "bihuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer duro",
      "senses": [
        "Hacer duro"
      ],
      "examples": [
        "Bihuará vi endurecerse."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bihuará vi endurecerse.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000246",
      "headword": "Bihuárami",
      "headword_raw": "Bihuárami",
      "headword_normalized": "bihuarami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Duro",
      "senses": [
        "Duro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000247",
      "headword": "Bi'huí",
      "headword_raw": "Bi'huí",
      "headword_normalized": "bi'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Limpiarse, volverse blanco",
      "senses": [
        "Limpiarse, volverse blanco"
      ],
      "examples": [
        "Jabón jiti huichogá, gará bi'huimea. Lavándolo con jabón, se limpiará bien. ¿Acha gará bi'huiri huichohua? ¿se limpió bien al lavarlo?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jabón jiti huichogá, gará bi'huimea. Lavándolo con jabón, se limpiará bien. ¿Acha gará bi'huiri huichohua? ¿se limpió bien al lavarlo?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000248",
      "headword": "Bi’huíami",
      "headword_raw": "Bi’huíami",
      "headword_normalized": "bi'huiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Claro, limpio",
      "senses": [
        "Claro, limpio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000249",
      "headword": "Bi'líami",
      "headword_raw": "Bi'líami",
      "headword_normalized": "bi'liami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Chueco, torcido",
      "senses": [
        "Chueco, torcido"
      ],
      "examples": [
        "Bi'lícami pp que ha sido torcido"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bi'lícami pp que ha sido torcido",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000250",
      "headword": "Bilini",
      "headword_raw": "Bilini",
      "headword_normalized": "bilini",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Fierro (de lumbre)",
      "senses": [
        "Fierro (de lumbre)"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy gará machí na'ayá bilini, sorá yuhua. Ese hombre sabe hacer lumbre con un fierro y yesca."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rijoy gará machí na'ayá bilini, sorá yuhua. Ese hombre sabe hacer lumbre con un fierro y yesca.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000251",
      "headword": "Bimó",
      "headword_raw": "Bimó",
      "headword_normalized": "bimo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Neblina, polvo",
      "senses": [
        "Neblina, polvo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000252",
      "headword": "Bimoré",
      "headword_raw": "Bimoré",
      "headword_normalized": "bimore",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Haber neblina, haber polvo, haber humo",
      "senses": [
        "Haber neblina, haber polvo, haber humo"
      ],
      "examples": [
        "Jipi rahue biyá hue bimoréari, nijeni mayé mapu quetasi ucumea. Hoy, temprano, había mucha neblina; creo que no va a llover [pret.: bimoréari; fut.: bimorema]. Bimoréami, que hay neblina"
      ],
      "variants": [
        "pret.: bimoréari; fut.: bimorema"
      ],
      "comments_raw": "Jipi rahue biyá hue bimoréari, nijeni mayé mapu quetasi ucumea. Hoy, temprano, había mucha neblina; creo que no va a llover [pret.: bimoréari; fut.: bimorema]. Bimoréami, que hay neblina",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000253",
      "headword": "Bimorí",
      "headword_raw": "Bimorí",
      "headword_normalized": "bimori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Niebla, polvo",
      "senses": [
        "Niebla, polvo"
      ],
      "examples": [
        "Bimorítari, en la niebla"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bimorítari, en la niebla",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000254",
      "headword": "Biné",
      "headword_raw": "Biné",
      "headword_normalized": "bine",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aprender, estudiar",
      "senses": [
        "Aprender, estudiar"
      ],
      "examples": [
        "Chabé nijeni bineri oserí 'nénia. Hace tiempo aprendí a leer."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chabé nijeni bineri oserí 'nénia. Hace tiempo aprendí a leer.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000255",
      "headword": "Binéami",
      "headword_raw": "Binéami",
      "headword_normalized": "bineami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El que aprende, discípulo",
      "senses": [
        "El que aprende, discípulo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000256",
      "headword": "Bi'nera",
      "headword_raw": "Bi'nera",
      "headword_normalized": "bi'nera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apartarse solo",
      "senses": [
        "Apartarse solo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000257",
      "headword": "Binera",
      "headword_raw": "Binera",
      "headword_normalized": "binera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enseñar, instruir",
      "senses": [
        "Enseñar, instruir"
      ],
      "examples": [
        "Nijé onorá tamí binérari. Mi padre me enseñó."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé onorá tamí binérari. Mi padre me enseñó.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000258",
      "headword": "Binera",
      "headword_raw": "Binera",
      "headword_normalized": "binera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Amansar",
      "senses": [
        "Amansar"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: binératami]"
      ],
      "variants": [
        "pp.: binératami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: binératami]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000259",
      "headword": "Bi'nérahua",
      "headword_raw": "Bi'nérahua",
      "headword_normalized": "bi'nerahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apartar solo",
      "senses": [
        "Apartar solo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000260",
      "headword": "Bi'neri",
      "headword_raw": "Bi'neri",
      "headword_normalized": "bi'neri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Solo",
      "senses": [
        "Solo"
      ],
      "examples": [
        "Bi'neri cu simiri; que huesi yuhua simiri. Se fue solo; nadie iba con él. Véase a'huínari"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bi'neri cu simiri; que huesi yuhua simiri. Se fue solo; nadie iba con él. Véase a'huínari",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000261",
      "headword": "Binériami",
      "headword_raw": "Binériami",
      "headword_normalized": "bineriami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Maestro, el que enseña",
      "senses": [
        "Maestro, el que enseña"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000262",
      "headword": "Bi'néripi",
      "headword_raw": "Bi'néripi",
      "headword_normalized": "bi'neripi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Único",
      "senses": [
        "Único"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 16,
        "page_end": 16,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000263",
      "headword": "Biní",
      "headword_raw": "Biní",
      "headword_normalized": "bini",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermana menor (de mujer)",
      "senses": [
        "Hermana menor (de mujer)"
      ],
      "examples": [
        "Queni biní, mi hermana menor (de mujer). Nijé binirá, mi hermana menor (de mujer)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Queni biní, mi hermana menor (de mujer). Nijé binirá, mi hermana menor (de mujer).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000264",
      "headword": "Binorí",
      "headword_raw": "Binorí",
      "headword_normalized": "binori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Anzuelo",
      "senses": [
        "Anzuelo"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni simiri echo'ná tu comichi, biré táa binorica. Fui por abajo, en el arroyo, llevando un anzuelo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni simiri echo'ná tu comichi, biré táa binorica. Fui por abajo, en el arroyo, llevando un anzuelo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000265",
      "headword": "Binoy",
      "headword_raw": "Binoy",
      "headword_normalized": "binoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Él, ella, él mismo",
      "senses": [
        "Él, ella, él mismo"
      ],
      "examples": [
        "Nijé binoy, yo mismo"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé binoy, yo mismo",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000266",
      "headword": "Biquiyá",
      "headword_raw": "Biquiyá",
      "headword_normalized": "biquiya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Tres",
      "senses": [
        "Tres"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000267",
      "headword": "Biré",
      "headword_raw": "Biré",
      "headword_normalized": "bire",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Uno",
      "senses": [
        "Uno"
      ],
      "examples": [
        "Biré ciento, cien. Biré macori, un puñado de maíz"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Biré ciento, cien. Biré macori, un puñado de maíz",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000268",
      "headword": "Biréana",
      "headword_raw": "Biréana",
      "headword_normalized": "bireana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En una sola parte",
      "senses": [
        "En una sola parte"
      ],
      "examples": [
        "Biréana ichárini, sembré en una sola parte. Ma quetasi te na'ibi; auché biréana simiri. Ya no está aquí; se fue a otra parte. Auché biréana, en otra parte, en alguna parte. Biréana burí, una yunta (de bueyes). Biréana busugachi, tuerto. Biréana huabé rocóhuachi, charco. Biréana ipó ichihuami, milpa. Biréana sobácohuachi, atascadero"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Biréana ichárini, sembré en una sola parte. Ma quetasi te na'ibi; auché biréana simiri. Ya no está aquí; se fue a otra parte. Auché biréana, en otra parte, en alguna parte. Biréana burí, una yunta (de bueyes). Biréana busugachi, tuerto. Biréana huabé rocóhuachi, charco. Biréana ipó ichihuami, milpa. Biréana sobácohuachi, atascadero",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000269",
      "headword": "Biréanomí",
      "headword_raw": "Biréanomí",
      "headword_normalized": "bireanomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Una parte (desconocida), alguna parte",
      "senses": [
        "Una parte (desconocida), alguna parte"
      ],
      "examples": [
        "Biréanomí siméani, voy a alguna parte"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Biréanomí siméani, voy a alguna parte",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000270",
      "headword": "Birénapi",
      "headword_raw": "Birénapi",
      "headword_normalized": "birenapi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En una sola parte",
      "senses": [
        "En una sola parte"
      ],
      "examples": [
        "Birénapi nochabo, vamos a trabajar en una sola parte."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Birénapi nochabo, vamos a trabajar en una sola parte.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000271",
      "headword": "Birepi",
      "headword_raw": "Birepi",
      "headword_normalized": "birepi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Sólo uno",
      "senses": [
        "Sólo uno"
      ],
      "examples": [
        "¿Chú quipi riioy siri? Birepi nahuari, ¿Cuántos hombres vinieron? Llegó sólo uno."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Chú quipi riioy siri? Birepi nahuari, ¿Cuántos hombres vinieron? Llegó sólo uno.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000272",
      "headword": "Birétari",
      "headword_raw": "Birétari",
      "headword_normalized": "biretari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Alguien",
      "senses": [
        "Alguien"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000273",
      "headword": "Bi'rí",
      "headword_raw": "Bi'rí",
      "headword_normalized": "bi'ri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Torcerse",
      "senses": [
        "Torcerse"
      ],
      "examples": [
        "Ma bi'riri tabla, ya se torció la tabla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma bi'riri tabla, ya se torció la tabla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000274",
      "headword": "Birichí",
      "headword_raw": "Birichí",
      "headword_normalized": "birichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Encender lumbre con pedernal",
      "senses": [
        "Encender lumbre con pedernal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000275",
      "headword": "Birina",
      "headword_raw": "Birina",
      "headword_normalized": "birina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pedernal",
      "senses": [
        "Pedernal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000276",
      "headword": "Bi'rina",
      "headword_raw": "Bi'rina",
      "headword_normalized": "bi'rina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Torcer, exprimir",
      "senses": [
        "Torcer, exprimir"
      ],
      "examples": [
        "Huíi bi'rinabo. Vamos a hacer (torcer) un mecate. Bo'osari bi'rinabo. Vamos a hacer hilo (torciendo la lana). [fut.: bi'rinama]. Bi'riná, torcer, dar vueltas (a alguna cosa)"
      ],
      "variants": [
        "fut.: bi'rinama"
      ],
      "comments_raw": "Huíi bi'rinabo. Vamos a hacer (torcer) un mecate. Bo'osari bi'rinabo. Vamos a hacer hilo (torciendo la lana). [fut.: bi'rinama]. Bi'riná, torcer, dar vueltas (a alguna cosa)",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000277",
      "headword": "Bisiruta",
      "headword_raw": "Bisiruta",
      "headword_normalized": "bisiruta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rasparse",
      "senses": [
        "Rasparse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000278",
      "headword": "Bisó",
      "headword_raw": "Bisó",
      "headword_normalized": "biso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salir pus",
      "senses": [
        "Salir pus"
      ],
      "examples": [
        "Bisoná, bisonta vt hacer salir pus"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bisoná, bisonta vt hacer salir pus",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000279",
      "headword": "Bisú",
      "headword_raw": "Bisú",
      "headword_normalized": "bisu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Despellejar",
      "senses": [
        "Despellejar"
      ],
      "examples": [
        "Maparí mi mi'risá echi huasi, hue yáati bisubo. Ya matando esa vaca, inmediatamente vamos a despellejarla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparí mi mi'risá echi huasi, hue yáati bisubo. Ya matando esa vaca, inmediatamente vamos a despellejarla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 17,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000280",
      "headword": "Bité",
      "headword_raw": "1Bité",
      "headword_normalized": "bite",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sing habitar, morar, vivir",
      "senses": [
        "Sing habitar, morar, vivir"
      ],
      "examples": [
        "¿Cumi bité?, ¿Dónde vives? Echo'ná basigóchi ni bité. Vivo allí, en Basigochi. [pret.: bitéeri; fut.: bitérama; pl.: piré]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: bitéeri; fut.: bitérama; pl.: piré"
      ],
      "comments_raw": "¿Cumi bité?, ¿Dónde vives? Echo'ná basigóchi ni bité. Vivo allí, en Basigochi. [pret.: bitéeri; fut.: bitérama; pl.: piré]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 17,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000281",
      "headword": "Bité",
      "headword_raw": "2Bité",
      "headword_normalized": "bite",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar pesado",
      "senses": [
        "Estar pesado"
      ],
      "examples": [
        "Ne huabé bité, quetásini omero o'huicha. Está muy pesado. No puedo levantarlo. [pret.: bitéari; fut.: bitítama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: bitéari; fut.: bitítama"
      ],
      "comments_raw": "Ne huabé bité, quetásini omero o'huicha. Está muy pesado. No puedo levantarlo. [pret.: bitéari; fut.: bitítama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000282",
      "headword": "Bitéami",
      "headword_raw": "Bitéami",
      "headword_normalized": "biteami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj sin",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Morador, que vive",
      "senses": [
        "Morador, que vive"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy jena'í samichí bitéami ju. Ese hombre vive aquí en samachique. Huanihuí jena'í piréami napahuima. Pasado mañana se juntarán los que viven aquí. [pl.: piréami]"
      ],
      "variants": [
        "pl.: piréami"
      ],
      "comments_raw": "Echi rijoy jena'í samichí bitéami ju. Ese hombre vive aquí en samachique. Huanihuí jena'í piréami napahuima. Pasado mañana se juntarán los que viven aquí. [pl.: piréami]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000283",
      "headword": "Biteba",
      "headword_raw": "Biteba",
      "headword_normalized": "biteba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pasar la noche, pernoctar",
      "senses": [
        "Pasar la noche, pernoctar"
      ],
      "examples": [
        "Echo'ná cahuichí bitébari. Allí, en el campo, pasó la noche. [fut.: bitebama] Véase chi'reba"
      ],
      "variants": [
        "fut.: bitebama"
      ],
      "comments_raw": "Echo'ná cahuichí bitébari. Allí, en el campo, pasó la noche. [fut.: bitebama] Véase chi'reba",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000284",
      "headword": "Bitechi",
      "headword_raw": "Bitechi",
      "headword_normalized": "bitechi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Casa",
      "senses": [
        "Casa"
      ],
      "examples": [
        "Nijé bitérachi, mi casa. Queni bitechi, mi casa"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé bitérachi, mi casa. Queni bitechi, mi casa",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000285",
      "headword": "Bití",
      "headword_raw": "Bití",
      "headword_normalized": "biti",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar acostados (varios)",
      "senses": [
        "Estar acostados (varios)"
      ],
      "examples": [
        "Ri'ré huichí bitir, se acostaron en la tierra. Hui'rique rocogó bitíbari cochiboa, ya muy de noche se acostaron a dormir. [sing.: bu'huí; fut.: bitimea]. Bitibama, se acostarán. Bitisí ¡acuéstense!"
      ],
      "variants": [
        "sing.: bu'huí; fut.: bitimea"
      ],
      "comments_raw": "Ri'ré huichí bitir, se acostaron en la tierra. Hui'rique rocogó bitíbari cochiboa, ya muy de noche se acostaron a dormir. [sing.: bu'huí; fut.: bitimea]. Bitibama, se acostarán. Bitisí ¡acuéstense!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000286",
      "headword": "Bitiba",
      "headword_raw": "Bitiba",
      "headword_normalized": "bitiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Echarse (animales), están acostándose",
      "senses": [
        "Echarse (animales), están acostándose"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000287",
      "headword": "Bitichí",
      "headword_raw": "Bitichí",
      "headword_normalized": "bitichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Casa, habitación",
      "senses": [
        "Casa, habitación"
      ],
      "examples": [
        "Echo'ná bitichí iyénasí simiri, iba hacia la casa."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo'ná bitichí iyénasí simiri, iba hacia la casa.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000288",
      "headword": "Bitira",
      "headword_raw": "Bitira",
      "headword_normalized": "bitira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Andar (como borracho)",
      "senses": [
        "Andar (como borracho)"
      ],
      "examples": [
        "Capilata bitira, se revuelve (el caballo). Bitíra,echarse (de un lado al otro)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Capilata bitira, se revuelve (el caballo). Bitíra,echarse (de un lado al otro).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000289",
      "headword": "Bitórata",
      "headword_raw": "Bitórata",
      "headword_normalized": "bitorata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer cajetes",
      "senses": [
        "Hacer cajetes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000290",
      "headword": "Bitori",
      "headword_raw": "Bitori",
      "headword_normalized": "bitori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cajete, plato, cazuela",
      "senses": [
        "Cajete, plato, cazuela"
      ],
      "examples": [
        "Bitórachi, en el cajete"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bitórachi, en el cajete",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000291",
      "headword": "Bi'yá",
      "headword_raw": "Bi'yá",
      "headword_normalized": "bi'ya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Temprano",
      "senses": [
        "Temprano"
      ],
      "examples": [
        "Bi'yá rocogó, en la madrugada. Bi'yá chónachi, temprano (todavía está obscuro). Bi'yábijí, hoy temprano (todavía). Biyá chi'rásiachi, madrugada."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bi'yá rocogó, en la madrugada. Bi'yá chónachi, temprano (todavía está obscuro). Bi'yábijí, hoy temprano (todavía). Biyá chi'rásiachi, madrugada.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000292",
      "headword": "Bocohuí",
      "headword_raw": "Bocohuí",
      "headword_normalized": "bocohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ocultarse, ponerse el sol",
      "senses": [
        "Ocultarse, ponerse el sol"
      ],
      "examples": [
        "Ma bocohuiri rayénari. Ya se puso el sol."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma bocohuiri rayénari. Ya se puso el sol.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000293",
      "headword": "Bocuirachi",
      "headword_raw": "Bocuirachi",
      "headword_normalized": "bocuirachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cascada, salto de agua",
      "senses": [
        "Cascada, salto de agua"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000294",
      "headword": "Bocháami",
      "headword_raw": "Bocháami",
      "headword_normalized": "bochaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Preñada, encinta",
      "senses": [
        "Preñada, encinta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000295",
      "headword": "Bo'huá",
      "headword_raw": "Bo'huá",
      "headword_normalized": "bo'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Oveja, borrego",
      "senses": [
        "Oveja, borrego"
      ],
      "examples": [
        "Bo'huá bo'huara, lana de borrego."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bo'huá bo'huara, lana de borrego.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000296",
      "headword": "Bo'hué",
      "headword_raw": "Bo'hué",
      "headword_normalized": "bo'hue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener lana, pelo",
      "senses": [
        "Tener lana, pelo"
      ],
      "examples": [
        "Hue bo'huéami ju echi bo'huá, ma siquiboa. Tiene mucha lana ese borrego; vamos a trasquilarlo. Pp.: bo'huéamil."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue bo'huéami ju echi bo'huá, ma siquiboa. Tiene mucha lana ese borrego; vamos a trasquilarlo. Pp.: bo'huéamil.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000297",
      "headword": "Bo'huí",
      "headword_raw": "Bo'huí",
      "headword_normalized": "bo'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Postrarse",
      "senses": [
        "Postrarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000298",
      "headword": "Bóisi",
      "headword_raw": "Bóisi",
      "headword_normalized": "boisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Buey",
      "senses": [
        "Buey"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: ibóisi]"
      ],
      "variants": [
        "pl.: ibóisi"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: ibóisi]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 18,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000299",
      "headword": "Boioní",
      "headword_raw": "Boioní",
      "headword_normalized": "boioni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pasar a pie al otro lado del agua, vadear",
      "senses": [
        "Pasar a pie al otro lado del agua, vadear"
      ],
      "examples": [
        "Maparí huabé bu'huíbari ba'huí, nijeni arigá boioniri. Cuando estaba muy crecida el agua, yo siempre pasaba al otro lado vadeando."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparí huabé bu'huíbari ba'huí, nijeni arigá boioniri. Cuando estaba muy crecida el agua, yo siempre pasaba al otro lado vadeando.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 18,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000300",
      "headword": "Bo'ná",
      "headword_raw": "Bo'ná",
      "headword_normalized": "bo'na",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arrancar, desherbar",
      "senses": [
        "Arrancar, desherbar"
      ],
      "examples": [
        "O'huari ochérari mocuásari, ma cáraga bo'niboa. Creció mucho la hierba, ya vamos a arrancarla. [fut.: bo nomea]. Bo'nisí ¡arráncalos!"
      ],
      "variants": [
        "fut.: bo nomea"
      ],
      "comments_raw": "O'huari ochérari mocuásari, ma cáraga bo'niboa. Creció mucho la hierba, ya vamos a arrancarla. [fut.: bo nomea]. Bo'nisí ¡arráncalos!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000301",
      "headword": "Boní",
      "headword_raw": "Boní",
      "headword_normalized": "boni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermano menor",
      "senses": [
        "Hermano menor"
      ],
      "examples": [
        "Queni boní cu simiri, chopi nijé binirá abijí atí. Mi hermano menor se fue, pero mi hermana menor todavía está aquí. Nijé bonirá, mi hermano menor."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Queni boní cu simiri, chopi nijé binirá abijí atí. Mi hermano menor se fue, pero mi hermana menor todavía está aquí. Nijé bonirá, mi hermano menor.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000302",
      "headword": "Bonirúami",
      "headword_raw": "Bonirúami",
      "headword_normalized": "boniruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermano menor",
      "senses": [
        "Hermano menor"
      ],
      "examples": [
        "Bonirúami ju, él es el hermano menor"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bonirúami ju, él es el hermano menor",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000303",
      "headword": "Bonorí",
      "headword_raw": "Bonorí",
      "headword_normalized": "bonori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Anzuelo",
      "senses": [
        "Anzuelo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000304",
      "headword": "Bo’ó",
      "headword_raw": "Bo’ó",
      "headword_normalized": "bo'o",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "La otra banda (del arroyo)",
      "senses": [
        "La otra banda (del arroyo)"
      ],
      "examples": [
        "Bo’ora, a la otra banda (un poco arriba)"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bo’ora, a la otra banda (un poco arriba)",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000305",
      "headword": "Bo'obú",
      "headword_raw": "Bo'obú",
      "headword_normalized": "bo'obu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Desplumar",
      "senses": [
        "Desplumar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000306",
      "headword": "Bo'ona",
      "headword_raw": "Bo'ona",
      "headword_normalized": "bo'ona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "A la otra banda",
      "senses": [
        "A la otra banda"
      ],
      "examples": [
        "Bo'onata, a la otra banda (en bordo plano)"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bo'onata, a la otra banda (en bordo plano)",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000307",
      "headword": "Bo'orá",
      "headword_raw": "Bo'orá",
      "headword_normalized": "bo'ora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Producir lana",
      "senses": [
        "Producir lana"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000308",
      "headword": "Bo'orusa",
      "headword_raw": "Bo'orusa",
      "headword_normalized": "bo'orusa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caer el pelo ( a los animales)",
      "senses": [
        "Caer el pelo ( a los animales)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000309",
      "headword": "Bo'osari",
      "headword_raw": "Bo'osari",
      "headword_normalized": "bo'osari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lana",
      "senses": [
        "Lana"
      ],
      "examples": [
        "Bo'osari cabori, una bola de lana (para hacer cobijas). Bo'osari bi'rina, hace hilo de lana. Bo'osari rajana, carda la lana"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bo'osari cabori, una bola de lana (para hacer cobijas). Bo'osari bi'rina, hace hilo de lana. Bo'osari rajana, carda la lana",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000310",
      "headword": "Boquírachi",
      "headword_raw": "Boquírachi",
      "headword_normalized": "boquirachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Salto de agua",
      "senses": [
        "Salto de agua"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000311",
      "headword": "Boriba",
      "headword_raw": "Boriba",
      "headword_normalized": "boriba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Correr el agua (en una corriente)",
      "senses": [
        "Correr el agua (en una corriente)"
      ],
      "examples": [
        "Maparí huarú bu'huíbari ba'huí, ne huabé boríbari. Cuando creció mucho el arroyo, corrió mucha agua."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparí huarú bu'huíbari ba'huí, ne huabé boríbari. Cuando creció mucho el arroyo, corrió mucha agua.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000312",
      "headword": "Borogá",
      "headword_raw": "Borogá",
      "headword_normalized": "boroga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Amarrado",
      "senses": [
        "Amarrado"
      ],
      "examples": [
        "Huíiti borogá cu tori. Amarrado con mecate, lo llevó. Borogá tobóa. Vamos a llevarlo amarrado. Véase buré"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huíiti borogá cu tori. Amarrado con mecate, lo llevó. Borogá tobóa. Vamos a llevarlo amarrado. Véase buré",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000313",
      "headword": "Bosá",
      "headword_raw": "Bosá",
      "headword_normalized": "bosa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llenarse, hartarse, (comiendo)",
      "senses": [
        "Llenarse, hartarse, (comiendo)"
      ],
      "examples": [
        "Huarúni bosari mapujiti huarú co'huari rimé. Me llené, porque comí muchas tortillas. [pl.: posá]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: posá"
      ],
      "comments_raw": "Huarúni bosari mapujiti huarú co'huari rimé. Me llené, porque comí muchas tortillas. [pl.: posá].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000314",
      "headword": "Bosahua",
      "headword_raw": "Bosahua",
      "headword_normalized": "bosahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llenarse.",
      "senses": [
        "Llenarse."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000315",
      "headword": "Bosasa riruta",
      "headword_raw": "Bosasa riruta",
      "headword_normalized": "bosasa riruta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Eructar",
      "senses": [
        "Eructar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000316",
      "headword": "Bosohuá",
      "headword_raw": "Bosohuá",
      "headword_normalized": "bosohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar lleno",
      "senses": [
        "Estar lleno"
      ],
      "examples": [
        "Mani gará bosohuá. Ya estoy bien lleno (satisfecho)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mani gará bosohuá. Ya estoy bien lleno (satisfecho).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000317",
      "headword": "Botá",
      "headword_raw": "Botá",
      "headword_normalized": "bota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Soltarse 2. Desatarse",
      "senses": [
        "Soltarse",
        "Desatarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000318",
      "headword": "Botana",
      "headword_raw": "Botana",
      "headword_normalized": "botana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Soltar, desamarrar, desatar",
      "senses": [
        "Soltar, desamarrar, desatar"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: botonama]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: botonama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: botonama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000319",
      "headword": "Botobú",
      "headword_raw": "Botobú",
      "headword_normalized": "botobu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hundir, sumergir.",
      "senses": [
        "Hundir, sumergir."
      ],
      "examples": [
        "B’huichí botoburi. Lo hundió en el agua."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "B’huichí botoburi. Lo hundió en el agua.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000320",
      "headword": "Botuhuí",
      "headword_raw": "Botuhuí",
      "headword_normalized": "botuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hundirse, zambullir Cara.",
      "senses": [
        "Hundirse, zambullir Cara."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 19,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000321",
      "headword": "Bucura",
      "headword_raw": "Bucura",
      "headword_normalized": "bucura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Poseedor (de un animal)",
      "senses": [
        "Poseedor (de un animal)"
      ],
      "examples": [
        "Nijé bucura cahué ju. Es mi caballo. ¿Chigá bucura ju? ¿Quién es el dueño? (del animal). Si'nu bucura, bestia ajena."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé bucura cahué ju. Es mi caballo. ¿Chigá bucura ju? ¿Quién es el dueño? (del animal). Si'nu bucura, bestia ajena.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 19,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000322",
      "headword": "Bucurí",
      "headword_raw": "Bucurí",
      "headword_normalized": "bucuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Hace poco, nuevamente, hace rato",
      "senses": [
        "Hace poco, nuevamente, hace rato"
      ],
      "examples": [
        "Bucurí cu nahuari. Hace poco volvió. Bucuripi, hace poquito, hace ratito. Bucurí, nihuá renueva. Bucurí nihuárami, recién hecho. Bucurí simíri, apenas salió."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bucurí cu nahuari. Hace poco volvió. Bucuripi, hace poquito, hace ratito. Bucurí, nihuá renueva. Bucurí nihuárami, recién hecho. Bucurí simíri, apenas salió.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000323",
      "headword": "Buchí",
      "headword_raw": "Buchí",
      "headword_normalized": "buchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Contener",
      "senses": [
        "Contener"
      ],
      "examples": [
        "Ocuá litro buchí. Contiene dos litros."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ocuá litro buchí. Contiene dos litros.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000324",
      "headword": "Buchíami",
      "headword_raw": "Buchíami",
      "headword_normalized": "buchiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Lleno",
      "senses": [
        "Lleno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000325",
      "headword": "Buchihua",
      "headword_raw": "Buchihua",
      "headword_normalized": "buchihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llenar",
      "senses": [
        "Llenar"
      ],
      "examples": [
        "Mani buchíhuari. Ya lo llené."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mani buchíhuari. Ya lo llené.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000326",
      "headword": "Bucuríhuami",
      "headword_raw": "Bucuríhuami",
      "headword_normalized": "bucurihuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Nuevo, fresco.",
      "senses": [
        "Nuevo, fresco."
      ],
      "examples": [
        "Bucuríhuami cu nihuari. Lo hizo de nuevo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bucuríhuami cu nihuari. Lo hizo de nuevo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000327",
      "headword": "Buchuhuí",
      "headword_raw": "Buchuhuí",
      "headword_normalized": "buchuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar lleno",
      "senses": [
        "Estar lleno"
      ],
      "examples": [
        "Ne buchubuí ju. Está lleno."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ne buchubuí ju. Está lleno.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000328",
      "headword": "Buchuhuí",
      "headword_raw": "Buchuhuí",
      "headword_normalized": "buchuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Completamente.",
      "senses": [
        "Completamente."
      ],
      "examples": [
        "Buchuhuí ratáraga nayuri. Enfermarse con mucha calentura"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Buchuhuí ratáraga nayuri. Enfermarse con mucha calentura",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000329",
      "headword": "Buchuhuíana",
      "headword_raw": "Buchuhuíana",
      "headword_normalized": "buchuhuiana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En todas partes",
      "senses": [
        "En todas partes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000330",
      "headword": "buhué",
      "headword_raw": "1buhué",
      "headword_normalized": "buhue",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Esperar",
      "senses": [
        "Esperar"
      ],
      "examples": [
        "Echo'ná buhuichí nijeni mi buhuema. Allá, en el camino, te voy a esperar. Buhuesi! Imper pl éspérense!"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo'ná buhuichí nijeni mi buhuema. Allá, en el camino, te voy a esperar. Buhuesi! Imper pl éspérense!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000331",
      "headword": "buhué",
      "headword_raw": "2buhué",
      "headword_normalized": "buhue",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Camino",
      "senses": [
        "Camino"
      ],
      "examples": [
        "Nijé buhuirá. Mi camino"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé buhuirá. Mi camino",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000332",
      "headword": "Bu'huí",
      "headword_raw": "Bu'huí",
      "headword_normalized": "bu'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Acostarse (solo)",
      "senses": [
        "Acostarse (solo)"
      ],
      "examples": [
        "Hui'rique rocogó ju; m a bu'huíbari. Es muy noche; ya se acostó. Pachá carírari bu'huí. Está acostado adentro de la casa. [pl.: bití; fut.: bu’huimea, bu’huibamina]"
      ],
      "variants": [
        "pl.: bití; fut.: bu’huimea, bu’huibamina"
      ],
      "comments_raw": "Hui'rique rocogó ju; m a bu'huíbari. Es muy noche; ya se acostó. Pachá carírari bu'huí. Está acostado adentro de la casa. [pl.: bití; fut.: bu’huimea, bu’huibamina]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000333",
      "headword": "Buhuichí",
      "headword_raw": "Buhuichí",
      "headword_normalized": "buhuichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "En el camino",
      "senses": [
        "En el camino"
      ],
      "examples": [
        "Buhuichí bu'huíbari biré ocó huaquichéami. Se cayó un pino seco en el camino."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Buhuichí bu'huíbari biré ocó huaquichéami. Se cayó un pino seco en el camino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000334",
      "headword": "Bu'huiba",
      "headword_raw": "Bu'huiba",
      "headword_normalized": "bu'huiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Acostarse, caerse 2 . Echarse (un animal) 3. Derribarse (persona)",
      "senses": [
        "Acostarse, caerse 2 . Echarse (un animal)",
        "Derribarse (persona)"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: Bu'huibama]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: Bu'huibama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: Bu'huibama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000335",
      "headword": "Buhuigá",
      "headword_raw": "Buhuigá",
      "headword_normalized": "buhuiga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar esperando",
      "senses": [
        "Estar esperando"
      ],
      "examples": [
        "Pachá buhuigá muchiri. Adentro estaban sentados, esperando."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Pachá buhuigá muchiri. Adentro estaban sentados, esperando.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000336",
      "headword": "Bu'huírasama",
      "headword_raw": "Bu'huírasama",
      "headword_normalized": "bu'huirasama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tambalearse",
      "senses": [
        "Tambalearse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000337",
      "headword": "Bujé",
      "headword_raw": "Bujé",
      "headword_normalized": "buje",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cobrar, quitar algo, multar",
      "senses": [
        "Cobrar, quitar algo, multar"
      ],
      "examples": [
        "Tami bujeri macoy peso. Me cobró diez pesos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Tami bujeri macoy peso. Me cobró diez pesos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000338",
      "headword": "Buná",
      "headword_raw": "Buná",
      "headword_normalized": "buna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Agacharse 2. Inclinarse",
      "senses": [
        "Agacharse",
        "Inclinarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000339",
      "headword": "Bunahua",
      "headword_raw": "Bunahua",
      "headword_normalized": "bunahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ladear, agachar, inclinar",
      "senses": [
        "Ladear, agachar, inclinar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000340",
      "headword": "Buqué",
      "headword_raw": "Buqué",
      "headword_normalized": "buque",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener, poseer (animal)",
      "senses": [
        "Tener, poseer (animal)"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni buqué biré huáasi. Yo tengo sóla una vaca.[pl.: pugué] Nijé bucura huáasi, mi vaca Nijé pugura huáasi, mis vacas"
      ],
      "variants": [
        "pl.: pugué"
      ],
      "comments_raw": "Nijeni buqué biré huáasi. Yo tengo sóla una vaca.[pl.: pugué] Nijé bucura huáasi, mi vaca Nijé pugura huáasi, mis vacas",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000341",
      "headword": "Burá",
      "headword_raw": "Burá",
      "headword_normalized": "bura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer camino",
      "senses": [
        "Hacer camino"
      ],
      "examples": [
        "Pe huaminánomí ne huarú burama jena'í. Poco más allá van a hacer un camino grande"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Pe huaminánomí ne huarú burama jena'í. Poco más allá van a hacer un camino grande",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000342",
      "headword": "Buré",
      "headword_raw": "Buré",
      "headword_normalized": "bure",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Amarrar",
      "senses": [
        "Amarrar"
      ],
      "examples": [
        "Sonó burebo, vamos a amarrar manojos de astrojo. [fut.: buréma]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: buréma"
      ],
      "comments_raw": "Sonó burebo, vamos a amarrar manojos de astrojo. [fut.: buréma]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 20,
        "page_end": 20,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000343",
      "headword": "Bureri",
      "headword_raw": "Bureri",
      "headword_normalized": "bureri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Manojo",
      "senses": [
        "Manojo"
      ],
      "examples": [
        "Biréana burí, una yunta (de bueyes)"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Biréana burí, una yunta (de bueyes)",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000344",
      "headword": "Burira",
      "headword_raw": "Burira",
      "headword_normalized": "burira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar preso",
      "senses": [
        "Llevar preso"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: burirahuami]"
      ],
      "variants": [
        "pp.: burirahuami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: burirahuami]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000345",
      "headword": "Burito",
      "headword_raw": "Burito",
      "headword_normalized": "burito",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Burro",
      "senses": [
        "Burro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000346",
      "headword": "Burú",
      "headword_raw": "Burú",
      "headword_normalized": "buru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar el camino (hacia e l lugar mencionado)",
      "senses": [
        "Estar el camino (hacia e l lugar mencionado)"
      ],
      "examples": [
        "¿cumi burú? ¿dónde está el camino? ¿Cum burú samichi? ¿donde está el camino hacia samachique? [pret.: burúuri]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: burúuri"
      ],
      "comments_raw": "¿cumi burú? ¿dónde está el camino? ¿Cum burú samichi? ¿donde está el camino hacia samachique? [pret.: burúuri]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000347",
      "headword": "Burusáagá",
      "headword_raw": "Burusáagá",
      "headword_normalized": "burusaaga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Condicional si le amarran",
      "senses": [
        "Condicional si le amarran"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000348",
      "headword": "Burúuri",
      "headword_raw": "Burúuri",
      "headword_normalized": "buruuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "[Pretérito de burú]",
      "senses": [
        "[Pretérito de burú]"
      ],
      "examples": [
        "Chabé echo'ná burúuri. Hace mucho había un camino allí."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chabé echo'ná burúuri. Hace mucho había un camino allí.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000349",
      "headword": "Busá",
      "headword_raw": "Busá",
      "headword_normalized": "busa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Despertarse",
      "senses": [
        "Despertarse"
      ],
      "examples": [
        "Bi'yá bijini busureri. Muy temprano desperté. Ba'arí bi'yá nimí busurébanama. Mañana temprano te voy a despertar. [pret.: busuré; fut.: busuméa]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: busuré; fut.: busuméa"
      ],
      "comments_raw": "Bi'yá bijini busureri. Muy temprano desperté. Ba'arí bi'yá nimí busurébanama. Mañana temprano te voy a despertar. [pret.: busuré; fut.: busuméa]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000350",
      "headword": "Busé",
      "headword_raw": "Busé",
      "headword_normalized": "buse",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener ojos",
      "senses": [
        "Tener ojos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000351",
      "headword": "Busí",
      "headword_raw": "Busí",
      "headword_normalized": "busi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ojo",
      "senses": [
        "Ojo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000352",
      "headword": "Busugachi",
      "headword_raw": "Busugachi",
      "headword_normalized": "busugachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ciego (Una persona a quien se le acabó completamente la vista)",
      "senses": [
        "Ciego (Una persona a quien se le acabó completamente la vista)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000353",
      "headword": "Busurébana",
      "headword_raw": "Busurébana",
      "headword_normalized": "busurebana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Despertar",
      "senses": [
        "Despertar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000354",
      "headword": "Butuhuí",
      "headword_raw": "Butuhuí",
      "headword_normalized": "butuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hundirse",
      "senses": [
        "Hundirse"
      ],
      "examples": [
        "Butuhuisa simí. Nadar debajo del agua"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Butuhuisa simí. Nadar debajo del agua",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000355",
      "headword": "buyana",
      "headword_raw": "1buyana",
      "headword_normalized": "buyana",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salir (animales del corral)",
      "senses": [
        "Salir (animales del corral)"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: buyánari]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: buyánari"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: buyánari]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000356",
      "headword": "buyana",
      "headword_raw": "2buyana",
      "headword_normalized": "buyana",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Enfermar (de viruela)",
      "senses": [
        "Enfermar (de viruela)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000357",
      "headword": "ca",
      "headword_raw": "1ca",
      "headword_normalized": "ca",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llevar (en la mano)",
      "senses": [
        "Llevar (en la mano)"
      ],
      "examples": [
        "Ripiyá ca simiri. Se fue llevando un cuchillo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ripiyá ca simiri. Se fue llevando un cuchillo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000358",
      "headword": "ca",
      "headword_raw": "1ca",
      "headword_normalized": "ca",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Traer",
      "senses": [
        "Traer"
      ],
      "examples": [
        "Cusí ca nahuari. Llegó trayendo un palo. [pp: cami]"
      ],
      "variants": [
        "pp: cami"
      ],
      "comments_raw": "Cusí ca nahuari. Llegó trayendo un palo. [pp: cami]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000359",
      "headword": "ca",
      "headword_raw": "2ca",
      "headword_normalized": "ca",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer sombra",
      "senses": [
        "Hacer sombra"
      ],
      "examples": [
        "Mujemi hue nayurú; nijeni cábatama. Tú estás muy enfermo; te voy a hacer sombra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mujemi hue nayurú; nijeni cábatama. Tú estás muy enfermo; te voy a hacer sombra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000360",
      "headword": "Carari",
      "headword_raw": "Carari",
      "headword_normalized": "carari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sombra",
      "senses": [
        "Sombra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000361",
      "headword": "Cáachi",
      "headword_raw": "Cáachi",
      "headword_normalized": "caachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser",
      "senses": [
        "Ser"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni pe táa cáachi níiri. Yo era un poco chico. Ma ochérami cáachi mucumea. Ya que sea viejo, morirá. Siné cáachi. En otra ocasión, tal vez Táa cáachi. Siendo chico"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni pe táa cáachi níiri. Yo era un poco chico. Ma ochérami cáachi mucumea. Ya que sea viejo, morirá. Siné cáachi. En otra ocasión, tal vez Táa cáachi. Siendo chico",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000362",
      "headword": "Caba",
      "headword_raw": "Caba",
      "headword_normalized": "caba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar bajo a la sombra",
      "senses": [
        "Estar bajo a la sombra"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni echo’ná ri’ré pachá cábama. Voy a estar allí, a la sombra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni echo’ná ri’ré pachá cábama. Voy a estar allí, a la sombra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000363",
      "headword": "Cabí",
      "headword_raw": "Cabí",
      "headword_normalized": "cabi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enrollar",
      "senses": [
        "Enrollar"
      ],
      "examples": [
        "¡oserí cabí! ¡enrolla el papel! Biré cabítami. Un rollo largo, una pieza entera de manta"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡oserí cabí! ¡enrolla el papel! Biré cabítami. Un rollo largo, una pieza entera de manta",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000364",
      "headword": "Cabita",
      "headword_raw": "Cabita",
      "headword_normalized": "cabita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rodarse (una cosa larga)",
      "senses": [
        "Rodarse (una cosa larga)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000365",
      "headword": "Cabítana",
      "headword_raw": "Cabítana",
      "headword_normalized": "cabitana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rodar, envolver",
      "senses": [
        "Rodar, envolver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000366",
      "headword": "Cabó",
      "headword_raw": "Cabó",
      "headword_normalized": "cabo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enrollar en una bola (mecate)",
      "senses": [
        "Enrollar en una bola (mecate)"
      ],
      "examples": [
        "Mani cu cabori huiya. Ya enrollé el mecate."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mani cu cabori huiya. Ya enrollé el mecate.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000367",
      "headword": "Cabóchuhua",
      "headword_raw": "Cabóchuhua",
      "headword_normalized": "cabochuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pantorrilla",
      "senses": [
        "Pantorrilla"
      ],
      "examples": [
        "Nijé cabóchara. Mi pantorrilla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé cabóchara. Mi pantorrilla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 21,
        "page_end": 21,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000368",
      "headword": "Cabóochi",
      "headword_raw": "Cabóochi",
      "headword_normalized": "caboochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Músculo (de la pierna o del brazo) 2. En la pantorilla",
      "senses": [
        "Músculo (de la pierna o del brazo)",
        "En la pantorilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000369",
      "headword": "Cabora",
      "headword_raw": "Cabora",
      "headword_normalized": "cabora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser esféricos",
      "senses": [
        "Ser esféricos"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: capora] Cabórami. Esféricos"
      ],
      "variants": [
        "sing.: capora"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: capora] Cabórami. Esféricos",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000370",
      "headword": "Cabósari",
      "headword_raw": "Cabósari",
      "headword_normalized": "cabosari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tecolote blanco (ave tamaño mediano), búho chico",
      "senses": [
        "Tecolote blanco (ave tamaño mediano), búho chico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000371",
      "headword": "Cabú",
      "headword_raw": "Cabú",
      "headword_normalized": "cabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "¿cuándo?",
      "senses": [
        "¿cuándo?"
      ],
      "examples": [
        "¿cabú cu nahuari? ¿cuándo viniste? Quiríbuco. Adv ¿cuándo?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿cabú cu nahuari? ¿cuándo viniste? Quiríbuco. Adv ¿cuándo?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000372",
      "headword": "Cachagá",
      "headword_raw": "Cachagá",
      "headword_normalized": "cachaga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cadera",
      "senses": [
        "Cadera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000373",
      "headword": "cachí",
      "headword_raw": "1cachí",
      "headword_normalized": "cachi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Escupir",
      "senses": [
        "Escupir"
      ],
      "examples": [
        "Ne huabé huaquicheri tambore. Gará níima cachípasa. El tambor se secó; sería bueno escupirlo. Cachipo. Vamos a escupir. Cachipa. Vi le escupe"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ne huabé huaquicheri tambore. Gará níima cachípasa. El tambor se secó; sería bueno escupirlo. Cachipo. Vamos a escupir. Cachipa. Vi le escupe",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000374",
      "headword": "cachí",
      "headword_raw": "2cachí",
      "headword_normalized": "cachi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Reírse",
      "senses": [
        "Reírse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000375",
      "headword": "Cachígachí",
      "headword_raw": "Cachígachí",
      "headword_normalized": "cachigachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cadera",
      "senses": [
        "Cadera"
      ],
      "examples": [
        "Hue ocó nijé cachigárachi. Me duele mucho una cadera. Nijé cachigara. Mi cadera. Nijé cachigárachi. En mi cadera."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue ocó nijé cachigárachi. Me duele mucho una cadera. Nijé cachigara. Mi cadera. Nijé cachigárachi. En mi cadera.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000376",
      "headword": "Cachú",
      "headword_raw": "Cachú",
      "headword_normalized": "cachu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Arrugarse",
      "senses": [
        "Arrugarse"
      ],
      "examples": [
        "Chabeni rarari je'ná coyacha; ma cáraga cachuri. Hace tiempo compré este sombrero; ya se arrugó completamente [pret.: cachuri]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: cachuri"
      ],
      "comments_raw": "Chabeni rarari je'ná coyacha; ma cáraga cachuri. Hace tiempo compré este sombrero; ya se arrugó completamente [pret.: cachuri]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000377",
      "headword": "Cachuna",
      "headword_raw": "Cachuna",
      "headword_normalized": "cachuna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arrugar",
      "senses": [
        "Arrugar"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: cachúnari; pp.: cachúami]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: cachúnari; pp.: cachúami"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: cachúnari; pp.: cachúami]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000378",
      "headword": "Ca’huá",
      "headword_raw": "Ca’huá",
      "headword_normalized": "ca'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner huevos",
      "senses": [
        "Poner huevos"
      ],
      "examples": [
        "Jipi quetasi te ca’huara, echi torí quetasi ca’huá. Ahora no hay huevos, las gallinas no ponen. [fut.: ca'huaméa] Torí ca'huara. S huevos de galina."
      ],
      "variants": [
        "fut.: ca'huaméa"
      ],
      "comments_raw": "Jipi quetasi te ca’huara, echi torí quetasi ca’huá. Ahora no hay huevos, las gallinas no ponen. [fut.: ca'huaméa] Torí ca'huara. S huevos de galina.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000379",
      "headword": "Cahué",
      "headword_raw": "Cahué",
      "headword_normalized": "cahue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Caballo",
      "senses": [
        "Caballo"
      ],
      "examples": [
        "Cahué acará.herradura. Cahué buquéami. Dueño del caballo. Cahué cho'orá. El hocico del caballo. Cahué huasira. La cola del caballo Cahué muquira. Yegua. Cahué ropara. Vientre del caballo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cahué acará.herradura. Cahué buquéami. Dueño del caballo. Cahué cho'orá. El hocico del caballo. Cahué huasira. La cola del caballo Cahué muquira. Yegua. Cahué ropara. Vientre del caballo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000380",
      "headword": "Ca'hué",
      "headword_raw": "Ca'hué",
      "headword_normalized": "ca'hue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener liendres",
      "senses": [
        "Tener liendres"
      ],
      "examples": [
        "Hue ca'huéami ju mo'ochí. Tiene muchas liendres en la cabeza. [pret.: ca'huéari; fut.: ca'huérama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: ca'huéari; fut.: ca'huérama"
      ],
      "comments_raw": "Hue ca'huéami ju mo'ochí. Tiene muchas liendres en la cabeza. [pret.: ca'huéari; fut.: ca'huérama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000381",
      "headword": "Cahuera",
      "headword_raw": "Cahuera",
      "headword_normalized": "cahuera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Menospreciar, despreciar",
      "senses": [
        "Menospreciar, despreciar"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy quetasi tamí garé; chopi tamí cahuera. Ese hombre no me ama; solamente me desprecia."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rijoy quetasi tamí garé; chopi tamí cahuera. Ese hombre no me ama; solamente me desprecia.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 22,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000382",
      "headword": "cahuí",
      "headword_raw": "1cahuí",
      "headword_normalized": "cahui",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Monte, terreno, tierra, campo, mundo",
      "senses": [
        "Monte, terreno, tierra, campo, mundo"
      ],
      "examples": [
        "Iquecha mi cahuíi mapo’nami ichiméa? ¿no tienes tierra donde puedas sembrar? Cahuí ichihuáami. Tierra de cultivo. Cahuí pátami. Herencia de terrenos. Cahuíi. Vi tener tierra. Cahuichí. En el monte. Jena’í cahuírari. Este lugar. Nijé cahúíhuarachi. Mi tierra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Iquecha mi cahuíi mapo’nami ichiméa? ¿no tienes tierra donde puedas sembrar? Cahuí ichihuáami. Tierra de cultivo. Cahuí pátami. Herencia de terrenos. Cahuíi. Vi tener tierra. Cahuichí. En el monte. Jena’í cahuírari. Este lugar. Nijé cahúíhuarachi. Mi tierra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 22,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000383",
      "headword": "cahuí",
      "headword_raw": "2cahuí",
      "headword_normalized": "cahui",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aclarar (desaparecer las nubes)",
      "senses": [
        "Aclarar (desaparecer las nubes)"
      ],
      "examples": [
        "Ma cu cahuiri norí. Ya se desaparecieron las nubes. Cahuí simí. Está aclarando."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma cu cahuiri norí. Ya se desaparecieron las nubes. Cahuí simí. Está aclarando.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000384",
      "headword": "Cahuíami",
      "headword_raw": "Cahuíami",
      "headword_normalized": "cahuiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Claro, limpio, sereno (el cielo)",
      "senses": [
        "Claro, limpio, sereno (el cielo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000385",
      "headword": "Cahúírachi",
      "headword_raw": "Cahúírachi",
      "headword_normalized": "cahuirachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Piña de pino",
      "senses": [
        "Piña de pino"
      ],
      "examples": [
        "Ocó cahuíchara. Piña de la clase de pino que llaman ocó Huiyó cahuíchara.piña grande de la clase de pino que llaman Huiyó"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ocó cahuíchara. Piña de la clase de pino que llaman ocó Huiyó cahuíchara.piña grande de la clase de pino que llaman Huiyó",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000386",
      "headword": "Cahuisori",
      "headword_raw": "Cahuisori",
      "headword_normalized": "cahuisori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cobija",
      "senses": [
        "Cobija"
      ],
      "examples": [
        "Vease quimá"
      ],
      "variants": [
        "véase quimá"
      ],
      "comments_raw": "Vease quimá",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000387",
      "headword": "Cajé",
      "headword_raw": "Cajé",
      "headword_normalized": "caje",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Café",
      "senses": [
        "Café"
      ],
      "examples": [
        "Cajé rachirá. Heces del café."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cajé rachirá. Heces del café.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000388",
      "headword": "Cajera",
      "headword_raw": "Cajera",
      "headword_normalized": "cajera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cáscara delgada, vaina",
      "senses": [
        "Cáscara delgada, vaina"
      ],
      "examples": [
        "Bachí cajera. Cáscara de calabaza Masana cajera. Cáscara de manzana. Muní cajera.vaina de frijol. Narasi cajera. Cáscara de naranja Ocó cajera. Cáscara de pino."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Bachí cajera. Cáscara de calabaza Masana cajera. Cáscara de manzana. Muní cajera.vaina de frijol. Narasi cajera. Cáscara de naranja Ocó cajera. Cáscara de pino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000389",
      "headword": "Cajuí",
      "headword_raw": "Cajuí",
      "headword_normalized": "cajui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Derribarse (una trinchera)",
      "senses": [
        "Derribarse (una trinchera)"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: cajuima]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: cajuima"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: cajuima]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000390",
      "headword": "Cajuina",
      "headword_raw": "Cajuina",
      "headword_normalized": "cajuina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Derribar",
      "senses": [
        "Derribar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000391",
      "headword": "Ca'marota",
      "headword_raw": "Ca'marota",
      "headword_normalized": "ca'marota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ampollarse",
      "senses": [
        "Ampollarse"
      ],
      "examples": [
        "Hue nóchari nijé ocó mitée; ma ca'marótari sicachí. Trabajé mucho tumbando pinos; ya se ampollaron mis manos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue nóchari nijé ocó mitée; ma ca'marótari sicachí. Trabajé mucho tumbando pinos; ya se ampollaron mis manos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000392",
      "headword": "Cameri",
      "headword_raw": "Cameri",
      "headword_normalized": "cameri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi fut",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser bueno",
      "senses": [
        "Ser bueno"
      ],
      "examples": [
        "Que simisá cameri. Sería bueno que no fuera."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Que simisá cameri. Sería bueno que no fuera.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000393",
      "headword": "Ca'mí",
      "headword_raw": "Ca'mí",
      "headword_normalized": "ca'mi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caerse (un poste o un pino)",
      "senses": [
        "Caerse (un poste o un pino)"
      ],
      "examples": [
        "Ca'mí aquibi. Se cayó."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ca'mí aquibi. Se cayó.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000394",
      "headword": "Camí",
      "headword_raw": "Camí",
      "headword_normalized": "cami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Encarrujarse, torcerse",
      "senses": [
        "Encarrujarse, torcerse"
      ],
      "examples": [
        "Ma camiri pelota; auchéchoco upúchamani. Ya se encarrujó la pelota; voy a echarle aire. Echo'ná rayénarachi huaminá camiri oserí. Se encarrujó el papel por el sol. Caminí. Está encarrujándose Camíami. encarrujado, aplastado"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma camiri pelota; auchéchoco upúchamani. Ya se encarrujó la pelota; voy a echarle aire. Echo'ná rayénarachi huaminá camiri oserí. Se encarrujó el papel por el sol. Caminí. Está encarrujándose Camíami. encarrujado, aplastado",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000395",
      "headword": "Cami",
      "headword_raw": "Cami",
      "headword_normalized": "cami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Extraordinario",
      "senses": [
        "Extraordinario"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000396",
      "headword": "Ca'mina",
      "headword_raw": "Ca'mina",
      "headword_normalized": "ca'mina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tumbar",
      "senses": [
        "Tumbar"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: ca'minama]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: ca'minama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: ca'minama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000397",
      "headword": "Camina",
      "headword_raw": "Camina",
      "headword_normalized": "camina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apretar, estrangular (con las manos)",
      "senses": [
        "Apretar, estrangular (con las manos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000398",
      "headword": "Ca'mocha",
      "headword_raw": "Ca'mocha",
      "headword_normalized": "ca'mocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hincharse la cara",
      "senses": [
        "Hincharse la cara"
      ],
      "examples": [
        "Banachí ca'móchari. Se le hinchó la mejilla"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Banachí ca'móchari. Se le hinchó la mejilla",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000399",
      "headword": "Ca'moché",
      "headword_raw": "Ca'moché",
      "headword_normalized": "ca'moche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Taparse la garganta (cuando se come algo seco)",
      "senses": [
        "Taparse la garganta (cuando se come algo seco)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000400",
      "headword": "Campori",
      "headword_raw": "Campori",
      "headword_normalized": "campori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tambor (se usa en la Semana Santa)",
      "senses": [
        "Tambor (se usa en la Semana Santa)"
      ],
      "examples": [
        "Huicabé campori anini. Se oyen muchos tambores."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huicabé campori anini. Se oyen muchos tambores.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000401",
      "headword": "Ca'muchí",
      "headword_raw": "Ca'muchí",
      "headword_normalized": "ca'muchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Maíz para hacer palomitas",
      "senses": [
        "Maíz para hacer palomitas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000402",
      "headword": "Ca'muchita",
      "headword_raw": "Ca'muchita",
      "headword_normalized": "ca'muchita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer palomitas (tostando el maíz)",
      "senses": [
        "Hacer palomitas (tostando el maíz)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000403",
      "headword": "Canajeca simí",
      "headword_raw": "Canajeca simí",
      "headword_normalized": "canajeca simi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Flotar",
      "senses": [
        "Flotar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 23,
        "page_end": 23,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000404",
      "headword": "Canápuromí",
      "headword_raw": "Canápuromí",
      "headword_normalized": "canapuromi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En muchas partes, en dondequiera",
      "senses": [
        "En muchas partes, en dondequiera"
      ],
      "examples": [
        "Canápuromí piréami cúrohui ma gará machí oserí 'néniya. Los niños de muchas partes ya saben leer."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Canápuromí piréami cúrohui ma gará machí oserí 'néniya. Los niños de muchas partes ya saben leer.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000405",
      "headword": "Cánari",
      "headword_raw": "Cánari",
      "headword_normalized": "canari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Guacamaya, perico",
      "senses": [
        "Guacamaya, perico"
      ],
      "examples": [
        "Ma 'ne cuhuésachi, hue 'yena echi cánari. En la primavera hay (andan) Muchas guacamayas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma 'ne cuhuésachi, hue 'yena echi cánari. En la primavera hay (andan) Muchas guacamayas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000406",
      "headword": "Canira",
      "headword_raw": "Canira",
      "headword_normalized": "canira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Alegrarse, complacerse",
      "senses": [
        "Alegrarse, complacerse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000407",
      "headword": "Canírata",
      "headword_raw": "Canírata",
      "headword_normalized": "canirata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Complacer, contentar, regocijar",
      "senses": [
        "Complacer, contentar, regocijar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000408",
      "headword": "Caniri",
      "headword_raw": "Caniri",
      "headword_normalized": "caniri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar contento, estar feliz",
      "senses": [
        "Estar contento, estar feliz"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: caníiri; fut.: canírama] Caníriga. Con mucho gusto. Canírini. Me dio gusto."
      ],
      "variants": [
        "pret.: caníiri; fut.: canírama"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: caníiri; fut.: canírama] Caníriga. Con mucho gusto. Canírini. Me dio gusto.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000409",
      "headword": "Ca'ó",
      "headword_raw": "Ca'ó",
      "headword_normalized": "ca'o",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Arriba por el arroyo",
      "senses": [
        "Arriba por el arroyo"
      ],
      "examples": [
        "Mi ca'ónani bité. Vivo arriba, por el arroyo. Ca'ona na'rí ju. Es para arriba, en el arroyo. Ca'ona. Para arriba en el arroyo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mi ca'ónani bité. Vivo arriba, por el arroyo. Ca'ona na'rí ju. Es para arriba, en el arroyo. Ca'ona. Para arriba en el arroyo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000410",
      "headword": "Capaneri",
      "headword_raw": "Capaneri",
      "headword_normalized": "capaneri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Campana",
      "senses": [
        "Campana"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000411",
      "headword": "Capilata",
      "headword_raw": "Capilata",
      "headword_normalized": "capilata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rodarse (una cosa larga, como un tronco)",
      "senses": [
        "Rodarse (una cosa larga, como un tronco)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000412",
      "headword": "Capira",
      "headword_raw": "Capira",
      "headword_normalized": "capira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar cilíndrico",
      "senses": [
        "Estar cilíndrico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000413",
      "headword": "Capírahua",
      "headword_raw": "Capírahua",
      "headword_normalized": "capirahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer cilíndrico",
      "senses": [
        "Hacer cilíndrico"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: capíranari; fut.: capíranama]"
      ],
      "variants": [
        "pret.: capíranari; fut.: capíranama"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: capíranari; fut.: capíranama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000414",
      "headword": "Capíiri",
      "headword_raw": "Capíiri",
      "headword_normalized": "capiiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Se hizo cilíndrico",
      "senses": [
        "Se hizo cilíndrico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000415",
      "headword": "Capírami",
      "headword_raw": "Capírami",
      "headword_normalized": "capirami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Cilíndrico",
      "senses": [
        "Cilíndrico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000416",
      "headword": "Capirátana",
      "headword_raw": "Capirátana",
      "headword_normalized": "capiratana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer rodar (una cosa larga, como un tronco)",
      "senses": [
        "Hacer rodar (una cosa larga, como un tronco)"
      ],
      "examples": [
        "Capirata simí. Rueda un trozo"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Capirata simí. Rueda un trozo",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000417",
      "headword": "Capitani",
      "headword_raw": "Capitani",
      "headword_normalized": "capitani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Capitán",
      "senses": [
        "Capitán"
      ],
      "examples": [
        "Queni capitánahua. Mi capitán. Nijé capitánahuara. Mi capitán."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Queni capitánahua. Mi capitán. Nijé capitánahuara. Mi capitán.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000418",
      "headword": "Capó",
      "headword_raw": "Capó",
      "headword_normalized": "capo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Quebrarse (una cosa larga) 2. Inflarse",
      "senses": [
        "Quebrarse (una cosa larga)",
        "Inflarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000419",
      "headword": "Capona",
      "headword_raw": "Capona",
      "headword_normalized": "capona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Quebrar 2. Desgajar 3. Inflar",
      "senses": [
        "Quebrar",
        "Desgajar",
        "Inflar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000420",
      "headword": "Capora",
      "headword_raw": "Capora",
      "headword_normalized": "capora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser esférico",
      "senses": [
        "Ser esférico"
      ],
      "examples": [
        "Que ‘me capórami ju comácari. No está muy esférica la bola de madera. [pl: cabora]"
      ],
      "variants": [
        "pl: cabora"
      ],
      "comments_raw": "Que ‘me capórami ju comácari. No está muy esférica la bola de madera. [pl: cabora]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000421",
      "headword": "Capíramo",
      "headword_raw": "Capíramo",
      "headword_normalized": "capiramo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Esférico",
      "senses": [
        "Esférico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000422",
      "headword": "Capórahua",
      "headword_raw": "Capórahua",
      "headword_normalized": "caporahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer esférico",
      "senses": [
        "Hacer esférico"
      ],
      "examples": [
        "Capórana. Hacerse una bola"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Capórana. Hacerse una bola",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000423",
      "headword": "Capósi",
      "headword_raw": "Capósi",
      "headword_normalized": "caposi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chilicote (Un árbol de barranca que tiene semillas rojas, se piensa que son venenosas)",
      "senses": [
        "Chilicote (Un árbol de barranca que tiene semillas rojas, se piensa que son venenosas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000424",
      "headword": "Capota",
      "headword_raw": "Capota",
      "headword_normalized": "capota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Inflamarse, hincharse (tortilla)",
      "senses": [
        "Inflamarse, hincharse (tortilla)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000425",
      "headword": "Capótami",
      "headword_raw": "Capótami",
      "headword_normalized": "capotami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Inflado, hinchado",
      "senses": [
        "Inflado, hinchado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000426",
      "headword": "Cara",
      "headword_raw": "Cara",
      "headword_normalized": "cara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Completamente",
      "senses": [
        "Completamente"
      ],
      "examples": [
        "Cara mojuánari. La quebró en pedazos completamente (una olla). Cara chaquena a’huasá. Desbaratar Cara mojuana. Desmoronar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cara mojuánari. La quebró en pedazos completamente (una olla). Cara chaquena a’huasá. Desbaratar Cara mojuana. Desmoronar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000427",
      "headword": "Cárabá",
      "headword_raw": "Cárabá",
      "headword_normalized": "caraba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Por nada",
      "senses": [
        "Por nada"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000428",
      "headword": "Carabina",
      "headword_raw": "Carabina",
      "headword_normalized": "carabina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arma, rifle",
      "senses": [
        "Arma, rifle"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 24,
        "page_end": 24,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000429",
      "headword": "Cáraca",
      "headword_raw": "Cáraca",
      "headword_normalized": "caraca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "1. Completamente. 2. De todas clases",
      "senses": [
        "Completamente.",
        "De todas clases"
      ],
      "examples": [
        "¡Cáraca mojoná! ¡quiébralo completamente! Cáraca níhuami. Tengo de todas clases."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Cáraca mojoná! ¡quiébralo completamente! Cáraca níhuami. Tengo de todas clases.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000430",
      "headword": "Ca’rara",
      "headword_raw": "Ca’rara",
      "headword_normalized": "ca'rara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mejorar",
      "senses": [
        "Mejorar"
      ],
      "examples": [
        "Véase a´lara"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Véase a´lara",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000431",
      "headword": "Cárari",
      "headword_raw": "Cárari",
      "headword_normalized": "carari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sombra",
      "senses": [
        "Sombra"
      ],
      "examples": [
        "Ri’ré pachá masántari cárari bu’huiri. Debajo del manzano hay sombra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ri’ré pachá masántari cárari bu’huiri. Debajo del manzano hay sombra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000432",
      "headword": "Caré",
      "headword_raw": "1Caré",
      "headword_normalized": "care",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Parecerse",
      "senses": [
        "Parecerse"
      ],
      "examples": [
        "Ne gará chabochi carihuérama. Va a parecerse a los mestizos. [pret: carihuérari; fut: carihuérama]"
      ],
      "variants": [
        "pret: carihuérari; fut: carihuérama"
      ],
      "comments_raw": "Ne gará chabochi carihuérama. Va a parecerse a los mestizos. [pret: carihuérari; fut: carihuérama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000433",
      "headword": "Caré",
      "headword_raw": "2Caré",
      "headword_normalized": "care",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Amar, tener cariño",
      "senses": [
        "Amar, tener cariño"
      ],
      "examples": [
        "Échi tohuí ne huabé caré binoy iyera. Ese niño ama mucho a su mamá. Véase garé. Carigá. Amándole. Carécahuami. Amado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Échi tohuí ne huabé caré binoy iyera. Ese niño ama mucho a su mamá. Véase garé. Carigá. Amándole. Carécahuami. Amado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000434",
      "headword": "Caréami",
      "headword_raw": "Caréami",
      "headword_normalized": "careami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Amable",
      "senses": [
        "Amable"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000435",
      "headword": "Ca’rí",
      "headword_raw": "Ca’rí",
      "headword_normalized": "ca'ri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quebrarse (un palo)",
      "senses": [
        "Quebrarse (un palo)"
      ],
      "examples": [
        "ripurá cusirá ma ca’riri. El mango del hacha ya se quebró. Ca’riní. Está quebrándose."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "ripurá cusirá ma ca’riri. El mango del hacha ya se quebró. Ca’riní. Está quebrándose.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000436",
      "headword": "Carí",
      "headword_raw": "Carí",
      "headword_normalized": "cari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Casa",
      "senses": [
        "Casa"
      ],
      "examples": [
        "Nijé carira. Mi casa. Carí níhuami. amo de la casa. Carírari. En la casa, entre las casas. Carichí. En la casa."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé carira. Mi casa. Carí níhuami. amo de la casa. Carírari. En la casa, entre las casas. Carichí. En la casa.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000437",
      "headword": "Cari ju",
      "headword_raw": "Cari ju",
      "headword_normalized": "cari ju",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Es todo, estpa completo.",
      "senses": [
        "Es todo, estpa completo."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000438",
      "headword": "Carihua",
      "headword_raw": "Carihua",
      "headword_normalized": "carihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener casa",
      "senses": [
        "Tener casa"
      ],
      "examples": [
        "[pret: caríiri; pp.: caríhuami; fut.: caríiri; pp.: caríhuami; fut.: caríima]"
      ],
      "variants": [
        "pret: caríiri; pp.: caríhuami; fut.: caríiri; pp.: caríhuami; fut.: caríima"
      ],
      "comments_raw": "[pret: caríiri; pp.: caríhuami; fut.: caríiri; pp.: caríhuami; fut.: caríima]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000439",
      "headword": "Carihué",
      "headword_raw": "Carihué",
      "headword_normalized": "carihue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Arreglar 2. Alzar",
      "senses": [
        "Arreglar",
        "Alzar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000440",
      "headword": "Carihuérami",
      "headword_raw": "Carihuérami",
      "headword_normalized": "carihuerami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Listo, arreglado",
      "senses": [
        "Listo, arreglado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000441",
      "headword": "Ca’rina",
      "headword_raw": "Ca’rina",
      "headword_normalized": "ca'rina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quebrar",
      "senses": [
        "Quebrar"
      ],
      "examples": [
        "Ca’rígami. pp.: quebrado Ca’riná. imper.: ¡quiébralo!"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ca’rígami. pp.: quebrado Ca’riná. imper.: ¡quiébralo!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000442",
      "headword": "Carirá",
      "headword_raw": "Carirá",
      "headword_normalized": "carira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer o construir una casa",
      "senses": [
        "Hacer o construir una casa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000443",
      "headword": "Carisí",
      "headword_raw": "Carisí",
      "headword_normalized": "carisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de calabacilla (planta)",
      "senses": [
        "Tipo de calabacilla (planta)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000444",
      "headword": "Carú",
      "headword_raw": "1Carú",
      "headword_normalized": "caru",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar en la espalda (un niño).",
      "senses": [
        "Llevar en la espalda (un niño)."
      ],
      "examples": [
        "Caruta. Vt llevar (abrazado o en la espalda), cuidar (un niño)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Caruta. Vt llevar (abrazado o en la espalda), cuidar (un niño).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000445",
      "headword": "Carú",
      "headword_raw": "2Carú",
      "headword_normalized": "caru",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De otro modo",
      "senses": [
        "De otro modo"
      ],
      "examples": [
        "Carú ané. Habla chistoso, habla malas cosas. Hue carúsahua aníami ju. Habla chistoso para que los otros se rían."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Carú ané. Habla chistoso, habla malas cosas. Hue carúsahua aníami ju. Habla chistoso para que los otros se rían.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000446",
      "headword": "Caruchi",
      "headword_raw": "Caruchi",
      "headword_normalized": "caruchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Carrete (de hilo de algodón)",
      "senses": [
        "Carrete (de hilo de algodón)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000447",
      "headword": "Carúmati",
      "headword_raw": "Carúmati",
      "headword_normalized": "carumati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "De todas clases",
      "senses": [
        "De todas clases"
      ],
      "examples": [
        "Carúmati namuti. Cosas de todas clases."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Carúmati namuti. Cosas de todas clases.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000448",
      "headword": "Carúsuhua ané",
      "headword_raw": "Carúsuhua ané",
      "headword_normalized": "carusuhua ane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Chancear, charlar",
      "senses": [
        "Chancear, charlar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000449",
      "headword": "Casabi",
      "headword_raw": "Casabi",
      "headword_normalized": "casabi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Capulín (arbusto o árbol)",
      "senses": [
        "Capulín (arbusto o árbol)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000450",
      "headword": "Casará",
      "headword_raw": "Casará",
      "headword_normalized": "casara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zacate, hierba del campo, pasto",
      "senses": [
        "Zacate, hierba del campo, pasto"
      ],
      "examples": [
        "Casaréachi. Donde hay zacate. Casarátari. En el zacate."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Casaréachi. Donde hay zacate. Casarátari. En el zacate.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000451",
      "headword": "Casaré",
      "headword_raw": "Casaré",
      "headword_normalized": "casare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Haber zacate",
      "senses": [
        "Haber zacate"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 25,
        "page_end": 25,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000452",
      "headword": "Casé: que casé",
      "headword_raw": "Casé: que casé",
      "headword_normalized": "case: que case",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Ninguna parte",
      "senses": [
        "Ninguna parte"
      ],
      "examples": [
        "Que casé siméami. No iré a ninguna parte."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Que casé siméami. No iré a ninguna parte.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000453",
      "headword": "Casí",
      "headword_raw": "1Casí",
      "headword_normalized": "casi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quebrarse, hacerse pedazos",
      "senses": [
        "Quebrarse, hacerse pedazos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000454",
      "headword": "Casí",
      "headword_raw": "2Casí",
      "headword_normalized": "casi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pierna, muslo",
      "senses": [
        "Pierna, muslo"
      ],
      "examples": [
        "Nijé casira. Mi pierna. Casichí. En la pierna."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé casira. Mi pierna. Casichí. En la pierna.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000455",
      "headword": "Casibacha",
      "headword_raw": "Casibacha",
      "headword_normalized": "casibacha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pantalón, calzones",
      "senses": [
        "Pantalón, calzones"
      ],
      "examples": [
        "Casibáchami. que lleva pantalones."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Casibáchami. que lleva pantalones.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000456",
      "headword": "Casimóbachi",
      "headword_raw": "Casimóbachi",
      "headword_normalized": "casimobachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "En el regazo",
      "senses": [
        "En el regazo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000457",
      "headword": "Casimochi",
      "headword_raw": "Casimochi",
      "headword_normalized": "casimochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S, adj",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cojo, rengo, sin pierna",
      "senses": [
        "Cojo, rengo, sin pierna"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000458",
      "headword": "Casina",
      "headword_raw": "Casina",
      "headword_normalized": "casina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quebrar [pp.: casíami]",
      "senses": [
        "Quebrar [pp.: casíami]"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000459",
      "headword": "Casó",
      "headword_raw": "Casó",
      "headword_normalized": "caso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ubre",
      "senses": [
        "Ubre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000460",
      "headword": "Castigo 'ya",
      "headword_raw": "Castigo 'ya",
      "headword_normalized": "castigo 'ya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Dar castigo",
      "senses": [
        "Dar castigo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000461",
      "headword": "Casú",
      "headword_raw": "Casú",
      "headword_normalized": "casu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Bajarse (del monte, el sol un poco)",
      "senses": [
        "Bajarse (del monte, el sol un poco)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000462",
      "headword": "Casuhua",
      "headword_raw": "Casuhua",
      "headword_normalized": "casuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Limpiar (frijol o grano seco)",
      "senses": [
        "Limpiar (frijol o grano seco)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000463",
      "headword": "Casuna",
      "headword_raw": "Casuna",
      "headword_normalized": "casuna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Bajar del monte",
      "senses": [
        "Bajar del monte"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: casunama]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: casunama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: casunama]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000464",
      "headword": "Catá",
      "headword_raw": "Catá",
      "headword_normalized": "cata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "s arco",
      "senses": [
        "s arco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000465",
      "headword": "Catehua",
      "headword_raw": "Catehua",
      "headword_normalized": "catehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. alzar 2. guardar. fut.: catihuama]",
      "senses": [
        "alzar",
        "guardar. fut.: catihuama]"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000466",
      "headword": "Catehuárami",
      "headword_raw": "Catehuárami",
      "headword_normalized": "catehuarami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Alzado",
      "senses": [
        "Alzado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000467",
      "headword": "Cayaga asíbari",
      "headword_raw": "Cayaga asíbari",
      "headword_normalized": "cayaga asibari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sentarse en cuclillas",
      "senses": [
        "Sentarse en cuclillas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000468",
      "headword": "Cayahui",
      "headword_raw": "Cayahui",
      "headword_normalized": "cayahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Levantar cajón. Cayahui, levantar la caja (para volver a ponerla en el mismo lugar), levantar (maíz).",
      "senses": [
        "Levantar cajón. Cayahui, levantar la caja (para volver a ponerla en el mismo lugar), levantar (maíz)."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000469",
      "headword": "Ca'yé",
      "headword_raw": "Ca'yé",
      "headword_normalized": "ca'ye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Donde se llega después de atravesar varios arroyos",
      "senses": [
        "Donde se llega después de atravesar varios arroyos"
      ],
      "examples": [
        "Ca'yena, por el faldeo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ca'yena, por el faldeo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000470",
      "headword": "Cayena",
      "headword_raw": "Cayena",
      "headword_normalized": "cayena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. terminar, levantar 2. cosechar",
      "senses": [
        "terminar, levantar",
        "cosechar"
      ],
      "examples": [
        "¿Macha mi cayénari carí nihuayá?, ¿Ya acabaste de levantar la casa? Jipi bamíbari gará cayenama sunú, Este año se levantará (cosechará) bien el maíz."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Macha mi cayénari carí nihuayá?, ¿Ya acabaste de levantar la casa? Jipi bamíbari gará cayenama sunú, Este año se levantará (cosechará) bien el maíz.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000471",
      "headword": "Ca'yénahua",
      "headword_raw": "Ca'yénahua",
      "headword_normalized": "ca'yenahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Atravesar, poner atravesado",
      "senses": [
        "Atravesar, poner atravesado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000472",
      "headword": "co",
      "headword_raw": "1co",
      "headword_normalized": "co",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser (Cuando uno dice: Echirigá ju. Así es. El otro contesta: Echirigá co. Así es.)",
      "senses": [
        "Ser (Cuando uno dice: Echirigá ju. Así es. El otro contesta: Echirigá co. Así es.)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000473",
      "headword": "co",
      "headword_raw": "2co",
      "headword_normalized": "co",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Picar (chile) Echi co'huáami huabé cóori. Ésa comida estaba muy picante. [pret: cóori; fut.: córama]",
      "senses": [
        "Picar (chile) Echi co'huáami huabé cóori. Ésa comida estaba muy picante. [pret: cóori; fut.: córama]"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000474",
      "headword": "Cóami",
      "headword_raw": "Cóami",
      "headword_normalized": "coami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Picante",
      "senses": [
        "Picante"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000475",
      "headword": "Cobá",
      "headword_raw": "Cobá",
      "headword_normalized": "coba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enchilar (comiendo chile)",
      "senses": [
        "Enchilar (comiendo chile)"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni cobari, corí co'yá. Me enchilé, porque comí chile."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni cobari, corí co'yá. Me enchilé, porque comí chile.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000476",
      "headword": "Cobata",
      "headword_raw": "Cobata",
      "headword_normalized": "cobata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enchilar a otra persona (dándole chile)",
      "senses": [
        "Enchilar a otra persona (dándole chile)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000477",
      "headword": "Cobí",
      "headword_raw": "Cobí",
      "headword_normalized": "cobi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Comer pinole seco",
      "senses": [
        "Comer pinole seco"
      ],
      "examples": [
        "Jena'í buhuechí pée cobímani, mapujiti tasi te ba'huí. Aquí en el camino voy a comer un poco de pinole seco porque no hay agua."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jena'í buhuechí pée cobímani, mapujiti tasi te ba'huí. Aquí en el camino voy a comer un poco de pinole seco porque no hay agua.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000478",
      "headword": "Cobira",
      "headword_raw": "Cobira",
      "headword_normalized": "cobira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer pinole",
      "senses": [
        "Hacer pinole"
      ],
      "examples": [
        "Echi muquí pe ocuáa cobírama. Esa mujer va a hacer un poco de pinole."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi muquí pe ocuáa cobírama. Esa mujer va a hacer un poco de pinole.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 26,
        "page_end": 26,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000479",
      "headword": "Cobisi",
      "headword_raw": "Cobisi",
      "headword_normalized": "cobisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pinole",
      "senses": [
        "Pinole"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000480",
      "headword": "Coché",
      "headword_raw": "Coché",
      "headword_normalized": "coche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ahogarse (por alguna cosa en la garganta)",
      "senses": [
        "Ahogarse (por alguna cosa en la garganta)"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni cocheri, biré ochirá jiti. Me ahogaba con un hueso."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni cocheri, biré ochirá jiti. Me ahogaba con un hueso.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000481",
      "headword": "Cochí",
      "headword_raw": "1Cochí",
      "headword_normalized": "cochi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Perro",
      "senses": [
        "Perro"
      ],
      "examples": [
        "Hue jo cochí na'ibi. Hay muchos perros aquí. Cochí huarira, rabo del perro. Cochí sutura, pezuñas del perro. Cochí yóchani, el perro gruñe."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue jo cochí na'ibi. Hay muchos perros aquí. Cochí huarira, rabo del perro. Cochí sutura, pezuñas del perro. Cochí yóchani, el perro gruñe.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000482",
      "headword": "Cochí",
      "headword_raw": "2Cochí",
      "headword_normalized": "cochi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermana mayor",
      "senses": [
        "Hermana mayor"
      ],
      "examples": [
        "Nijé cochirá, mi hermana mayor. Cochirúami, pp.: que es la hermana mayor."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé cochirá, mi hermana mayor. Cochirúami, pp.: que es la hermana mayor.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000483",
      "headword": "Cochí",
      "headword_raw": "3Cochí",
      "headword_normalized": "cochi",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Dormir",
      "senses": [
        "Dormir"
      ],
      "examples": [
        "Cochisáa gará níima, sería bueno dormir. [pp.: cochíami; pl: ocochi]"
      ],
      "variants": [
        "pp.: cochíami; pl: ocochi"
      ],
      "comments_raw": "Cochisáa gará níima, sería bueno dormir. [pp.: cochíami; pl: ocochi]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000484",
      "headword": "Cochi, cohuí",
      "headword_raw": "Cochi, cohuí",
      "headword_normalized": "cochi, cohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Marrano",
      "senses": [
        "Marrano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "cohuí"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000485",
      "headword": "Cochinari",
      "headword_raw": "Cochinari",
      "headword_normalized": "cochinari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener sueño, querer dormir",
      "senses": [
        "Tener sueño, querer dormir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000486",
      "headword": "Cochíhuara",
      "headword_raw": "Cochíhuara",
      "headword_normalized": "cochihuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ceja",
      "senses": [
        "Ceja"
      ],
      "examples": [
        "Nijé cochírahuara, mis cejas"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé cochírahuara, mis cejas",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000487",
      "headword": "Cochírata",
      "headword_raw": "Cochírata",
      "headword_normalized": "cochirata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Adormecer, hacer dormir",
      "senses": [
        "Adormecer, hacer dormir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000488",
      "headword": "Cohua",
      "headword_raw": "Cohua",
      "headword_normalized": "cohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar de comer",
      "senses": [
        "Dar de comer"
      ],
      "examples": [
        "Que cóhuasa milomiré, si no se les da de comer, se van a desmayar. Rimé cóhuari, muní yuhua, le dio de comer tortillas con frijoles."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Que cóhuasa milomiré, si no se les da de comer, se van a desmayar. Rimé cóhuari, muní yuhua, le dio de comer tortillas con frijoles.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000489",
      "headword": "Co'huá",
      "headword_raw": "Co'huá",
      "headword_normalized": "co'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Comer",
      "senses": [
        "Comer"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: co'huari; fut.: copoa, co'mea; pp.: co'huéami] Co 'huáhuachi, en el tiempo de comer. Cosísiya, a comer."
      ],
      "variants": [
        "pret.: co'huari; fut.: copoa, co'mea; pp.: co'huéami"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: co'huari; fut.: copoa, co'mea; pp.: co'huéami] Co 'huáhuachi, en el tiempo de comer. Cosísiya, a comer.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000490",
      "headword": "Co'huáami",
      "headword_raw": "Co'huáami",
      "headword_normalized": "co'huaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Alimento, comida",
      "senses": [
        "Alimento, comida"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000491",
      "headword": "Cohuara [variante de corá]",
      "headword_raw": "1Cohuara [variante de corá]",
      "headword_normalized": "cohuara [variante de cora]",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Frente",
      "senses": [
        "Frente"
      ],
      "examples": [
        "Cohuárachi si’rúami, frente arrugada. Nijé cohuara, mi frente. Nijé cohuárachi, en mi frente."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cohuárachi si’rúami, frente arrugada. Nijé cohuara, mi frente. Nijé cohuárachi, en mi frente.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000492",
      "headword": "Cohuara",
      "headword_raw": "2Cohuara",
      "headword_normalized": "cohuara",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuajo (lo que se echa a la lecha para hacer queso)",
      "senses": [
        "Cuajo (lo que se echa a la lecha para hacer queso)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000493",
      "headword": "cohuata",
      "headword_raw": "cohuata",
      "headword_normalized": "cohuata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Escarpadura (la orilla de uma meseta elevada), cumbre",
      "senses": [
        "Escarpadura (la orilla de uma meseta elevada), cumbre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000494",
      "headword": "Co’huéami",
      "headword_raw": "Co’huéami",
      "headword_normalized": "co'hueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Comilón",
      "senses": [
        "Comilón"
      ],
      "examples": [
        "Co’hué, vi.: comer mucho."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Co’hué, vi.: comer mucho.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000495",
      "headword": "Cohuí",
      "headword_raw": "1Cohuí",
      "headword_normalized": "cohui",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "(Pamachi) marrano, véase cochi",
      "senses": [
        "(Pamachi) marrano, véase cochi"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000496",
      "headword": "Cohuí",
      "headword_raw": "2Cohuí",
      "headword_normalized": "cohui",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "La flor del encino",
      "senses": [
        "La flor del encino"
      ],
      "examples": [
        "Rojuá hue cohuíami ju, el encino está florido."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Rojuá hue cohuíami ju, el encino está florido.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000497",
      "headword": "Co’huí",
      "headword_raw": "Co’huí",
      "headword_normalized": "co'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Matar, asesinar",
      "senses": [
        "Matar, asesinar"
      ],
      "examples": [
        "Co’huínari, quería matarlos. Júuri co’huínara, mandó matarlos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Co’huínari, quería matarlos. Júuri co’huínara, mandó matarlos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000498",
      "headword": "Co’huírami",
      "headword_raw": "Co’huírami",
      "headword_normalized": "co'huirami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Asesinados, matados",
      "senses": [
        "Asesinados, matados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000499",
      "headword": "Cojita",
      "headword_raw": "Cojita",
      "headword_normalized": "cojita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Abotonar (flor)",
      "senses": [
        "Abotonar (flor)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000500",
      "headword": "Cojuana",
      "headword_raw": "Cojuana",
      "headword_normalized": "cojuana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Estar cortando (elotes, mazorcas)",
      "senses": [
        "Estar cortando (elotes, mazorcas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000501",
      "headword": "Colimena",
      "headword_raw": "Colimena",
      "headword_normalized": "colimena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Miel de colmena, enjambre",
      "senses": [
        "Miel de colmena, enjambre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000502",
      "headword": "Comácari",
      "headword_raw": "Comácari",
      "headword_normalized": "comacari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Bola (hecha de madera con la que corren en las carreras)",
      "senses": [
        "Bola (hecha de madera con la que corren en las carreras)"
      ],
      "examples": [
        "Ma chótari rarajipa comácari jiti, ya comenzaron a correr con la bola."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma chótari rarajipa comácari jiti, ya comenzaron a correr con la bola.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000503",
      "headword": "Comera",
      "headword_raw": "Comera",
      "headword_normalized": "comera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rozar la tierra",
      "senses": [
        "Rozar la tierra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000504",
      "headword": "Comí",
      "headword_raw": "Comí",
      "headword_normalized": "comi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Estar bajo 2. Hacer arroyo",
      "senses": [
        "Estar bajo",
        "Hacer arroyo"
      ],
      "examples": [
        "Comita, se hace un arroyo (por la acción del agua)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Comita, se hace un arroyo (por la acción del agua).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 27,
        "page_end": 27,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000505",
      "headword": "Comíami",
      "headword_raw": "Comíami",
      "headword_normalized": "comiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Cóncavo, alabeado",
      "senses": [
        "Cóncavo, alabeado"
      ],
      "examples": [
        "Echi batéa nihuarihua mapurigá comíami níima, la batea está hecha cóncava."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi batéa nihuarihua mapurigá comíami níima, la batea está hecha cóncava.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000506",
      "headword": "Comichi",
      "headword_raw": "Comichi",
      "headword_normalized": "comichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arroyo",
      "senses": [
        "Arroyo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000507",
      "headword": "Comítana",
      "headword_raw": "Comítana",
      "headword_normalized": "comitana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer como arroyo, hacer cóncavo",
      "senses": [
        "Hacer como arroyo, hacer cóncavo"
      ],
      "examples": [
        "Ba’huí ma comitánari na’í, el agua ya hizo un arroyo aquí. [pp: comíami] Comítami, hecho cóncavo."
      ],
      "variants": [
        "pp: comíami"
      ],
      "comments_raw": "Ba’huí ma comitánari na’í, el agua ya hizo un arroyo aquí. [pp: comíami] Comítami, hecho cóncavo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000508",
      "headword": "Comósami",
      "headword_raw": "Comósami",
      "headword_normalized": "comosami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Pardo",
      "senses": [
        "Pardo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000509",
      "headword": "Comósohua",
      "headword_raw": "Comósohua",
      "headword_normalized": "comosohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser pardo",
      "senses": [
        "Ser pardo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000510",
      "headword": "Comúrachi",
      "headword_raw": "Comúrachi",
      "headword_normalized": "comurachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cárcel, casa de la comunidad",
      "senses": [
        "Cárcel, casa de la comunidad"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000511",
      "headword": "Co’ná",
      "headword_raw": "1Co’ná",
      "headword_normalized": "co'na",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Cuesta abajo",
      "senses": [
        "Cuesta abajo"
      ],
      "examples": [
        "Co’nana adv por cuesta abajo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Co’nana adv por cuesta abajo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000512",
      "headword": "Co’ná",
      "headword_raw": "2Co’ná",
      "headword_normalized": "co'na",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Olote (de la mazorca)",
      "senses": [
        "Olote (de la mazorca)"
      ],
      "examples": [
        "Jena’í huicá bití co’naca. Aquí hay muchos olotes."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jena’í huicá bití co’naca. Aquí hay muchos olotes.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000513",
      "headword": "Coná",
      "headword_raw": "1Coná",
      "headword_normalized": "cona",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tostar",
      "senses": [
        "Tostar"
      ],
      "examples": [
        "Rimé conama. Va a tostar tortillas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Rimé conama. Va a tostar tortillas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000514",
      "headword": "Coná",
      "headword_raw": "2Coná",
      "headword_normalized": "cona",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sal",
      "senses": [
        "Sal"
      ],
      "examples": [
        "Coná rariméani. Voy a comprar sal. Conahua. Tener sal."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Coná rariméani. Voy a comprar sal. Conahua. Tener sal.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000515",
      "headword": "Cónahua",
      "headword_raw": "Cónahua",
      "headword_normalized": "conahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Donar, regalar",
      "senses": [
        "Donar, regalar"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: cónama] Cónami, el que dona (comida)."
      ],
      "variants": [
        "fut.: cónama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: cónama] Cónami, el que dona (comida).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000516",
      "headword": "Co’nari",
      "headword_raw": "Co’nari",
      "headword_normalized": "co'nari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener ganas de comer",
      "senses": [
        "Tener ganas de comer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000517",
      "headword": "Co’néami",
      "headword_raw": "Co’néami",
      "headword_normalized": "co'neami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "No desgranado (mazorca de maíz, p. ej.: sunú co’néami, mazorcas no desgranadas)",
      "senses": [
        "No desgranado (mazorca de maíz, p. ej.: sunú co’néami, mazorcas no desgranadas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000518",
      "headword": "Conomí",
      "headword_raw": "Conomí",
      "headword_normalized": "conomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arcoiris",
      "senses": [
        "Arcoiris"
      ],
      "examples": [
        "Jaré rarámuri hue majahuá maparí johui, sicá jiti, echi conomí. Algunos tarahumaras tienen miedo cuando alguien apunta con la mano al arcoiris. (Cuando esto sucede, tienen la costumbre de hacer el ademan de cortar el arco con un machete, para que no se acerque)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jaré rarámuri hue majahuá maparí johui, sicá jiti, echi conomí. Algunos tarahumaras tienen miedo cuando alguien apunta con la mano al arcoiris. (Cuando esto sucede, tienen la costumbre de hacer el ademan de cortar el arco con un machete, para que no se acerque).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000519",
      "headword": "Cóo",
      "headword_raw": "Cóo",
      "headword_normalized": "coo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar de comer",
      "senses": [
        "Dar de comer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000520",
      "headword": "Co’orá",
      "headword_raw": "Co’orá",
      "headword_normalized": "co'ora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer esquiate",
      "senses": [
        "Hacer esquiate"
      ],
      "examples": [
        "Echi muquí co’orama. Esa mujer va a hacer esquite."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi muquí co’orama. Esa mujer va a hacer esquite.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000521",
      "headword": "Co’orí",
      "headword_raw": "Co’orí",
      "headword_normalized": "co'ori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Esquiate (reg.), pinole (maíz tostado, molido, con agua)",
      "senses": [
        "Esquiate (reg.), pinole (maíz tostado, molido, con agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000522",
      "headword": "Cóora",
      "headword_raw": "Cóora",
      "headword_normalized": "coora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Visitar las casas con la idea de recibir algo de comida",
      "senses": [
        "Visitar las casas con la idea de recibir algo de comida"
      ],
      "examples": [
        "Cosí mapuyíripitamo cóorahua. Comen todo lo que les dan."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cosí mapuyíripitamo cóorahua. Comen todo lo que les dan.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000523",
      "headword": "Cora",
      "headword_raw": "Cora",
      "headword_normalized": "cora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Obsequiar",
      "senses": [
        "Obsequiar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000524",
      "headword": "Corá",
      "headword_raw": "1Corá",
      "headword_normalized": "cora",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Peña",
      "senses": [
        "Peña"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000525",
      "headword": "Corá, cohuara",
      "headword_raw": "2Corá, cohuara",
      "headword_normalized": "cora, cohuara",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Frente",
      "senses": [
        "Frente"
      ],
      "examples": [
        "Corá chihuari. Me pegué en la frente. Tamí corá chihuari. Me pegaron en la frente."
      ],
      "variants": [
        "cohuara"
      ],
      "comments_raw": "Corá chihuari. Me pegué en la frente. Tamí corá chihuari. Me pegaron en la frente.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000526",
      "headword": "Coráachi",
      "headword_raw": "Coráachi",
      "headword_normalized": "coraachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Un cerro despeñadero 2. adv En el cerro, en la peña",
      "senses": [
        "s Un cerro despeñadero",
        "adv En el cerro, en la peña"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000527",
      "headword": "Coraca",
      "headword_raw": "Coraca",
      "headword_normalized": "coraca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser amargo",
      "senses": [
        "Ser amargo"
      ],
      "examples": [
        "(Picante como la cal)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "(Picante como la cal).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000528",
      "headword": "Corácami",
      "headword_raw": "Corácami",
      "headword_normalized": "coracami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Amargo",
      "senses": [
        "Amargo"
      ],
      "examples": [
        "¿Piri huaminá auché namuti corácami ju mapurigá je’ná? ¿Qué otra cosa es amarga como esta?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Piri huaminá auché namuti corácami ju mapurigá je’ná? ¿Qué otra cosa es amarga como esta?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 28,
        "page_end": 28,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000529",
      "headword": "Corachi",
      "headword_raw": "Corachi",
      "headword_normalized": "corachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuervo",
      "senses": [
        "Cuervo"
      ],
      "examples": [
        "Echi corachi hue chigora sunú ichirúami. Los cuervos roban mucho el maíz sembrado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi corachi hue chigora sunú ichirúami. Los cuervos roban mucho el maíz sembrado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000530",
      "headword": "Corara",
      "headword_raw": "Corara",
      "headword_normalized": "corara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Parecer amargo",
      "senses": [
        "Parecer amargo"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha corara? ¿le parece amargo?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Acha corara? ¿le parece amargo?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000531",
      "headword": "Corí",
      "headword_raw": "1Corí",
      "headword_normalized": "cori",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chile",
      "senses": [
        "Chile"
      ],
      "examples": [
        "Siborí, s chile piquín. Ibócari, s chile colorado grande y seco."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Siborí, s chile piquín. Ibócari, s chile colorado grande y seco.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000532",
      "headword": "Corí",
      "headword_raw": "2Corí",
      "headword_normalized": "cori",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Otro lado del cerro",
      "senses": [
        "Otro lado del cerro"
      ],
      "examples": [
        "Corina, por el otro lado. Corí cuhuana, atrás del cerro, al otro lado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Corina, por el otro lado. Corí cuhuana, atrás del cerro, al otro lado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000533",
      "headword": "Córima",
      "headword_raw": "Córima",
      "headword_normalized": "corima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Regalar 2. vt Visitar las casas (con la esperanza de recibir algo) 3. s Obsequio",
      "senses": [
        "vt Regalar",
        "vt Visitar las casas (con la esperanza de recibir algo)",
        "s Obsequio"
      ],
      "examples": [
        "¡Córima rimé! ¡Déme unas tortillas! Córima ‘ya, vt Obsequiar, regalar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Córima rimé! ¡Déme unas tortillas! Córima ‘ya, vt Obsequiar, regalar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000534",
      "headword": "Corimena",
      "headword_raw": "Corimena",
      "headword_normalized": "corimena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Miel de abejas",
      "senses": [
        "Miel de abejas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000535",
      "headword": "Corina",
      "headword_raw": "Corina",
      "headword_normalized": "corina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Al otro lado",
      "senses": [
        "Al otro lado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000536",
      "headword": "Coró",
      "headword_raw": "Coró",
      "headword_normalized": "coro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zopilote pinto, rayado",
      "senses": [
        "Zopilote pinto, rayado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000537",
      "headword": "Corochi",
      "headword_raw": "Corochi",
      "headword_normalized": "corochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Saltamontes",
      "senses": [
        "Saltamontes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000538",
      "headword": "Corogá",
      "headword_raw": "Corogá",
      "headword_normalized": "coroga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Collar, soguilla con crucifijo",
      "senses": [
        "Collar, soguilla con crucifijo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000539",
      "headword": "Corú",
      "headword_raw": "Corú",
      "headword_normalized": "coru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Codiciar, desear mucho",
      "senses": [
        "Codiciar, desear mucho"
      ],
      "examples": [
        "¿Piri corú? ¿Qué desea? Cochí rimé corú, el perro desea las tortillas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Piri corú? ¿Qué desea? Cochí rimé corú, el perro desea las tortillas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000540",
      "headword": "Corúcami",
      "headword_raw": "Corúcami",
      "headword_normalized": "corucami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Envidioso, codicioso",
      "senses": [
        "Envidioso, codicioso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000541",
      "headword": "Cosari",
      "headword_raw": "Cosari",
      "headword_normalized": "cosari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Un palo podrido 2. Madera fofa seca",
      "senses": [
        "Un palo podrido",
        "Madera fofa seca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000542",
      "headword": "Cosata",
      "headword_raw": "Cosata",
      "headword_normalized": "cosata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pudrirse (madera)",
      "senses": [
        "Pudrirse (madera)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000543",
      "headword": "Coséhuari",
      "headword_raw": "Coséhuari",
      "headword_normalized": "cosehuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gorgojo (come la lana de las cobijas), termita",
      "senses": [
        "Gorgojo (come la lana de las cobijas), termita"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000544",
      "headword": "Cosibé",
      "headword_raw": "Cosibé",
      "headword_normalized": "cosibe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner banca (para sentarse",
      "senses": [
        "Poner banca (para sentarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000545",
      "headword": "Cosibera",
      "headword_raw": "Cosibera",
      "headword_normalized": "cosibera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Banquillo 2. vi Tener un banquillo",
      "senses": [
        "s Banquillo",
        "vi Tener un banquillo"
      ],
      "examples": [
        "Asagá cosebeca biré cosibera. Siéntate en una banca."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Asagá cosebeca biré cosibera. Siéntate en una banca.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000546",
      "headword": "Cosísiya",
      "headword_raw": "Cosísiya",
      "headword_normalized": "cosisiya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "A comer",
      "senses": [
        "A comer"
      ],
      "examples": [
        "Chotama cosísiya. Comenzarán a comer. Véase co’huá"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chotama cosísiya. Comenzarán a comer. Véase co’huá",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000547",
      "headword": "Cosó",
      "headword_raw": "Cosó",
      "headword_normalized": "coso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ahogarse (al tragar).",
      "senses": [
        "Ahogarse (al tragar)."
      ],
      "examples": [
        "Conosó, vi Estar ahogándose (al tragar)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Conosó, vi Estar ahogándose (al tragar).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000548",
      "headword": "Cotúura",
      "headword_raw": "Cotúura",
      "headword_normalized": "cotuura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Dar comida, llevar a pasto",
      "senses": [
        "Dar comida, llevar a pasto"
      ],
      "examples": [
        "Sonó cotúuramani cahué. Voy a dar rastrojo al caballo. Rimé cutúuramani echi táa. Le voy a dar tortillas al niño."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Sonó cotúuramani cahué. Voy a dar rastrojo al caballo. Rimé cutúuramani echi táa. Le voy a dar tortillas al niño.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000549",
      "headword": "Co’yá",
      "headword_raw": "Co’yá",
      "headword_normalized": "co'ya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Matar (animales)",
      "senses": [
        "Matar (animales)"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: co’huimea]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: co’huimea"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: co’huimea]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000550",
      "headword": "Co’yacha",
      "headword_raw": "Co’yacha",
      "headword_normalized": "co'yacha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Sombrero 2. vi Ponerse sombrero, anton: co’yapa",
      "senses": [
        "s Sombrero",
        "vi Ponerse sombrero, anton: co’yapa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000551",
      "headword": "Co’yami",
      "headword_raw": "Co’yami",
      "headword_normalized": "co'yami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El que come",
      "senses": [
        "El que come"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000552",
      "headword": "Coyé",
      "headword_raw": "Coyé",
      "headword_normalized": "coye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse el paño de lienzo en la cabeza",
      "senses": [
        "Ponerse el paño de lienzo en la cabeza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000553",
      "headword": "Coyera",
      "headword_raw": "Coyera",
      "headword_normalized": "coyera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Paño para la cabeza, la corona",
      "senses": [
        "Paño para la cabeza, la corona"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000554",
      "headword": "Coyeta",
      "headword_raw": "Coyeta",
      "headword_normalized": "coyeta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner el paño (en cabeza de otro)",
      "senses": [
        "Poner el paño (en cabeza de otro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 29,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000555",
      "headword": "Cu",
      "headword_raw": "1Cu",
      "headword_normalized": "cu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Otra vez",
      "senses": [
        "Otra vez"
      ],
      "examples": [
        "Mani cu simea. Ya me voy (otra vez) Ma cu nahuari samichí cu. Ya vino a Samachique otra vez."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mani cu simea. Ya me voy (otra vez) Ma cu nahuari samichí cu. Ya vino a Samachique otra vez.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 29,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000556",
      "headword": "Cu",
      "headword_raw": "2Cu",
      "headword_normalized": "cu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Leña, madera",
      "senses": [
        "Leña, madera"
      ],
      "examples": [
        "Cu apera, llevar leña (en el lomo). Cu ca’hui, traer leña."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cu apera, llevar leña (en el lomo). Cu ca’hui, traer leña.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000557",
      "headword": "Cu",
      "headword_raw": "3Cu",
      "headword_normalized": "cu",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Comer (esquite, granos enteros, fruta dura). Saquí cubo, vamos a comer esquite. 2. Morder. Ta tohuí biré corí cumiri. El niño mordió un chile.",
      "senses": [
        "Comer (esquite, granos enteros, fruta dura). Saquí cubo, vamos a comer esquite.",
        "Morder. Ta tohuí biré corí cumiri. El niño mordió un chile."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000558",
      "headword": "Cuácari",
      "headword_raw": "Cuácari",
      "headword_normalized": "cuacari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de ave gris con pecho rojo que grita: “cóa”.",
      "senses": [
        "Tipo de ave gris con pecho rojo que grita: “cóa”."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000559",
      "headword": "Cúchara",
      "headword_raw": "Cúchara",
      "headword_normalized": "cuchara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hijos",
      "senses": [
        "Hijos"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: ranara]."
      ],
      "variants": [
        "sing.: ranara"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: ranara].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000560",
      "headword": "Cuchi",
      "headword_raw": "Cuchi",
      "headword_normalized": "cuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj pl",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Chiquitos",
      "senses": [
        "Chiquitos"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: ta]"
      ],
      "variants": [
        "sing.: ta"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: ta]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000561",
      "headword": "Cuchíhua",
      "headword_raw": "Cuchíhua",
      "headword_normalized": "cuchihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Agusanarse",
      "senses": [
        "Agusanarse"
      ],
      "examples": [
        "Chabé mucuri echi cochí, ma cáraca cuchíhuari. Hace tiempo murió ese perro; ya está completamente agusanado. Cuchíhuari, s Gusano de la carne"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chabé mucuri echi cochí, ma cáraca cuchíhuari. Hace tiempo murió ese perro; ya está completamente agusanado. Cuchíhuari, s Gusano de la carne",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000562",
      "headword": "Cuchípara",
      "headword_raw": "Cuchípara",
      "headword_normalized": "cuchipara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Los puestos menores (entre las autoridades del pueblo)",
      "senses": [
        "Los puestos menores (entre las autoridades del pueblo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000563",
      "headword": "Cúchuhua",
      "headword_raw": "Cúchuhua",
      "headword_normalized": "cuchuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tener hijos",
      "senses": [
        "Tener hijos"
      ],
      "examples": [
        "¿Chu quipi mi cúchuhua? ¿Cuántos hijos tienes? Cúchuami, adj Que tiene hijos. Nijé cúchuhuara, mis hijos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Chu quipi mi cúchuhua? ¿Cuántos hijos tienes? Cúchuami, adj Que tiene hijos. Nijé cúchuhuara, mis hijos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000564",
      "headword": "Cuchuri",
      "headword_raw": "1Cuchuri",
      "headword_normalized": "cuchuri",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Grillo, oruga",
      "senses": [
        "Grillo, oruga"
      ],
      "examples": [
        "Cuchuri hue cusú. Los grillos chirrían mucho."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cuchuri hue cusú. Los grillos chirrían mucho.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000565",
      "headword": "Cuchiri",
      "headword_raw": "2Cuchiri",
      "headword_normalized": "cuchiri",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Perritos",
      "senses": [
        "Perritos"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: churi]"
      ],
      "variants": [
        "sing.: churi"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: churi]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000566",
      "headword": "Cuhuana",
      "headword_raw": "1Cuhuana",
      "headword_normalized": "cuhuana",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Tostar 2. Quemar (por el sol)",
      "senses": [
        "Tostar",
        "Quemar (por el sol)"
      ],
      "examples": [
        "¡Rimé cuhuana! ¡Tuesta la tortilla! Echi rayénari cara cuhuánari echi pachí. El sol quemó completamente las matas de maíz [fut.: cuhuanáma]. Cuhuanámari adj tostado."
      ],
      "variants": [
        "fut.: cuhuanáma"
      ],
      "comments_raw": "¡Rimé cuhuana! ¡Tuesta la tortilla! Echi rayénari cara cuhuánari echi pachí. El sol quemó completamente las matas de maíz [fut.: cuhuanáma]. Cuhuanámari adj tostado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000567",
      "headword": "Cuhuana",
      "headword_raw": "2Cuhuana",
      "headword_normalized": "cuhuana",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "1. Al otro lado, detrás 2. De nuevo",
      "senses": [
        "Al otro lado, detrás",
        "De nuevo"
      ],
      "examples": [
        "Huamí corí cuhuana bité. Él vive al otro lado (del cerro). Aboni auchecho cu cuhuana mi bayema. Ellos te invitarán de nuevo. Cochí cuhuana yori. El perro se enojó de nuevo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huamí corí cuhuana bité. Él vive al otro lado (del cerro). Aboni auchecho cu cuhuana mi bayema. Ellos te invitarán de nuevo. Cochí cuhuana yori. El perro se enojó de nuevo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000568",
      "headword": "Cuhuara",
      "headword_raw": "Cuhuara",
      "headword_normalized": "cuhuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "La punta (de pino, grano de maíz)",
      "senses": [
        "La punta (de pino, grano de maíz)"
      ],
      "examples": [
        "Ocó cuhuárachi atí biré cusá. En la punta del pino está una aguililla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ocó cuhuárachi atí biré cusá. En la punta del pino está una aguililla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000569",
      "headword": "Cuhué",
      "headword_raw": "Cuhué",
      "headword_normalized": "cuhue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El tiempo de calor (antes de las lluvias)",
      "senses": [
        "El tiempo de calor (antes de las lluvias)"
      ],
      "examples": [
        "Jipi ma cu cuhué. Ya es el tiempo de calor. Cuhuesa. vi Llegar el tiempo de calor. Cuhuésachi. En el tiempo de calor."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jipi ma cu cuhué. Ya es el tiempo de calor. Cuhuesa. vi Llegar el tiempo de calor. Cuhuésachi. En el tiempo de calor.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000570",
      "headword": "Cuhuempa",
      "headword_raw": "Cuhuempa",
      "headword_normalized": "cuhuempa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Escardar (por primera vez antes de que llueva)",
      "senses": [
        "Escardar (por primera vez antes de que llueva)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000571",
      "headword": "Cu’huíchara",
      "headword_raw": "Cu’huíchara",
      "headword_normalized": "cu'huichara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Manzanilla",
      "senses": [
        "Manzanilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 30,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000572",
      "headword": "Cu’huíichi",
      "headword_raw": "Cu’huíichi",
      "headword_normalized": "cu'huiichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espinilla",
      "senses": [
        "Espinilla"
      ],
      "examples": [
        "Hui’ré chi’huari cu’huíichi. Se hizo una cortada muy grande en la espinilla. Nijé cu’huíicharachi, en mi espinilla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hui’ré chi’huari cu’huíichi. Se hizo una cortada muy grande en la espinilla. Nijé cu’huíicharachi, en mi espinilla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 30,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000573",
      "headword": "Cu’huíimi",
      "headword_raw": "Cu’huíimi",
      "headword_normalized": "cu'huiimi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Salvador",
      "senses": [
        "Salvador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000574",
      "headword": "Cu’huira",
      "headword_raw": "Cu’huira",
      "headword_normalized": "cu'huira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ayudar, salvar",
      "senses": [
        "Ayudar, salvar"
      ],
      "examples": [
        "Binoy nahuari tamí cu’huíramia. Él vino a ayudarme. Cúrohui norínari tamí cu’huírabia. Los niños vinieron a ayudarme."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Binoy nahuari tamí cu’huíramia. Él vino a ayudarme. Cúrohui norínari tamí cu’huírabia. Los niños vinieron a ayudarme.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000575",
      "headword": "Cuira",
      "headword_raw": "Cuira",
      "headword_normalized": "cuira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interj",
      "classification_family": "Interj",
      "translation_raw": "¡Hola! (saludo)",
      "senses": [
        "¡Hola! (saludo)"
      ],
      "examples": [
        "Cuíraga ra’íchari. Habló saludándole."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cuíraga ra’íchari. Habló saludándole.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000576",
      "headword": "Cujuíbara",
      "headword_raw": "Cujuíbara",
      "headword_normalized": "cujuibara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de quelite que se come",
      "senses": [
        "Tipo de quelite que se come"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000577",
      "headword": "Cu’lí",
      "headword_raw": "Cu’lí",
      "headword_normalized": "cu'li",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tirar (líquido)",
      "senses": [
        "Tirar (líquido)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000578",
      "headword": "Cu’lina",
      "headword_raw": "Cu’lina",
      "headword_normalized": "cu'lina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Torcer 2. Dar vueltas 3. Voltear [fut.: cu’linama]",
      "senses": [
        "Torcer",
        "Dar vueltas",
        "Voltear [fut.: cu’linama]"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000579",
      "headword": "Culúami",
      "headword_raw": "Culúami",
      "headword_normalized": "culuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Espeso",
      "senses": [
        "Espeso"
      ],
      "examples": [
        "Echi co’orí hue corúami ju. El esquiate está muy espeso."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi co’orí hue corúami ju. El esquiate está muy espeso.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000580",
      "headword": "Cu’luhua",
      "headword_raw": "Cu’luhua",
      "headword_normalized": "cu'luhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Derramar, tirar (líquido) 2. vaciar [fut.: cu’luhuama; pp.: cu’luhuárami]",
      "senses": [
        "Derramar, tirar (líquido)",
        "vaciar [fut.: cu’luhuama; pp.: cu’luhuárami]"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000581",
      "headword": "Cumá",
      "headword_raw": "Cumá",
      "headword_normalized": "cuma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Curar (con humo, p. ej.: gente, animales, siembra) 2. Limpiar con humo (después de enterrar a un muerto",
      "senses": [
        "Curar (con humo, p. ej.: gente, animales, siembra)",
        "Limpiar con humo (después de enterrar a un muerto"
      ],
      "examples": [
        "Ichírari cumari. Curaron la siembra. Chibá cumabo. Vamos a curar las chivas, ahumeándolas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ichírari cumari. Curaron la siembra. Chibá cumabo. Vamos a curar las chivas, ahumeándolas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000582",
      "headword": "Cumé",
      "headword_raw": "Cumé",
      "headword_normalized": "cume",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Estorbar, molestar",
      "senses": [
        "Estorbar, molestar"
      ],
      "examples": [
        "Tamí cumé. Me estorba. Echi rijoy huabé tamí cumeri. Ese hombre me estorbó mucho."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Tamí cumé. Me estorba. Echi rijoy huabé tamí cumeri. Ese hombre me estorbó mucho.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000583",
      "headword": "Cumí",
      "headword_raw": "Cumí",
      "headword_normalized": "cumi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Comer (cosas duras como fruta, galletas, dulces)",
      "senses": [
        "Comer (cosas duras como fruta, galletas, dulces)"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha cumumea galletas? ¿Comerá algunas galletas? [fut.: cumumea]. Cumuyá. Comiéndolo así."
      ],
      "variants": [
        "fut.: cumumea"
      ],
      "comments_raw": "¿Acha cumumea galletas? ¿Comerá algunas galletas? [fut.: cumumea]. Cumuyá. Comiéndolo así.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000584",
      "headword": "Cumi",
      "headword_raw": "Cumi",
      "headword_normalized": "cumi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "¿Dónde?, ¿A dónde?",
      "senses": [
        "¿Dónde?, ¿A dónde?"
      ],
      "examples": [
        "¿Cumi simí? ¿A dónde vas?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Cumi simí? ¿A dónde vas?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000585",
      "headword": "Cumúchari",
      "headword_raw": "Cumúchari",
      "headword_normalized": "cumuchari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tío (el hermano mayor del padre)",
      "senses": [
        "Tío (el hermano mayor del padre)"
      ],
      "examples": [
        "Nijé cumúchara. Mi tío."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé cumúchara. Mi tío.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000586",
      "headword": "Cumurachi",
      "headword_raw": "Cumurachi",
      "headword_normalized": "cumurachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Casa de la comunidad",
      "senses": [
        "Casa de la comunidad"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000587",
      "headword": "Cuná",
      "headword_raw": "Cuná",
      "headword_normalized": "cuna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Marido, esposo",
      "senses": [
        "Marido, esposo"
      ],
      "examples": [
        "Mujé cunara. Tu marido. ‘yemi ucunara. Sus maridos (de ustedes)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mujé cunara. Tu marido. ‘yemi ucunara. Sus maridos (de ustedes).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000588",
      "headword": "Cunama",
      "headword_raw": "Cunama",
      "headword_normalized": "cunama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enviudar (la mujer)",
      "senses": [
        "Enviudar (la mujer)"
      ],
      "examples": [
        "Ma cunámari. Enviudó la mujer."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma cunámari. Enviudó la mujer.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000589",
      "headword": "Cunámami",
      "headword_raw": "Cunámami",
      "headword_normalized": "cunamami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "viuda",
      "senses": [
        "viuda"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: cunámacami]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: cunámacami"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: cunámacami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000590",
      "headword": "Cuné",
      "headword_raw": "Cuné",
      "headword_normalized": "cune",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener marido, estar casada",
      "senses": [
        "Tener marido, estar casada"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: cunéami]-"
      ],
      "variants": [
        "pp.: cunéami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: cunéami]-",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000591",
      "headword": "Cupá",
      "headword_raw": "Cupá",
      "headword_normalized": "cupa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pelo, cabello",
      "senses": [
        "Pelo, cabello"
      ],
      "examples": [
        "Nijé cupara. Mi cabello."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé cupara. Mi cabello.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000592",
      "headword": "Cupé",
      "headword_raw": "Cupé",
      "headword_normalized": "cupe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener cabello",
      "senses": [
        "Tener cabello"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: cupéami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: cupéami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: cupéami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000593",
      "headword": "Cupí",
      "headword_raw": "Cupí",
      "headword_normalized": "cupi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cerrar los ojos",
      "senses": [
        "Cerrar los ojos"
      ],
      "examples": [
        "Cupugá ra’ichabo Riosi yuhua. Cerrando los ojos vamos a orar a Dios. [fut.: cupuméa; pp.: cupíami]. Cupugá. Cerrando los ojos. Cupusí. ¡Cierren los ojos!"
      ],
      "variants": [
        "fut.: cupuméa; pp.: cupíami"
      ],
      "comments_raw": "Cupugá ra’ichabo Riosi yuhua. Cerrando los ojos vamos a orar a Dios. [fut.: cupuméa; pp.: cupíami]. Cupugá. Cerrando los ojos. Cupusí. ¡Cierren los ojos!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000594",
      "headword": "Cupisi",
      "headword_raw": "Cupisi",
      "headword_normalized": "cupisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Luciérnaga",
      "senses": [
        "Luciérnaga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000595",
      "headword": "Cupuchá",
      "headword_raw": "Cupuchá",
      "headword_normalized": "cupucha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pestañear",
      "senses": [
        "Pestañear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000596",
      "headword": "Cu’rí",
      "headword_raw": "Cu’rí",
      "headword_normalized": "cu'ri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Dar vueltas, revolver",
      "senses": [
        "Dar vueltas, revolver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000597",
      "headword": "Curi",
      "headword_raw": "Curi",
      "headword_normalized": "curi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Malacate",
      "senses": [
        "Malacate"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 31,
        "page_end": 31,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000598",
      "headword": "Curícari",
      "headword_raw": "Curícari",
      "headword_normalized": "curicari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hilo de lana, pedazos de hilo (que sobra al hacer una cobija)",
      "senses": [
        "Hilo de lana, pedazos de hilo (que sobra al hacer una cobija)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000599",
      "headword": "Curichi",
      "headword_raw": "Curichi",
      "headword_normalized": "curichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tío (hermano mayor de la madre)",
      "senses": [
        "Tío (hermano mayor de la madre)"
      ],
      "examples": [
        "Nijé curíchara. Mi tío."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé curíchara. Mi tío.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000600",
      "headword": "Curipi",
      "headword_raw": "Curipi",
      "headword_normalized": "curipi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Hace poco",
      "senses": [
        "Hace poco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000601",
      "headword": "Cursi",
      "headword_raw": "Cursi",
      "headword_normalized": "cursi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cruz",
      "senses": [
        "Cruz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000602",
      "headword": "Curú",
      "headword_raw": "1Curú",
      "headword_normalized": "curu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Palmillo con que hacen canastas",
      "senses": [
        "Palmillo con que hacen canastas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000603",
      "headword": "Curú",
      "headword_raw": "2Curú",
      "headword_normalized": "curu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Espesarse",
      "senses": [
        "Espesarse"
      ],
      "examples": [
        "Hue cururi. Se hizo espeso. [fut.: curuméa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: curuméa"
      ],
      "comments_raw": "Hue cururi. Se hizo espeso. [fut.: curuméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000604",
      "headword": "Cúruhui",
      "headword_raw": "Cúruhui",
      "headword_normalized": "curuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Niños, muchachos, chamacos",
      "senses": [
        "Niños, muchachos, chamacos"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: tohuí]."
      ],
      "variants": [
        "sing.: tohuí"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: tohuí].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000605",
      "headword": "Cu’runi",
      "headword_raw": "Cu’runi",
      "headword_normalized": "cu'runi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar dando vueltas",
      "senses": [
        "Estar dando vueltas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000606",
      "headword": "Curusú",
      "headword_raw": "Curusú",
      "headword_normalized": "curusu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Saludar (tocando el brazo del otro)",
      "senses": [
        "Saludar (tocando el brazo del otro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000607",
      "headword": "Cusá",
      "headword_raw": "Cusá",
      "headword_normalized": "cusa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Aguililla, gavilán blanco (ave)",
      "senses": [
        "Aguililla, gavilán blanco (ave)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000608",
      "headword": "Cusabi",
      "headword_raw": "Cusabi",
      "headword_normalized": "cusabi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Capulín",
      "senses": [
        "Capulín"
      ],
      "examples": [
        "Cusabi racará. Fruta del capulín."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cusabi racará. Fruta del capulín.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000609",
      "headword": "Cusé",
      "headword_raw": "Cusé",
      "headword_normalized": "cuse",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tocar la flauta",
      "senses": [
        "Tocar la flauta"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: cuséami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: cuséami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: cuséami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000610",
      "headword": "Cuseba",
      "headword_raw": "Cuseba",
      "headword_normalized": "cuseba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ahogarse, colgarse",
      "senses": [
        "Ahogarse, colgarse"
      ],
      "examples": [
        "Ma huijaga cusébari. Ya se colgó."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma huijaga cusébari. Ya se colgó.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000611",
      "headword": "Cusébana",
      "headword_raw": "Cusébana",
      "headword_normalized": "cusebana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ahorcar, agarrotar, estrangular",
      "senses": [
        "Ahorcar, agarrotar, estrangular"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000612",
      "headword": "Cusera",
      "headword_raw": "1Cusera",
      "headword_normalized": "cusera",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner mango al hacha",
      "senses": [
        "Poner mango al hacha"
      ],
      "examples": [
        "Ripurá cuséramani. Voy a poner un mango nuevo al hacha."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ripurá cuséramani. Voy a poner un mango nuevo al hacha.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000613",
      "headword": "Cusera",
      "headword_raw": "2Cusera",
      "headword_normalized": "cusera",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Flauta",
      "senses": [
        "Flauta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000614",
      "headword": "Cusí",
      "headword_raw": "1Cusí",
      "headword_normalized": "cusi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Palo",
      "senses": [
        "Palo"
      ],
      "examples": [
        "ripurá cusirá. Mango del hacha."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "ripurá cusirá. Mango del hacha.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000615",
      "headword": "Cusí",
      "headword_raw": "2Cusí",
      "headword_normalized": "cusi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tostar (los elotes o las mazorcas)",
      "senses": [
        "Tostar (los elotes o las mazorcas)"
      ],
      "examples": [
        "Pachí cusímani. Voy a tostar elotes. [pp.: cusítami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: cusítami"
      ],
      "comments_raw": "Pachí cusímani. Voy a tostar elotes. [pp.: cusítami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000616",
      "headword": "Cusibera",
      "headword_raw": "Cusibera",
      "headword_normalized": "cusibera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Banca",
      "senses": [
        "Banca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000617",
      "headword": "Cusihua",
      "headword_raw": "Cusihua",
      "headword_normalized": "cusihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener un cetro de autoridad, tener cargo. Véase igúsuhua",
      "senses": [
        "Tener un cetro de autoridad, tener cargo. Véase igúsuhua"
      ],
      "examples": [
        "Cusíhuami. S El que tiene un cetro de autoridad, jefe."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cusíhuami. S El que tiene un cetro de autoridad, jefe.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000618",
      "headword": "Custícia orá",
      "headword_raw": "Custícia orá",
      "headword_normalized": "custicia ora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Hacer justicia",
      "senses": [
        "Hacer justicia"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000619",
      "headword": "Cusú",
      "headword_raw": "Cusú",
      "headword_normalized": "cusu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gritar, relinchar o bramar (animal), cantar (gallo)",
      "senses": [
        "Gritar, relinchar o bramar (animal), cantar (gallo)"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: cusuméa]. Cusúhuachi. Adv Cuando cantan o gritan (animales)."
      ],
      "variants": [
        "fut.: cusuméa"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: cusuméa]. Cusúhuachi. Adv Cuando cantan o gritan (animales).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000620",
      "headword": "Cusuchí",
      "headword_raw": "Cusuchí",
      "headword_normalized": "cusuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nalga",
      "senses": [
        "Nalga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000621",
      "headword": "Cutá",
      "headword_raw": "Cutá",
      "headword_normalized": "cuta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuello, garganta",
      "senses": [
        "Cuello, garganta"
      ],
      "examples": [
        "Cutachí. En el cuello. Nijé cutara. Mi cuello. Nijé cutárachi. En mi cuello."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cutachí. En el cuello. Nijé cutara. Mi cuello. Nijé cutárachi. En mi cuello.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000622",
      "headword": "Cutámachi",
      "headword_raw": "Cutámachi",
      "headword_normalized": "cutamachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nuca.",
      "senses": [
        "Nuca."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000623",
      "headword": "Cutega",
      "headword_raw": "Cutega",
      "headword_normalized": "cutega",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Poner vigas (a la casa) 2. s Solera, viga, trozo",
      "senses": [
        "vt Poner vigas (a la casa)",
        "s Solera, viga, trozo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000624",
      "headword": "Cutémari",
      "headword_raw": "Cutémari",
      "headword_normalized": "cutemari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cepa de un árbol",
      "senses": [
        "Cepa de un árbol"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000625",
      "headword": "Cúuchara",
      "headword_raw": "Cúuchara",
      "headword_normalized": "cuuchara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Menor (puesto)",
      "senses": [
        "Menor (puesto)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000626",
      "headword": "Cúuchi",
      "headword_raw": "Cúuchi",
      "headword_normalized": "cuuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chicos, infantes",
      "senses": [
        "Chicos, infantes"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: táa]."
      ],
      "variants": [
        "sing.: táa"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: táa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000627",
      "headword": "Chá",
      "headword_raw": "1Chá",
      "headword_normalized": "cha",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Feo",
      "senses": [
        "Feo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000628",
      "headword": "Chá, cháa",
      "headword_raw": "2Chá, cháa",
      "headword_normalized": "cha, chaa",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener granos o llagas",
      "senses": [
        "Tener granos o llagas"
      ],
      "examples": [
        "Ne huabe chati cháa. Tiene muchos granos feos."
      ],
      "variants": [
        "cháa"
      ],
      "comments_raw": "Ne huabe chati cháa. Tiene muchos granos feos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000629",
      "headword": "Chabé",
      "headword_raw": "Chabé",
      "headword_normalized": "chabe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Antes, hace poco, el otro día",
      "senses": [
        "Antes, hace poco, el otro día"
      ],
      "examples": [
        "Chabéhuami. De antes. Chabébara. Antes (en relación con otro acontecimiento). Chabé choquichí. Al principio."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chabéhuami. De antes. Chabébara. Antes (en relación con otro acontecimiento). Chabé choquichí. Al principio.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000630",
      "headword": "Chabecha",
      "headword_raw": "Chabecha",
      "headword_normalized": "chabecha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Astillarse",
      "senses": [
        "Astillarse"
      ],
      "examples": [
        "Basi chabéchari maparí huichiri. La taza de peltre se astilló al caer."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Basi chabéchari maparí huichiri. La taza de peltre se astilló al caer.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 32,
        "page_end": 32,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000631",
      "headword": "Chabóa",
      "headword_raw": "Chabóa",
      "headword_normalized": "chaboa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Barba, bigote",
      "senses": [
        "Barba, bigote"
      ],
      "examples": [
        "Nijé chabóara. Mi barba."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé chabóara. Mi barba.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000632",
      "headword": "Chabochi",
      "headword_raw": "1Chabochi",
      "headword_normalized": "chabochi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mestizo",
      "senses": [
        "Mestizo"
      ],
      "examples": [
        "Chabochi ra’íchari. Castellano."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chabochi ra’íchari. Castellano.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000633",
      "headword": "Chabochi",
      "headword_raw": "2Chabochi",
      "headword_normalized": "chabochi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de araña (amarilla)",
      "senses": [
        "Tipo de araña (amarilla)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000634",
      "headword": "Chabopa",
      "headword_raw": "Chabopa",
      "headword_normalized": "chabopa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Arrancarse las barbas",
      "senses": [
        "Arrancarse las barbas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000635",
      "headword": "Chacá",
      "headword_raw": "Chacá",
      "headword_normalized": "chaca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chanate (ave; zanate)",
      "senses": [
        "Chanate (ave; zanate)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000636",
      "headword": "Chacachi",
      "headword_raw": "Chacachi",
      "headword_normalized": "chacachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lomo angosto y corto",
      "senses": [
        "Lomo angosto y corto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000637",
      "headword": "Chacárami",
      "headword_raw": "Chacárami",
      "headword_normalized": "chacarami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Que tiene ángulo",
      "senses": [
        "Que tiene ángulo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000638",
      "headword": "Chatátami",
      "headword_raw": "Chatátami",
      "headword_normalized": "chatatami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Muy angosto (bordo)",
      "senses": [
        "Muy angosto (bordo)"
      ],
      "examples": [
        "Ripata rabó hue chacátami ju. Arriba en la orilla de la mesa hay un bordo angostito."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ripata rabó hue chacátami ju. Arriba en la orilla de la mesa hay un bordo angostito.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000639",
      "headword": "Chachámuri",
      "headword_raw": "Chachámuri",
      "headword_normalized": "chachamuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de culebra de cascabel chico",
      "senses": [
        "Tipo de culebra de cascabel chico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000640",
      "headword": "Chaché",
      "headword_raw": "Chaché",
      "headword_normalized": "chache",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tocarse (una cosa con otra)",
      "senses": [
        "Tocarse (una cosa con otra)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000641",
      "headword": "Chaguta",
      "headword_raw": "Chaguta",
      "headword_normalized": "chaguta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Secarse (hoja)",
      "senses": [
        "Secarse (hoja)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000642",
      "headword": "Chahué",
      "headword_raw": "Chahué",
      "headword_normalized": "chahue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Envenenar",
      "senses": [
        "Envenenar"
      ],
      "examples": [
        "Biré rijoy chahuéiga mi’yari biré cochí. Un hombre mató un perro envenenándolo. [fut.: chahuéama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chahuéama"
      ],
      "comments_raw": "Biré rijoy chahuéiga mi’yari biré cochí. Un hombre mató un perro envenenándolo. [fut.: chahuéama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000643",
      "headword": "Cha´í",
      "headword_raw": "Cha´í",
      "headword_normalized": "cha´i",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apretarse, atorarse",
      "senses": [
        "Apretarse, atorarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000644",
      "headword": "Cha’ira",
      "headword_raw": "Cha’ira",
      "headword_normalized": "cha'ira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apretar",
      "senses": [
        "Apretar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000645",
      "headword": "Chajoca",
      "headword_raw": "Chajoca",
      "headword_normalized": "chajoca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Raspar",
      "senses": [
        "Raspar"
      ],
      "examples": [
        "Echi ocó cajera hue chajócami ju. La cáscara del pino es muy áspera. [pret.: chihuarir; pp.: chajócami]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chihuarir; pp.: chajócami"
      ],
      "comments_raw": "Echi ocó cajera hue chajócami ju. La cáscara del pino es muy áspera. [pret.: chihuarir; pp.: chajócami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000646",
      "headword": "Chamarí",
      "headword_raw": "Chamarí",
      "headword_normalized": "chamari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Venado",
      "senses": [
        "Venado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000647",
      "headword": "Cha’mérohua",
      "headword_raw": "Cha’mérohua",
      "headword_normalized": "cha'merohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lengua",
      "senses": [
        "Lengua"
      ],
      "examples": [
        "Nijé cha’mérahuara. Mi lengua."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé cha’mérahuara. Mi lengua.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000648",
      "headword": "Cha’mí",
      "headword_raw": "Cha’mí",
      "headword_normalized": "cha'mi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Lamer",
      "senses": [
        "Lamer"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: cha’miméa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: cha’miméa"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: cha’miméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000649",
      "headword": "Chami níriqui iquiri",
      "headword_raw": "Chami níriqui iquiri",
      "headword_normalized": "chami niriqui iquiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Lo sorprendió",
      "senses": [
        "Lo sorprendió"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000650",
      "headword": "Chamurá",
      "headword_raw": "Chamurá",
      "headword_normalized": "chamura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cascabel",
      "senses": [
        "Cascabel"
      ],
      "examples": [
        "Sinohui chamurara. Cascabel de víbora."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Sinohui chamurara. Cascabel de víbora.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000651",
      "headword": "Chamuré",
      "headword_raw": "Chamuré",
      "headword_normalized": "chamure",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener cascabel",
      "senses": [
        "Tener cascabel"
      ],
      "examples": [
        "Echo sinohui quesasi chamuré. Esa víbora no tiene cascabel."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo sinohui quesasi chamuré. Esa víbora no tiene cascabel.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000652",
      "headword": "Chana",
      "headword_raw": "Chana",
      "headword_normalized": "chana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enfermarse (salir granos)",
      "senses": [
        "Enfermarse (salir granos)"
      ],
      "examples": [
        "Huaminabi chánama. Se enfermará más; le saldrán granos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huaminabi chánama. Se enfermará más; le saldrán granos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000653",
      "headword": "Chané",
      "headword_raw": "Chané",
      "headword_normalized": "chane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Sonar mal 2. Resonar 3. Tocar a la puerta",
      "senses": [
        "Sonar mal",
        "Resonar",
        "Tocar a la puerta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000654",
      "headword": "Chanébari",
      "headword_raw": "Chanébari",
      "headword_normalized": "chanebari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sonaja (bailarín), cascabel de pascolero",
      "senses": [
        "Sonaja (bailarín), cascabel de pascolero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000655",
      "headword": "Chanécuri",
      "headword_raw": "Chanécuri",
      "headword_normalized": "chanecuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sonaja de pascolero",
      "senses": [
        "Sonaja de pascolero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000656",
      "headword": "Chapí",
      "headword_raw": "Chapí",
      "headword_normalized": "chapi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Coger, agarrar (una persona 2. Tomar (coger) 3. Elegir 4. imper ¡Escójalo! [fut.: chapiméa]",
      "senses": [
        "vt Coger, agarrar (una persona",
        "Tomar (coger)",
        "Elegir",
        "imper ¡Escójalo! [fut.: chapiméa]"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000657",
      "headword": "Chapináari",
      "headword_raw": "Chapináari",
      "headword_normalized": "chapinaari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pret",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Querer agarrar",
      "senses": [
        "Querer agarrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000658",
      "headword": "Chapiyó",
      "headword_raw": "Chapiyó",
      "headword_normalized": "chapiyo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Los ancianos (que se paran a un lado gritando cuando bailan los matachines)",
      "senses": [
        "Los ancianos (que se paran a un lado gritando cuando bailan los matachines)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 33,
        "page_end": 33,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000659",
      "headword": "Chaquena",
      "headword_raw": "Chaquena",
      "headword_normalized": "chaquena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "A un lado (del camino)",
      "senses": [
        "A un lado (del camino)"
      ],
      "examples": [
        "Chaquena simiri. Andaba a un lado, sin seguir en el camino."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chaquena simiri. Andaba a un lado, sin seguir en el camino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000660",
      "headword": "Charé",
      "headword_raw": "Charé",
      "headword_normalized": "chare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar feo (un lugar)",
      "senses": [
        "Estar feo (un lugar)"
      ],
      "examples": [
        "Hue charé, que gará burú. Está feo (pedregoso) el terreno, no hay buen camino. Charícáachi. Avd En lugar feo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue charé, que gará burú. Está feo (pedregoso) el terreno, no hay buen camino. Charícáachi. Avd En lugar feo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000661",
      "headword": "Charihuá",
      "headword_raw": "Charihuá",
      "headword_normalized": "charihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ramitas",
      "senses": [
        "Ramitas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000662",
      "headword": "Charihué",
      "headword_raw": "Charihué",
      "headword_normalized": "charihue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener ramitas",
      "senses": [
        "Tener ramitas"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: charihuéeri; fut.:charihuérama] Rojuá charihuara. S Ramitas del encino."
      ],
      "variants": [
        "pret.: charihuéeri; fut.:charihuérama"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: charihuéeri; fut.:charihuérama] Rojuá charihuara. S Ramitas del encino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000663",
      "headword": "Charóara",
      "headword_raw": "Charóara",
      "headword_normalized": "charoara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Quijada",
      "senses": [
        "Quijada"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000664",
      "headword": "Charóarahua",
      "headword_raw": "Charóarahua",
      "headword_normalized": "charoarahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Barba",
      "senses": [
        "Barba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000665",
      "headword": "Chati",
      "headword_raw": "Chati",
      "headword_normalized": "chati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Feo, mal",
      "senses": [
        "Feo, mal"
      ],
      "examples": [
        "Chati orá. Pecar, hacer mal. Chati oráami. Malhechor, pecador. Chati orarira. Maldad, pecado. Chati oruhuáhuami. Pecado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chati orá. Pecar, hacer mal. Chati oráami. Malhechor, pecador. Chati orarira. Maldad, pecado. Chati oruhuáhuami. Pecado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000666",
      "headword": "Che",
      "headword_raw": "Che",
      "headword_normalized": "che",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pegarse, permanecer fijo",
      "senses": [
        "Pegarse, permanecer fijo"
      ],
      "examples": [
        "Ri’ré che. Se pega abajo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ri’ré che. Se pega abajo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000667",
      "headword": "Chehui",
      "headword_raw": "Chehui",
      "headword_normalized": "chehui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Atajar, atrancar",
      "senses": [
        "Atajar, atrancar"
      ],
      "examples": [
        "¡Rité ch’eega maná! ¡atájalo con una piedra abajo! [pret.: chehuari; fut.: chehuama]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chehuari; fut.: chehuama"
      ],
      "comments_raw": "¡Rité ch’eega maná! ¡atájalo con una piedra abajo! [pret.: chehuari; fut.: chehuama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000668",
      "headword": "Chérami",
      "headword_raw": "Chérami",
      "headword_normalized": "cherami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Vieja (cosa)",
      "senses": [
        "Vieja (cosa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000669",
      "headword": "Chí",
      "headword_raw": "Chí",
      "headword_normalized": "chi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Me",
      "senses": [
        "Me"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000670",
      "headword": "Chibá",
      "headword_raw": "Chibá",
      "headword_normalized": "chiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chiva",
      "senses": [
        "Chiva"
      ],
      "examples": [
        "Chibá huichira. Cuerno de chiva. Chibá hui’íra. Cebo de chiva. Chibá huitara. Estiércol de chiva."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chibá huichira. Cuerno de chiva. Chibá hui’íra. Cebo de chiva. Chibá huitara. Estiércol de chiva.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000671",
      "headword": "Chibi",
      "headword_raw": "Chibi",
      "headword_normalized": "chibi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Mal",
      "senses": [
        "Mal"
      ],
      "examples": [
        "¡Quetasi chibi orá! ¡no lo maltrates!"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Quetasi chibi orá! ¡no lo maltrates!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000672",
      "headword": "Chibisíami",
      "headword_raw": "Chibisíami",
      "headword_normalized": "chibisiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Malo",
      "senses": [
        "Malo"
      ],
      "examples": [
        "Que chibisíami. Manso."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Que chibisíami. Manso.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000673",
      "headword": "Chicá",
      "headword_raw": "Chicá",
      "headword_normalized": "chica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ardilla mediana (de la tierra)",
      "senses": [
        "Ardilla mediana (de la tierra)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000674",
      "headword": "Chicónami",
      "headword_raw": "Chicónami",
      "headword_normalized": "chiconami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Chueco",
      "senses": [
        "Chueco"
      ],
      "examples": [
        "Biré cusí chicónami. Palo chueco."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Biré cusí chicónami. Palo chueco.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000675",
      "headword": "Chicora",
      "headword_raw": "Chicora",
      "headword_normalized": "chicora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener comezón",
      "senses": [
        "Tener comezón"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: chicóori; fut.: chicórama; pp.: chicórahuami]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chicóori; fut.: chicórama; pp.: chicórahuami"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: chicóori; fut.: chicórama; pp.: chicórahuami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000676",
      "headword": "Chicuri",
      "headword_raw": "Chicuri",
      "headword_normalized": "chicuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ratón",
      "senses": [
        "Ratón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000677",
      "headword": "Chichimó",
      "headword_raw": "Chichimó",
      "headword_normalized": "chichimo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ardillita de la tierra (vive entre las piedras)",
      "senses": [
        "Ardillita de la tierra (vive entre las piedras)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000678",
      "headword": "Chi’é",
      "headword_raw": "Chi’é",
      "headword_normalized": "chi'e",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuñado, cuñada (casada con el hermano mayor o la hermana mayor; con la prima hermana. Mujer casada con primo hermano mayor).",
      "senses": [
        "Cuñado, cuñada (casada con el hermano mayor o la hermana mayor; con la prima hermana. Mujer casada con primo hermano mayor)."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000679",
      "headword": "¿Chigá?",
      "headword_raw": "¿Chigá?",
      "headword_normalized": "¿chiga?",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Quién?",
      "senses": [
        "¿Quién?"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000680",
      "headword": "Chigó",
      "headword_raw": "Chigó",
      "headword_normalized": "chigo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Robar",
      "senses": [
        "Robar"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: chigori]. Chigórati. Fue robado. Chigóratami. Robado. Chiguá. Robando."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chigori"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: chigori]. Chigórati. Fue robado. Chigóratami. Robado. Chiguá. Robando.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000681",
      "headword": "Chigórami",
      "headword_raw": "Chigórami",
      "headword_normalized": "chigorami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj, s",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Ladrón",
      "senses": [
        "Ladrón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000682",
      "headword": "Chigosa",
      "headword_raw": "Chigosa",
      "headword_normalized": "chigosa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Robar (de paso)",
      "senses": [
        "Robar (de paso)"
      ],
      "examples": [
        "Chigósari echo rijoy huenomí. El hombre robó dinero de paso."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chigósari echo rijoy huenomí. El hombre robó dinero de paso.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 34,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000683",
      "headword": "Chihuá",
      "headword_raw": "Chihuá",
      "headword_normalized": "chihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Pegar (un balazo o con otra cosa) 2. Apuñalar 3. Robar 4. Herir",
      "senses": [
        "Pegar (un balazo o con otra cosa)",
        "Apuñalar",
        "Robar",
        "Herir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 34,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000684",
      "headword": "Chi’huá",
      "headword_raw": "Chi’huá",
      "headword_normalized": "chi'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Romperse 2. Cortarse",
      "senses": [
        "Romperse",
        "Cortarse"
      ],
      "examples": [
        "Casichí chi’huari. Se cortó en la pierna. [pret.: chi’huari]. Chi’huaní. Vi Estar rompiéndose. Chi’huáami. Adj Roto, quebrado."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chi’huari"
      ],
      "comments_raw": "Casichí chi’huari. Se cortó en la pierna. [pret.: chi’huari]. Chi’huaní. Vi Estar rompiéndose. Chi’huáami. Adj Roto, quebrado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000685",
      "headword": "Chihuahua",
      "headword_raw": "Chihuahua",
      "headword_normalized": "chihuahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Robar mucho",
      "senses": [
        "Robar mucho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000686",
      "headword": "Chihuáhuara",
      "headword_raw": "Chihuáhuara",
      "headword_normalized": "chihuahuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Bolsa de cuero, saco de manta, talega",
      "senses": [
        "Bolsa de cuero, saco de manta, talega"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000687",
      "headword": "Chi’huana",
      "headword_raw": "Chi’huana",
      "headword_normalized": "chi'huana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Romper 2. Cortar 3. Rasgar",
      "senses": [
        "Romper",
        "Cortar",
        "Rasgar"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: chi’huanama; pret.: chi’huánari]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chi’huanama; pret.: chi’huánari"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: chi’huanama; pret.: chi’huánari].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000688",
      "headword": "Chi’huara",
      "headword_raw": "Chi’huara",
      "headword_normalized": "chi'huara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ubre",
      "senses": [
        "Ubre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000689",
      "headword": "Chihuí",
      "headword_raw": "1Chihuí",
      "headword_normalized": "chihui",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cócono (silvestre), guajolote",
      "senses": [
        "Cócono (silvestre), guajolote"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000690",
      "headword": "Chihuí",
      "headword_raw": "2Chihuí",
      "headword_normalized": "chihui",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Pegarse, golpearse 2. Cortarse",
      "senses": [
        "Pegarse, golpearse",
        "Cortarse"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: chihuiméa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chihuiméa"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: chihuiméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000691",
      "headword": "Chi’í",
      "headword_raw": "Chi’í",
      "headword_normalized": "chi'i",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mamar, tomar pecho",
      "senses": [
        "Mamar, tomar pecho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000692",
      "headword": "Chi’íami",
      "headword_raw": "Chi’íami",
      "headword_normalized": "chi'iami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Mamador",
      "senses": [
        "Mamador"
      ],
      "examples": [
        "Echi táa múchari hue chi’íami ju. Ese bebé es muy mamador."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi táa múchari hue chi’íami ju. Ese bebé es muy mamador.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000693",
      "headword": "Chi’ibú",
      "headword_raw": "Chi’ibú",
      "headword_normalized": "chi'ibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Acornear, picar (con alguna cosa)",
      "senses": [
        "Acornear, picar (con alguna cosa)"
      ],
      "examples": [
        "Biré toro tamí chi’iburi. Un toro me picó con sus cuernos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Biré toro tamí chi’iburi. Un toro me picó con sus cuernos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000694",
      "headword": "Chi’íra",
      "headword_raw": "Chi’íra",
      "headword_normalized": "chi'ira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Amamantar, dar el pecho",
      "senses": [
        "Amamantar, dar el pecho"
      ],
      "examples": [
        "Chi’mú. Vt Dar leche."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chi’mú. Vt Dar leche.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000695",
      "headword": "Chijá",
      "headword_raw": "Chijá",
      "headword_normalized": "chija",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desparramarse",
      "senses": [
        "Desparramarse"
      ],
      "examples": [
        "Chijaga piré. Viven desparramados. Chijana. Vt pl Desparramar. Chijasa. Están dispersándose. Chijanárami. Desparramados por otro."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chijaga piré. Viven desparramados. Chijana. Vt pl Desparramar. Chijasa. Están dispersándose. Chijanárami. Desparramados por otro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000696",
      "headword": "Chijisó",
      "headword_raw": "Chijisó",
      "headword_normalized": "chijiso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Picar (con alguna cosa)",
      "senses": [
        "Picar (con alguna cosa)"
      ],
      "examples": [
        "Cusiti chijisori. Le picó con un palo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cusiti chijisori. Le picó con un palo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000697",
      "headword": "Chijuna",
      "headword_raw": "Chijuna",
      "headword_normalized": "chijuna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar asco (por ser sucio o feo), menospreciar",
      "senses": [
        "Dar asco (por ser sucio o feo), menospreciar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000698",
      "headword": "Chimari",
      "headword_raw": "Chimari",
      "headword_normalized": "chimari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Una mata parecida a la cebolla, pero no se come por su sabor fuerte; mata a los sembrados",
      "senses": [
        "Una mata parecida a la cebolla, pero no se come por su sabor fuerte; mata a los sembrados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000699",
      "headword": "Chimorí",
      "headword_raw": "Chimorí",
      "headword_normalized": "chimori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ardilla amarilla (se sube a los árboles)",
      "senses": [
        "Ardilla amarilla (se sube a los árboles)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000700",
      "headword": "Chimú",
      "headword_raw": "Chimú",
      "headword_normalized": "chimu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar doblándose el filo",
      "senses": [
        "Estar doblándose el filo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000701",
      "headword": "Chi’múcari",
      "headword_raw": "Chi’múcari",
      "headword_normalized": "chi'mucari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Calabacita",
      "senses": [
        "Calabacita"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000702",
      "headword": "Chiminú",
      "headword_raw": "Chiminú",
      "headword_normalized": "chiminu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Estar doblando",
      "senses": [
        "Estar doblando"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: chimunama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chimunama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: chimunama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000703",
      "headword": "Chi’mura",
      "headword_raw": "Chi’mura",
      "headword_normalized": "chi'mura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Seno",
      "senses": [
        "Seno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000704",
      "headword": "Chi’muri",
      "headword_raw": "Chi’muri",
      "headword_normalized": "chi'muri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Teta",
      "senses": [
        "Teta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000705",
      "headword": "Chi’ná",
      "headword_raw": "Chi’ná",
      "headword_normalized": "chi'na",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Echar chispas (la lumbre)",
      "senses": [
        "Echar chispas (la lumbre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000706",
      "headword": "Chiná",
      "headword_raw": "Chiná",
      "headword_normalized": "china",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Despeinado",
      "senses": [
        "Despeinado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000707",
      "headword": "Chinasa",
      "headword_raw": "Chinasa",
      "headword_normalized": "chinasa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Esconder",
      "senses": [
        "Esconder"
      ],
      "examples": [
        "Chiná niráa. Secretamente. chiná iyena. Anda escondido."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chiná niráa. Secretamente. chiná iyena. Anda escondido.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000708",
      "headword": "Chiní",
      "headword_raw": "Chiní",
      "headword_normalized": "chini",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Manta, ropa",
      "senses": [
        "Manta, ropa"
      ],
      "examples": [
        "Chiní burirúami. Pieza de manta. Chiní quimita. Rebozo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chiní burirúami. Pieza de manta. Chiní quimita. Rebozo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000709",
      "headword": "Chinita",
      "headword_raw": "Chinita",
      "headword_normalized": "chinita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "s",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Peine comercial",
      "senses": [
        "Peine comercial"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000710",
      "headword": "Chipahuí",
      "headword_raw": "Chipahuí",
      "headword_normalized": "chipahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ardilla gris (de los árboles)",
      "senses": [
        "Ardilla gris (de los árboles)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 35,
        "page_end": 35,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000711",
      "headword": "Chipérami",
      "headword_raw": "Chipérami",
      "headword_normalized": "chiperami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Plano",
      "senses": [
        "Plano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000712",
      "headword": "Chipó",
      "headword_raw": "Chipó",
      "headword_normalized": "chipo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Palpitar",
      "senses": [
        "Palpitar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000713",
      "headword": "Chipó",
      "headword_raw": "Chipó",
      "headword_normalized": "chipo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salpicar, brincar (como manteca en la sartén)",
      "senses": [
        "Salpicar, brincar (como manteca en la sartén)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000714",
      "headword": "Chipú",
      "headword_raw": "Chipú",
      "headword_normalized": "chipu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar amargo (p. ej.: café)",
      "senses": [
        "Estar amargo (p. ej.: café)"
      ],
      "examples": [
        "Echi cajé hue chipú. El café está amargo, no tiene dulce [pret.: chipúari; fut.: chipúrama; pp.: chipúami; pres.: chipura]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chipúari; fut.: chipúrama; pp.: chipúami; pres.: chipura"
      ],
      "comments_raw": "Echi cajé hue chipú. El café está amargo, no tiene dulce [pret.: chipúari; fut.: chipúrama; pp.: chipúami; pres.: chipura].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000715",
      "headword": "Chiquí",
      "headword_raw": "Chiquí",
      "headword_normalized": "chiqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Camote (se usa para hacer pegamento para los violines)",
      "senses": [
        "Camote (se usa para hacer pegamento para los violines)"
      ],
      "examples": [
        "Chiquí jiti uchugá nihuarihua echo raberi. Pegándolo con ese camote se fabrica el violín."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chiquí jiti uchugá nihuarihua echo raberi. Pegándolo con ese camote se fabrica el violín.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000716",
      "headword": "Chi’rá",
      "headword_raw": "1Chi’rá",
      "headword_normalized": "chi'ra",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Amanecer (el día)",
      "senses": [
        "Amanecer (el día)"
      ],
      "examples": [
        "Pe arí chi’riméaré. Tal vez va a amanecer en un rato. [fut.: chi’riméa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chi’riméa"
      ],
      "comments_raw": "Pe arí chi’riméaré. Tal vez va a amanecer en un rato. [fut.: chi’riméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000717",
      "headword": "Chi’rá",
      "headword_raw": "2Chi’rá",
      "headword_normalized": "chi'ra",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar tierno (elote, calabaza)",
      "senses": [
        "Estar tierno (elote, calabaza)"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: chi’ráami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: chi’ráami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: chi’ráami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000718",
      "headword": "Chi’rá",
      "headword_raw": "3Chi’rá",
      "headword_normalized": "chi'ra",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "aplastar",
      "senses": [
        "aplastar"
      ],
      "examples": [
        "Ripuchí chi’ránarini macúsahua jiti. Aplasté la pulga con mi dedo. Chi’rana. Vt aplastar (con el dedo)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ripuchí chi’ránarini macúsahua jiti. Aplasté la pulga con mi dedo. Chi’rana. Vt aplastar (con el dedo).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000719",
      "headword": "Chira, chirohua",
      "headword_raw": "Chira, chirohua",
      "headword_normalized": "chira, chirohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cuchichear, murmurar",
      "senses": [
        "Cuchichear, murmurar"
      ],
      "examples": [
        "Chírahua anini. Se oye que cuchichean."
      ],
      "variants": [
        "chirohua"
      ],
      "comments_raw": "Chírahua anini. Se oye que cuchichean.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000720",
      "headword": "Chi’ré",
      "headword_raw": "1Chi’ré",
      "headword_normalized": "chi're",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Importar",
      "senses": [
        "Importar"
      ],
      "examples": [
        "¿Chu chiré? ¿Qué importa? Que chireco. No importa."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Chu chiré? ¿Qué importa? Que chireco. No importa.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000721",
      "headword": "Chi’ré",
      "headword_raw": "2Chi’ré",
      "headword_normalized": "chi're",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. pasar (un tiempo), pernoctar",
      "senses": [
        "1. pasar (un tiempo), pernoctar"
      ],
      "examples": [
        "Ma ocuá chi’reri. Ya hace dos días (pasaron dos noches). Ba’arí nahuó chi’rema. Mañana va a hacer cuatro días. Ocuá chi’rigá cu norínamani. Después de dos días regresaré."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma ocuá chi’reri. Ya hace dos días (pasaron dos noches). Ba’arí nahuó chi’rema. Mañana va a hacer cuatro días. Ocuá chi’rigá cu norínamani. Después de dos días regresaré.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000722",
      "headword": "Chi’reba",
      "headword_raw": "Chi’reba",
      "headword_normalized": "chi'reba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pasarea la noche, posar",
      "senses": [
        "Pasarea la noche, posar"
      ],
      "examples": [
        "Gará chi’rébarini. Pasé bien la noche. Jena’í chi’ribámani. Aquí voy a pasar la noche."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Gará chi’rébarini. Pasé bien la noche. Jena’í chi’ribámani. Aquí voy a pasar la noche.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000723",
      "headword": "Chirena",
      "headword_raw": "Chirena",
      "headword_normalized": "chirena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar sudando",
      "senses": [
        "Estar sudando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000724",
      "headword": "Chirí",
      "headword_raw": "Chirí",
      "headword_normalized": "chiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Queja",
      "senses": [
        "Queja"
      ],
      "examples": [
        "Chirí anigá bitiri. Estaban acostados en el suelo gritando sus quejas. Chirí animéa. Dirá sus quejas en alta voz."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chirí anigá bitiri. Estaban acostados en el suelo gritando sus quejas. Chirí animéa. Dirá sus quejas en alta voz.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000725",
      "headword": "Chirigá",
      "headword_raw": "Chirigá",
      "headword_normalized": "chiriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De ninguna manera",
      "senses": [
        "De ninguna manera"
      ],
      "examples": [
        "Quetasi chirigá omérari. De ninguna manera pudieron."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Quetasi chirigá omérari. De ninguna manera pudieron.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000726",
      "headword": "Chirihué",
      "headword_raw": "Chirihué",
      "headword_normalized": "chirihue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Humedecerse, tener sudor",
      "senses": [
        "Humedecerse, tener sudor"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: chirihuéari; chiruérama; pp.: chirihuéami]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chirihuéari; chiruérama; pp.: chirihuéami"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: chirihuéari; chiruérama; pp.: chirihuéami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000727",
      "headword": "Chirihuéraba",
      "headword_raw": "Chirihuéraba",
      "headword_normalized": "chirihueraba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "No hay de qué",
      "senses": [
        "No hay de qué"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000728",
      "headword": "Chi’rimea",
      "headword_raw": "Chi’rimea",
      "headword_normalized": "chi'rimea",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Amanecerá",
      "senses": [
        "Amanecerá"
      ],
      "examples": [
        "[futuro de chi’rá]"
      ],
      "variants": [
        "futuro de chi’rá"
      ],
      "comments_raw": "[futuro de chi’rá]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000729",
      "headword": "Chi’rina",
      "headword_raw": "Chi’rina",
      "headword_normalized": "chi'rina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer echar chispas",
      "senses": [
        "Hacer echar chispas"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: chi’rinama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chi’rinama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: chi’rinama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000730",
      "headword": "Chi’riní",
      "headword_raw": "Chi’riní",
      "headword_normalized": "chi'rini",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar echando chispas",
      "senses": [
        "Estar echando chispas"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: chi’riri; fut.: chi’rima]. Chi’rinana. Echará chispas (una persona)"
      ],
      "variants": [
        "pret.: chi’riri; fut.: chi’rima"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: chi’riri; fut.: chi’rima]. Chi’rinana. Echará chispas (una persona)",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 36,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000731",
      "headword": "Chi’rirú",
      "headword_raw": "Chi’rirú",
      "headword_normalized": "chi'riru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar (en la punta de un palito)",
      "senses": [
        "Llevar (en la punta de un palito)"
      ],
      "examples": [
        "Mani mi’yair biré sayahui; cusiti chi’riruca micabé pámani. Ya maté una víbora de cascabel; la llevaré en la punta de un palito para tirarla lejos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Mani mi’yair biré sayahui; cusiti chi’riruca micabé pámani. Ya maté una víbora de cascabel; la llevaré en la punta de un palito para tirarla lejos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 36,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000732",
      "headword": "Chi’riruri",
      "headword_raw": "Chi’riruri",
      "headword_normalized": "chi'riruri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El palo con que las mujeres tiran los aros cuando corren en las carreras.",
      "senses": [
        "El palo con que las mujeres tiran los aros cuando corren en las carreras."
      ],
      "examples": [
        "Rohuera chi’riruri. Tiró el aro con un palito."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Rohuera chi’riruri. Tiró el aro con un palito.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000733",
      "headword": "Chi’ró",
      "headword_raw": "Chi’ró",
      "headword_normalized": "chi'ro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salpicar, aletear, brincar",
      "senses": [
        "Salpicar, aletear, brincar"
      ],
      "examples": [
        "Ma pohuasa biré rochí, arí hue chi’roma. Cuando se agarra un pez con el anzuelo, entonces aletea mucho. Chi’ronó. Estar salpicando."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma pohuasa biré rochí, arí hue chi’roma. Cuando se agarra un pez con el anzuelo, entonces aletea mucho. Chi’ronó. Estar salpicando.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000734",
      "headword": "Chirohua",
      "headword_raw": "Chirohua",
      "headword_normalized": "chirohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Cuchichear",
      "senses": [
        "Cuchichear"
      ],
      "examples": [
        "[Variante de chira]."
      ],
      "variants": [
        "Variante de chira"
      ],
      "comments_raw": "[Variante de chira].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000735",
      "headword": "Chirúrami",
      "headword_raw": "Chirúrami",
      "headword_normalized": "chirurami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. S Círculos 2. Adj pl Redondos [sing.: sitúrami]",
      "senses": [
        "S Círculos",
        "Adj pl Redondos [sing.: sitúrami]"
      ],
      "examples": [
        "Ne chitúraga jahui cúrohui. Los niños forman círculos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ne chitúraga jahui cúrohui. Los niños forman círculos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000736",
      "headword": "Chi’yé",
      "headword_raw": "Chi’yé",
      "headword_normalized": "chi'ye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuñado (esposo de la hermana mayor).",
      "senses": [
        "Cuñado (esposo de la hermana mayor)."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000737",
      "headword": "Chiyó",
      "headword_raw": "Chiyó",
      "headword_normalized": "chiyo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Borrego con cuatro cuernos",
      "senses": [
        "Borrego con cuatro cuernos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000738",
      "headword": "Chiyohui",
      "headword_raw": "Chiyohui",
      "headword_normalized": "chiyohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de ave de pecho amarillo",
      "senses": [
        "Tipo de ave de pecho amarillo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000739",
      "headword": "Cho",
      "headword_raw": "Cho",
      "headword_normalized": "cho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Todavía",
      "senses": [
        "Todavía"
      ],
      "examples": [
        "Quetasi cho ucú. No llueve todavía. Abijí hue ucú. Todavía lueve mucho."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Quetasi cho ucú. No llueve todavía. Abijí hue ucú. Todavía lueve mucho.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000740",
      "headword": "Choba",
      "headword_raw": "1Choba",
      "headword_normalized": "choba",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer trenzas",
      "senses": [
        "Hacer trenzas"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: chóbarami]. Chobatai. Hacer trenzas (a otra)."
      ],
      "variants": [
        "pp.: chóbarami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: chóbarami]. Chobatai. Hacer trenzas (a otra).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000741",
      "headword": "Choba",
      "headword_raw": "2Choba",
      "headword_normalized": "choba",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quemarse (por el sol).",
      "senses": [
        "Quemarse (por el sol)."
      ],
      "examples": [
        "Rayénari jiti chóbari binoy acárachi. Por el sol se quemó su cara. [pp.: chobácami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: chobácami"
      ],
      "comments_raw": "Rayénari jiti chóbari binoy acárachi. Por el sol se quemó su cara. [pp.: chobácami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000742",
      "headword": "Chobátana",
      "headword_raw": "Chobátana",
      "headword_normalized": "chobatana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ennegrecer",
      "senses": [
        "Ennegrecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000743",
      "headword": "Chócami",
      "headword_raw": "Chócami",
      "headword_normalized": "chocami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Negro",
      "senses": [
        "Negro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000744",
      "headword": "Chocó",
      "headword_raw": "Chocó",
      "headword_normalized": "choco",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar agrio",
      "senses": [
        "Estar agrio"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: chochóori; fut.: chochórama; pp.: chocóami]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chochóori; fut.: chochórama; pp.: chocóami"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: chochóori; fut.: chochórama; pp.: chocóami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000745",
      "headword": "Chocoba",
      "headword_raw": "Chocoba",
      "headword_normalized": "chocoba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Hincarse, ponerse de rodillas 2. s Rodilla",
      "senses": [
        "vi Hincarse, ponerse de rodillas",
        "s Rodilla"
      ],
      "examples": [
        "¡Chocoba huiribá! ¡Ponte de rodillas! Chocóbachi. En las rodillas. Chocóbaga huirí. Se arrodilla (sing.). Chocóbaga jahui. Se arrodillan (pl.). Chocóbachi. En la rodilla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Chocoba huiribá! ¡Ponte de rodillas! Chocóbachi. En las rodillas. Chocóbaga huirí. Se arrodilla (sing.). Chocóbaga jahui. Se arrodillan (pl.). Chocóbachi. En la rodilla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000746",
      "headword": "Chocóbara",
      "headword_raw": "Chocóbara",
      "headword_normalized": "chocobara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Madrastra",
      "senses": [
        "Madrastra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000747",
      "headword": "Chocóbari",
      "headword_raw": "Chocóbari",
      "headword_normalized": "chocobari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cierta mata que tiene una flor muy bonita",
      "senses": [
        "Cierta mata que tiene una flor muy bonita"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000748",
      "headword": "Chocojipa",
      "headword_raw": "Chocojipa",
      "headword_normalized": "chocojipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Comenzar una carrera (tirando las bolas)",
      "senses": [
        "Comenzar una carrera (tirando las bolas)"
      ],
      "examples": [
        "Pe arí chocojípama. Un poco tarde comenzarán la carrera."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Pe arí chocojípama. Un poco tarde comenzarán la carrera.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000749",
      "headword": "Chochora",
      "headword_raw": "Chochora",
      "headword_normalized": "chochora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Entumirse (pie, brazo)",
      "senses": [
        "Entumirse (pie, brazo)"
      ],
      "examples": [
        "Ma chochórari ronochí. Ya se le entumió el pie."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma chochórari ronochí. Ya se le entumió el pie.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000750",
      "headword": "Cho’huá",
      "headword_raw": "Cho’huá",
      "headword_normalized": "cho'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apagar, extinguir (lumbre)",
      "senses": [
        "Apagar, extinguir (lumbre)"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni sinibí cho’huá echi na’í maparini cu simea bitichí jonsa. Yo siempre apago la lumbre cuando salgo de la casa."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni sinibí cho’huá echi na’í maparini cu simea bitichí jonsa. Yo siempre apago la lumbre cuando salgo de la casa.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000751",
      "headword": "Cho’huí",
      "headword_raw": "Cho’huí",
      "headword_normalized": "cho'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apagarse, extinguirse",
      "senses": [
        "Apagarse, extinguirse"
      ],
      "examples": [
        "Ma cho’huiri na’ique. Ya se apagó la lumbre. [pret.: cho’huiri; fut.: cho’huimea]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: cho’huiri; fut.: cho’huimea"
      ],
      "comments_raw": "Ma cho’huiri na’ique. Ya se apagó la lumbre. [pret.: cho’huiri; fut.: cho’huimea].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 37,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000752",
      "headword": "Cho’má",
      "headword_raw": "Cho’má",
      "headword_normalized": "cho'ma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Moco 2. vi Resfriarse",
      "senses": [
        "s Moco",
        "vi Resfriarse"
      ],
      "examples": [
        "Echo tohuí hue cho’meami ju. Ese niño tiene mucho moco. Cho’méami. Mocoso. Cho’mé. Vi Tener moco."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo tohuí hue cho’meami ju. Ese niño tiene mucho moco. Cho’méami. Mocoso. Cho’mé. Vi Tener moco.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 37,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000753",
      "headword": "Chomá",
      "headword_raw": "Chomá",
      "headword_normalized": "choma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nariz",
      "senses": [
        "Nariz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000754",
      "headword": "Cho’mabú",
      "headword_raw": "Cho’mabú",
      "headword_normalized": "cho'mabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Limpiarse la nariz",
      "senses": [
        "Limpiarse la nariz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000755",
      "headword": "Cho’mácara aní",
      "headword_raw": "Cho’mácara aní",
      "headword_normalized": "cho'macara ani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Estar ronco",
      "senses": [
        "Estar ronco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000756",
      "headword": "Cho’maná",
      "headword_raw": "Cho’maná",
      "headword_normalized": "cho'mana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener catarro",
      "senses": [
        "Tener catarro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000757",
      "headword": "Cho’márachi",
      "headword_raw": "Cho’márachi",
      "headword_normalized": "cho'marachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hoyo de la nariz",
      "senses": [
        "Hoyo de la nariz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000758",
      "headword": "Chomítuami",
      "headword_raw": "Chomítuami",
      "headword_normalized": "chomituami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Rojo oscuro, morado",
      "senses": [
        "Rojo oscuro, morado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000759",
      "headword": "Cho’ná",
      "headword_raw": "Cho’ná",
      "headword_normalized": "cho'na",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pegar (con la mano), abofetear, golpear (con alguna cosa)",
      "senses": [
        "Pegar (con la mano), abofetear, golpear (con alguna cosa)"
      ],
      "examples": [
        "Sicati capóriga cho’nari. Doblando el puño, le pegó. [fut.: cho’nimea]. Matochi cho’nogá. Tocando le hombro."
      ],
      "variants": [
        "fut.: cho’nimea"
      ],
      "comments_raw": "Sicati capóriga cho’nari. Doblando el puño, le pegó. [fut.: cho’nimea]. Matochi cho’nogá. Tocando le hombro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000760",
      "headword": "Chona",
      "headword_raw": "Chona",
      "headword_normalized": "chona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Oscurecer 2. Ennegrecerse",
      "senses": [
        "Oscurecer",
        "Ennegrecerse"
      ],
      "examples": [
        "Ma arihua, que ‘me ayó chonama. Ya es tarde, pronto oscurecerá. Echi táa tohuí ri’yeca chucú echo’ná napichi, cara chonama. Ese niñito está jugando en la chimenea; se va a tiznar (ennegrecer) completamente. [pret.: chónari; fut.: chonama]. Chónohua. Hacer negro. Chónami. Adv Sucio, oscuro."
      ],
      "variants": [
        "pret.: chónari; fut.: chonama"
      ],
      "comments_raw": "Ma arihua, que ‘me ayó chonama. Ya es tarde, pronto oscurecerá. Echi táa tohuí ri’yeca chucú echo’ná napichi, cara chonama. Ese niñito está jugando en la chimenea; se va a tiznar (ennegrecer) completamente. [pret.: chónari; fut.: chonama]. Chónohua. Hacer negro. Chónami. Adv Sucio, oscuro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000761",
      "headword": "Chónachi",
      "headword_raw": "Chónachi",
      "headword_normalized": "chonachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "A oscuras, en la oscuridad",
      "senses": [
        "A oscuras, en la oscuridad"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000762",
      "headword": "Cho’ó",
      "headword_raw": "Cho’ó",
      "headword_normalized": "cho'o",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hocico",
      "senses": [
        "Hocico"
      ],
      "examples": [
        "Cahué cho’ora. El hocico del caballo. Churuguí cho’orá. El pico del pájaro."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cahué cho’ora. El hocico del caballo. Churuguí cho’orá. El pico del pájaro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000763",
      "headword": "Cho’obáchari",
      "headword_raw": "Cho’obáchari",
      "headword_normalized": "cho'obachari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Máscara",
      "senses": [
        "Máscara"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000764",
      "headword": "Cho’ohué",
      "headword_raw": "Cho’ohué",
      "headword_normalized": "cho'ohue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Moverse el hocico",
      "senses": [
        "Moverse el hocico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000765",
      "headword": "Cho’ojí",
      "headword_raw": "Cho’ojí",
      "headword_normalized": "cho'oji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Amarrar el hocico (a un animal)",
      "senses": [
        "Amarrar el hocico (a un animal)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000766",
      "headword": "Cho’omaba",
      "headword_raw": "Cho’omaba",
      "headword_normalized": "cho'omaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Taparse la boca y nariz (por vergüenza)",
      "senses": [
        "Taparse la boca y nariz (por vergüenza)"
      ],
      "examples": [
        "Jaré muguí hue cho’omaba mapujiti hue rihuera. Algunas mujeres se tapan la boca porque tienen vergüenza."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Jaré muguí hue cho’omaba mapujiti hue rihuera. Algunas mujeres se tapan la boca porque tienen vergüenza.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000767",
      "headword": "Chopé",
      "headword_raw": "Chopé",
      "headword_normalized": "chope",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ocote",
      "senses": [
        "Ocote"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000768",
      "headword": "Chopi",
      "headword_raw": "Chopi",
      "headword_normalized": "chopi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. adv Solamente 2. conj Pero, sino",
      "senses": [
        "adv Solamente",
        "conj Pero, sino"
      ],
      "examples": [
        "Chopi arigá. Siquiera. Chópirigá rihuéami ju. Es tocayo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chopi arigá. Siquiera. Chópirigá rihuéami ju. Es tocayo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000769",
      "headword": "Chopirigá",
      "headword_raw": "Chopirigá",
      "headword_normalized": "chopiriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Lo mismo, nada más",
      "senses": [
        "Lo mismo, nada más"
      ],
      "examples": [
        "Ocuanica chópirigá aniri. Los dos dijeron lo mismo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ocuanica chópirigá aniri. Los dos dijeron lo mismo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000770",
      "headword": "Chopona",
      "headword_raw": "Chopona",
      "headword_normalized": "chopona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cruzar las piernas",
      "senses": [
        "Cruzar las piernas"
      ],
      "examples": [
        "¡Chopona asá! ¡Siéntate! (con las piernas cruzadas)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Chopona asá! ¡Siéntate! (con las piernas cruzadas).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000771",
      "headword": "Chopota",
      "headword_raw": "Chopota",
      "headword_normalized": "chopota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. Vi Doblarse (un mecate por estar muy torcido) 2. Tener calambre",
      "senses": [
        "Vi Doblarse (un mecate por estar muy torcido)",
        "Tener calambre"
      ],
      "examples": [
        "Huiya cara chopótari. El mecate se dobló (porque estaba demasiado torcido)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huiya cara chopótari. El mecate se dobló (porque estaba demasiado torcido).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000772",
      "headword": "Chopurú",
      "headword_raw": "Chopurú",
      "headword_normalized": "chopuru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser ocotoso (reg.: resinoso, el tronco)",
      "senses": [
        "Ser ocotoso (reg.: resinoso, el tronco)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000773",
      "headword": "Choquéami",
      "headword_raw": "Choquéami",
      "headword_normalized": "choqueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "veces",
      "senses": [
        "veces"
      ],
      "examples": [
        "Ocuá choquéami rarajípari. Corrieron dos veces. [pl.: siné]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: siné"
      ],
      "comments_raw": "Ocuá choquéami rarajípari. Corrieron dos veces. [pl.: siné].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000774",
      "headword": "Choquéhuari",
      "headword_raw": "Choquéhuari",
      "headword_normalized": "choquehuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de ave que grita temprano en la mañana",
      "senses": [
        "Tipo de ave que grita temprano en la mañana"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000775",
      "headword": "Choquichí",
      "headword_raw": "Choquichí",
      "headword_normalized": "choquichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Al principio, en el principio",
      "senses": [
        "Al principio, en el principio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 38,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000776",
      "headword": "Choquira",
      "headword_raw": "1Choquira",
      "headword_normalized": "choquira",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Culpable",
      "senses": [
        "Culpable"
      ],
      "examples": [
        "Choquira ju. Tiene la culpa. Choquira níiri. Lo provocó."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Choquira ju. Tiene la culpa. Choquira níiri. Lo provocó.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 38,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000777",
      "headword": "Choquira",
      "headword_raw": "2Choquira",
      "headword_normalized": "choquira",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Principio",
      "senses": [
        "Principio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000778",
      "headword": "Choquirá",
      "headword_raw": "Choquirá",
      "headword_normalized": "choquira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt pl Hacer cabecillas (reg.: para carreras), organizar carreras 2. s Cabecilla (para carreras)",
      "senses": [
        "vt pl Hacer cabecillas (reg.: para carreras), organizar carreras",
        "s Cabecilla (para carreras)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000779",
      "headword": "Choré",
      "headword_raw": "Choré",
      "headword_normalized": "chore",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Tener trementina (el pino) 2. s Resina",
      "senses": [
        "vi Tener trementina (el pino)",
        "s Resina"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: choromea]"
      ],
      "variants": [
        "fut.: choromea"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: choromea]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000780",
      "headword": "Cho’rí",
      "headword_raw": "Cho’rí",
      "headword_normalized": "cho'ri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mata extendida; sirve como quelite",
      "senses": [
        "Mata extendida; sirve como quelite"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000781",
      "headword": "Choró",
      "headword_raw": "Choró",
      "headword_normalized": "choro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar pegajoso",
      "senses": [
        "Estar pegajoso"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: choroami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: choroami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: choroami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000782",
      "headword": "Chórohua",
      "headword_raw": "Chórohua",
      "headword_normalized": "chorohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mugre, suciedad",
      "senses": [
        "Mugre, suciedad"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000783",
      "headword": "Chorohuera",
      "headword_raw": "Chorohuera",
      "headword_normalized": "chorohuera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ensuciarse",
      "senses": [
        "Ensuciarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000784",
      "headword": "Chota",
      "headword_raw": "Chota",
      "headword_normalized": "chota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Comenzar, empezar, emprender",
      "senses": [
        "Comenzar, empezar, emprender"
      ],
      "examples": [
        "Ma chotabo nochásia. Ya empezamos a trabajar. [fut.: chotama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chotama"
      ],
      "comments_raw": "Ma chotabo nochásia. Ya empezamos a trabajar. [fut.: chotama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000785",
      "headword": "Choyá",
      "headword_raw": "Choyá",
      "headword_normalized": "choya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Encogerse",
      "senses": [
        "Encogerse"
      ],
      "examples": [
        "Coyana. Encoger. Choyátari. Hacerse encoger, doblarse."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Coyana. Encoger. Choyátari. Hacerse encoger, doblarse.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000786",
      "headword": "Chu",
      "headword_raw": "Chu",
      "headword_normalized": "chu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Qué?",
      "senses": [
        "¿Qué?"
      ],
      "examples": [
        "¿Chu anihuáami ju? ¿Qué quiere decir? ¿Chu iquí? ¿Qué pasa? ¿Chu mi iquiri? ¿Qué te parece? ¿Chu quipu? ¿Cuánto?, ¿qué cantidad? ¿Chu yena? ¿A qué hora? ¿Chu yena micabé ju? ¿Qué tan lejos está? ¿Chu yiri? ¿Qué clase?, ¿cuál?, ¿qué color?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Chu anihuáami ju? ¿Qué quiere decir? ¿Chu iquí? ¿Qué pasa? ¿Chu mi iquiri? ¿Qué te parece? ¿Chu quipu? ¿Cuánto?, ¿qué cantidad? ¿Chu yena? ¿A qué hora? ¿Chu yena micabé ju? ¿Qué tan lejos está? ¿Chu yiri? ¿Qué clase?, ¿cuál?, ¿qué color?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000787",
      "headword": "Chúbirigá",
      "headword_raw": "Chúbirigá",
      "headword_normalized": "chubiriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De alguna manera",
      "senses": [
        "De alguna manera"
      ],
      "examples": [
        "Chubirigá nihuabo. Vamos a hacerlo de alguna manera."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chubirigá nihuabo. Vamos a hacerlo de alguna manera.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000788",
      "headword": "Chubiyiri",
      "headword_raw": "Chubiyiri",
      "headword_normalized": "chubiyiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Cualquier color o clase, lo que sea",
      "senses": [
        "Cualquier color o clase, lo que sea"
      ],
      "examples": [
        "Arigá rariméani biré napacha, mapu chubiyiri nirúrasagá. De todos modos compraré una camisa, de cualquier color que haya."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Arigá rariméani biré napacha, mapu chubiyiri nirúrasagá. De todos modos compraré una camisa, de cualquier color que haya.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000789",
      "headword": "Chuca",
      "headword_raw": "Chuca",
      "headword_normalized": "chuca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Comer con tortilla",
      "senses": [
        "Comer con tortilla"
      ],
      "examples": [
        "Muní chúcama. Va a comer frijoles con tortilla en lugar de cuchara."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Muní chúcama. Va a comer frijoles con tortilla en lugar de cuchara.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000790",
      "headword": "Chúcari",
      "headword_raw": "Chúcari",
      "headword_normalized": "chucari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Comida (carne cocida con frijol).",
      "senses": [
        "Comida (carne cocida con frijol)."
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000791",
      "headword": "Chucú",
      "headword_raw": "Chucú",
      "headword_normalized": "chucu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar parado (animal, barco, camión de carga, persona agachada)",
      "senses": [
        "Estar parado (animal, barco, camión de carga, persona agachada)"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: uchú]. Chucugá iyena. Gatea."
      ],
      "variants": [
        "pl.: uchú"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: uchú]. Chucugá iyena. Gatea.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000792",
      "headword": "Chucuba",
      "headword_raw": "Chucuba",
      "headword_normalized": "chucuba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pararse (animal)",
      "senses": [
        "Pararse (animal)"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: chucubama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chucubama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: chucubama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000793",
      "headword": "Chuché",
      "headword_raw": "Chuché",
      "headword_normalized": "chuche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Qué?",
      "senses": [
        "¿Qué?"
      ],
      "examples": [
        "¿Chucheni orama? ¿Qué le voy a hacer?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Chucheni orama? ¿Qué le voy a hacer?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000794",
      "headword": "Chu’huá",
      "headword_raw": "Chu’huá",
      "headword_normalized": "chu'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de quelite con hojas anchas",
      "senses": [
        "Tipo de quelite con hojas anchas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000795",
      "headword": "Chuhué",
      "headword_raw": "Chuhué",
      "headword_normalized": "chuhue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Como quiera",
      "senses": [
        "Como quiera"
      ],
      "examples": [
        "Chuhué biréanomí. En donde quiera. Chuhué biré. Cualquier. Chuhué bacháami simíriami. Travieso."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chuhué biréanomí. En donde quiera. Chuhué biré. Cualquier. Chuhué bacháami simíriami. Travieso.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000796",
      "headword": "Chu’huechi",
      "headword_raw": "Chu’huechi",
      "headword_normalized": "chu'huechi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. panteón 2. sepulcro, tumba",
      "senses": [
        "panteón",
        "sepulcro, tumba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000797",
      "headword": "Chu’huépari",
      "headword_raw": "Chu’huépari",
      "headword_normalized": "chu'huepari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pájaro saltapared",
      "senses": [
        "Pájaro saltapared"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 39,
        "page_end": 39,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000798",
      "headword": "Chuhuérahua",
      "headword_raw": "Chuhuérahua",
      "headword_normalized": "chuhuerahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer como quiera, no hacerlo bien",
      "senses": [
        "Hacer como quiera, no hacerlo bien"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000799",
      "headword": "Chu’huí",
      "headword_raw": "Chu’huí",
      "headword_normalized": "chu'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. espíritu, espanto, fantasma 2. cadáver",
      "senses": [
        "espíritu, espanto, fantasma",
        "cadáver"
      ],
      "examples": [
        "Chu’huí inaro. Anda un espanto. Chu’huí matóamo ‘yena. Anda llevando un cadáver."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chu’huí inaro. Anda un espanto. Chu’huí matóamo ‘yena. Anda llevando un cadáver.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000800",
      "headword": "Chu’huiró",
      "headword_raw": "Chu’huiró",
      "headword_normalized": "chu'huiro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sepultar enterrar",
      "senses": [
        "Sepultar enterrar"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: chu’huirótami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: chu’huirótami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: chu’huirótami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000801",
      "headword": "Chu’má",
      "headword_raw": "Chu’má",
      "headword_normalized": "chu'ma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Chupar, picotear",
      "senses": [
        "Chupar, picotear"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: chu’mamaéa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chu’mamaéa"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: chu’mamaéa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000802",
      "headword": "Chumarí",
      "headword_raw": "Chumarí",
      "headword_normalized": "chumari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Venado",
      "senses": [
        "Venado"
      ],
      "examples": [
        "Marichi. Venadito."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Marichi. Venadito.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000803",
      "headword": "Chumé",
      "headword_raw": "Chumé",
      "headword_normalized": "chume",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener labios",
      "senses": [
        "Tener labios"
      ],
      "examples": [
        "Nijé chumírachi. En mis labios."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé chumírachi. En mis labios.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000804",
      "headword": "Chu’mí",
      "headword_raw": "Chu’mí",
      "headword_normalized": "chu'mi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. chupar (comiendo) 2. comer comida aguada (con los dedos)",
      "senses": [
        "chupar (comiendo)",
        "comer comida aguada (con los dedos)"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: chu’muméa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chu’muméa"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: chu’muméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000805",
      "headword": "Chumí",
      "headword_raw": "Chumí",
      "headword_normalized": "chumi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Labio",
      "senses": [
        "Labio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000806",
      "headword": "Chumorí",
      "headword_raw": "Chumorí",
      "headword_normalized": "chumori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ardilla (color gris, anda en los árboles)",
      "senses": [
        "Ardilla (color gris, anda en los árboles)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000807",
      "headword": "Chuná",
      "headword_raw": "Chuná",
      "headword_normalized": "chuna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Higuera",
      "senses": [
        "Higuera"
      ],
      "examples": [
        "Chunárari. En la higuera. Chuná racara. Higos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Chunárari. En la higuera. Chuná racara. Higos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000808",
      "headword": "Chunú",
      "headword_raw": "Chunú",
      "headword_normalized": "chunu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Chupar, absorber",
      "senses": [
        "Chupar, absorber"
      ],
      "examples": [
        "Hui’yé gará chunú ba’huí. La tierra absorbe el agua. [fut.: chunuméa]. Chunugá bají. Lo chupa. Chunurú. Vt Chupar, sorber (una vez)"
      ],
      "variants": [
        "fut.: chunuméa"
      ],
      "comments_raw": "Hui’yé gará chunú ba’huí. La tierra absorbe el agua. [fut.: chunuméa]. Chunugá bají. Lo chupa. Chunurú. Vt Chupar, sorber (una vez)",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000809",
      "headword": "Chupabú",
      "headword_raw": "Chupabú",
      "headword_normalized": "chupabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Despuntar",
      "senses": [
        "Despuntar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000810",
      "headword": "Chupamóori",
      "headword_raw": "Chupamóori",
      "headword_normalized": "chupamoori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quebrarse la punta",
      "senses": [
        "Quebrarse la punta"
      ],
      "examples": [
        "Ma chupamóori huica. Ya se quebró la punta del palo de sembrar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma chupamóori huica. Ya se quebró la punta del palo de sembrar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000811",
      "headword": "Chupara",
      "headword_raw": "Chupara",
      "headword_normalized": "chupara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sacar punta",
      "senses": [
        "Sacar punta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000812",
      "headword": "Chupéami",
      "headword_raw": "Chupéami",
      "headword_normalized": "chupeami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Agudo, puntiagudo",
      "senses": [
        "Agudo, puntiagudo"
      ],
      "examples": [
        "Je’ná ripiyá hue chupéamo ju. Este cuchillo es muy puntiagudo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Je’ná ripiyá hue chupéamo ju. Este cuchillo es muy puntiagudo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000813",
      "headword": "Churé",
      "headword_raw": "1Churé",
      "headword_normalized": "chure",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Por qué?",
      "senses": [
        "¿Por qué?"
      ],
      "examples": [
        "¿Churécura? ¿Por qué? ¿Churicóriaba? ¿Por qué?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Churécura? ¿Por qué? ¿Churicóriaba? ¿Por qué?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000814",
      "headword": "Churé",
      "headword_raw": "2Churé",
      "headword_normalized": "chure",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Coatí, cholubo (un ani,al que anda en los arroyos y hociquea la tierra)",
      "senses": [
        "Coatí, cholubo (un ani,al que anda en los arroyos y hociquea la tierra)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000815",
      "headword": "Churi",
      "headword_raw": "Churi",
      "headword_normalized": "churi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Perrito",
      "senses": [
        "Perrito"
      ],
      "examples": [
        "Huicabé nirú cuchiri. Hay muchos perritos [pl.: cuchuri]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: cuchuri"
      ],
      "comments_raw": "Huicabé nirú cuchiri. Hay muchos perritos [pl.: cuchuri].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000816",
      "headword": "¿Churicó?",
      "headword_raw": "¿Churicó?",
      "headword_normalized": "¿churico?",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Cuándo? ¿Qué día?",
      "senses": [
        "¿Cuándo? ¿Qué día?"
      ],
      "examples": [
        "¿Churicó rahué? Interr ¿Qué día?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Churicó rahué? Interr ¿Qué día?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000817",
      "headword": "Churichi",
      "headword_raw": "Churichi",
      "headword_normalized": "churichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cerro picudo, pico, cima",
      "senses": [
        "Cerro picudo, pico, cima"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000818",
      "headword": "¿Churigá?",
      "headword_raw": "¿Churigá?",
      "headword_normalized": "¿churiga?",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Cómo?, ¿de qué modo?, ¿de qué manera?",
      "senses": [
        "¿Cómo?, ¿de qué modo?, ¿de qué manera?"
      ],
      "examples": [
        "¿Churigá mi mayé? ¿Qué te parece?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Churigá mi mayé? ¿Qué te parece?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000819",
      "headword": "Churipi",
      "headword_raw": "Churipi",
      "headword_normalized": "churipi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pollito",
      "senses": [
        "Pollito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000820",
      "headword": "Churírari",
      "headword_raw": "Churírari",
      "headword_normalized": "churirari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pico del cerro, entre los cerros, en la punta del cerro",
      "senses": [
        "Pico del cerro, entre los cerros, en la punta del cerro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000821",
      "headword": "Churomí ocó",
      "headword_raw": "Churomí ocó",
      "headword_normalized": "churomi oco",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener reuma, sentir el cuerpo dolorido",
      "senses": [
        "Tener reuma, sentir el cuerpo dolorido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000822",
      "headword": "Churú",
      "headword_raw": "Churú",
      "headword_normalized": "churu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tamaño, tan grande",
      "senses": [
        "Tamaño, tan grande"
      ],
      "examples": [
        "¿Chu churubi? ¿Qué tan grande es? Je churú ju. Es de este tamaño. Pe táa ju, mapu churú echi táa racara. Es tan chiquito como esa pequeña semilla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Chu churubi? ¿Qué tan grande es? Je churú ju. Es de este tamaño. Pe táa ju, mapu churú echi táa racara. Es tan chiquito como esa pequeña semilla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 40,
        "page_end": 40,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000823",
      "headword": "Churubí",
      "headword_raw": "Churubí",
      "headword_normalized": "churubi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse paño (en la cabeza)",
      "senses": [
        "Ponerse paño (en la cabeza)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000824",
      "headword": "Churubi",
      "headword_raw": "Churubi",
      "headword_normalized": "churubi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En todo tiempo",
      "senses": [
        "En todo tiempo"
      ],
      "examples": [
        "Churubi rahué. Todos los días."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Churubi rahué. Todos los días.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000825",
      "headword": "Churubíchara",
      "headword_raw": "Churubíchara",
      "headword_normalized": "churubichara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cotense (tela)",
      "senses": [
        "Cotense (tela)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000826",
      "headword": "Churubira",
      "headword_raw": "Churubira",
      "headword_normalized": "churubira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Paño para la cabeza, un cotense",
      "senses": [
        "Paño para la cabeza, un cotense"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000827",
      "headword": "Churuguí",
      "headword_raw": "Churuguí",
      "headword_normalized": "churugui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "pájaro",
      "senses": [
        "pájaro"
      ],
      "examples": [
        "Churuguí cho’orá. Pico de pájaro. Churuguí rosorá. El nido del pájaro."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Churuguí cho’orá. Pico de pájaro. Churuguí rosorá. El nido del pájaro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000828",
      "headword": "¿Chuséa?",
      "headword_raw": "¿Chuséa?",
      "headword_normalized": "¿chusea?",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Por qué?",
      "senses": [
        "¿Por qué?"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000829",
      "headword": "Chutá",
      "headword_raw": "Chutá",
      "headword_normalized": "chuta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Afilar",
      "senses": [
        "Afilar"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: chutama; pp.: chutárami]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: chutama; pp.: chutárami"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: chutama; pp.: chutárami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000830",
      "headword": "Chu’yá",
      "headword_raw": "Chu’yá",
      "headword_normalized": "chu'ya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Azulejo (grande y copetudo)",
      "senses": [
        "Azulejo (grande y copetudo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000831",
      "headword": "Chu’yépari",
      "headword_raw": "Chu’yépari",
      "headword_normalized": "chu'yepari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Saltapared (más grande)",
      "senses": [
        "Saltapared (más grande)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000832",
      "headword": "¿Chuyiri?",
      "headword_raw": "¿Chuyiri?",
      "headword_normalized": "¿chuyiri?",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Cuál?, ¿de qué color?",
      "senses": [
        "¿Cuál?, ¿de qué color?"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000833",
      "headword": "Chuyíripi",
      "headword_raw": "Chuyíripi",
      "headword_normalized": "chuyiripi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Cualquiera",
      "senses": [
        "Cualquiera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000834",
      "headword": "Échani",
      "headword_raw": "Échani",
      "headword_normalized": "echani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Así dice, eso dice",
      "senses": [
        "Así dice, eso dice"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000835",
      "headword": "Echarí",
      "headword_raw": "Echarí",
      "headword_normalized": "echari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Entonces, más allá",
      "senses": [
        "Entonces, más allá"
      ],
      "examples": [
        "Echarí jonsa. Desde entonces."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echarí jonsa. Desde entonces.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000836",
      "headword": "Echi",
      "headword_raw": "Echi",
      "headword_normalized": "echi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron dem",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Ése, ésa, aquél, eso",
      "senses": [
        "Ése, ésa, aquél, eso"
      ],
      "examples": [
        "Echi jaré. Esos, esas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi jaré. Esos, esas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000837",
      "headword": "Échico",
      "headword_raw": "Échico",
      "headword_normalized": "echico",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj dem",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Ese, esa",
      "senses": [
        "Ese, esa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000838",
      "headword": "Echijiti",
      "headword_raw": "Echijiti",
      "headword_normalized": "echijiti",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Por algo, por causa de, por lo tanto",
      "senses": [
        "Por algo, por causa de, por lo tanto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000839",
      "headword": "Echimí",
      "headword_raw": "Echimí",
      "headword_normalized": "echimi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj dem",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Aquel, aquella",
      "senses": [
        "Aquel, aquella"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000840",
      "headword": "Echiquí",
      "headword_raw": "Echiquí",
      "headword_normalized": "echiqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj dem",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Esa cantidad",
      "senses": [
        "Esa cantidad"
      ],
      "examples": [
        "Echiquini ra’ichama es todo que voy a decir."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echiquini ra’ichama es todo que voy a decir.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000841",
      "headword": "Echirigá",
      "headword_raw": "Echirigá",
      "headword_normalized": "echiriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Así, de esa manera",
      "senses": [
        "Así, de esa manera"
      ],
      "examples": [
        "Echirigá huarubé. Tan grande."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echirigá huarubé. Tan grande.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000842",
      "headword": "Echiyena",
      "headword_raw": "Echiyena",
      "headword_normalized": "echiyena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Ese tanto",
      "senses": [
        "Ese tanto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000843",
      "headword": "Echiyiri",
      "headword_raw": "Echiyiri",
      "headword_normalized": "echiyiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Esa clase, tal",
      "senses": [
        "Esa clase, tal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000844",
      "headword": "Echocuá",
      "headword_raw": "Echocuá",
      "headword_normalized": "echocua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Allí, por atrás",
      "senses": [
        "Allí, por atrás"
      ],
      "examples": [
        "Echocuá inaro. Allí, por atrás, viene."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echocuá inaro. Allí, por atrás, viene.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000845",
      "headword": "Echomí",
      "headword_raw": "Echomí",
      "headword_normalized": "echomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Para allá",
      "senses": [
        "Para allá"
      ],
      "examples": [
        "Echomí inaro. Por allá va. ¡Echomí! ¡Quítate! ¡Hazte a un lado!"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echomí inaro. Por allá va. ¡Echomí! ¡Quítate! ¡Hazte a un lado!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000846",
      "headword": "Echo’ná",
      "headword_raw": "Echo’ná",
      "headword_normalized": "echo'na",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Allí, allá, ahí, hacia allá, por allá",
      "senses": [
        "Allí, allá, ahí, hacia allá, por allá"
      ],
      "examples": [
        "Echo’ná inaro. Alla viene. Echo’ná Samichí. A Samachique."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo’ná inaro. Alla viene. Echo’ná Samichí. A Samachique.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000847",
      "headword": "Echorá",
      "headword_raw": "Echorá",
      "headword_normalized": "echora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Así hace, eso hace, de ese modo hace",
      "senses": [
        "Así hace, eso hace, de ese modo hace"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000848",
      "headword": "Eperí",
      "headword_raw": "Eperí",
      "headword_normalized": "eperi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estuvimos acostados",
      "senses": [
        "Estuvimos acostados"
      ],
      "examples": [
        "Huete ‘nata eperita. Estuvimos acostados pensando."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huete ‘nata eperita. Estuvimos acostados pensando.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000849",
      "headword": "Gará",
      "headword_raw": "Gará",
      "headword_normalized": "gara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj, adv",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "1. bueno (sabroso) 2. bien (sano)",
      "senses": [
        "bueno (sabroso)",
        "bien (sano)"
      ],
      "examples": [
        "Hue gará ju muní. Está muy bueno el frijol. Echi mapu nayúamo níiri ma gará ju. El que estaba enfermo ya está bien."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue gará ju muní. Está muy bueno el frijol. Echi mapu nayúamo níiri ma gará ju. El que estaba enfermo ya está bien.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000850",
      "headword": "Gará aní",
      "headword_raw": "Gará aní",
      "headword_normalized": "gara ani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse de acuerdo",
      "senses": [
        "Ponerse de acuerdo"
      ],
      "examples": [
        "Si’néami gará aniri carí nihuáboriya. Todos se pusieron de acuerdo en que se construyese una casa."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Si’néami gará aniri carí nihuáboriya. Todos se pusieron de acuerdo en que se construyese una casa.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000851",
      "headword": "Garabé",
      "headword_raw": "Garabé",
      "headword_normalized": "garabe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Muy bien, muy bueno, fino, perfecto",
      "senses": [
        "Muy bien, muy bueno, fino, perfecto"
      ],
      "examples": [
        "Garabé ané. Alabar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Garabé ané. Alabar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000852",
      "headword": "Garabéara",
      "headword_raw": "Garabéara",
      "headword_normalized": "garabeara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Muy bueno",
      "senses": [
        "Muy bueno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000853",
      "headword": "Garabérata",
      "headword_raw": "Garabérata",
      "headword_normalized": "garaberata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer muy bueno",
      "senses": [
        "Hacer muy bueno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000854",
      "headword": "Garábusi",
      "headword_raw": "Garábusi",
      "headword_normalized": "garabusi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Bolitas en el encino que se forman en mayo",
      "senses": [
        "Bolitas en el encino que se forman en mayo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 41,
        "page_end": 41,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000855",
      "headword": "Garana",
      "headword_raw": "Garana",
      "headword_normalized": "garana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Mejorarse, convertirse",
      "senses": [
        "Mejorarse, convertirse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000856",
      "headword": "Garani machí",
      "headword_raw": "Garani machí",
      "headword_normalized": "garani machi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Estoy seguro",
      "senses": [
        "Estoy seguro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000857",
      "headword": "Garanta",
      "headword_raw": "Garanta",
      "headword_normalized": "garanta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mejorar",
      "senses": [
        "Mejorar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000858",
      "headword": "Garara",
      "headword_raw": "Garara",
      "headword_normalized": "garara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Componer, mejorar",
      "senses": [
        "Componer, mejorar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000859",
      "headword": "Garé",
      "headword_raw": "Garé",
      "headword_normalized": "gare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Amar, querer (véase 2caré)",
      "senses": [
        "Amar, querer (véase 2caré)"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: garérami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: garérami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: garérami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000860",
      "headword": "Nota: al principio de la palabra no siempre se pronuncia la hu.",
      "headword_raw": "Nota: al principio de la palabra no siempre se pronuncia la hu.",
      "headword_normalized": "nota: al principio de la palabra no siempre se pronuncia la hu.",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "",
      "senses": [],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000861",
      "headword": "Hua",
      "headword_raw": "1Hua",
      "headword_normalized": "hua",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Flecha",
      "senses": [
        "Flecha"
      ],
      "examples": [
        "Echi tohuí hua ca inaro. Ese niño anda llevando flechas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi tohuí hua ca inaro. Ese niño anda llevando flechas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000862",
      "headword": "Hua",
      "headword_raw": "2Hua",
      "headword_normalized": "hua",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Madurarse",
      "senses": [
        "Madurarse"
      ],
      "examples": [
        "Que cho huari masana. Todavía no se han madurado las manzanas. [ad.: huáami; pp.: huacami]."
      ],
      "variants": [
        "ad.: huáami; pp.: huacami"
      ],
      "comments_raw": "Que cho huari masana. Todavía no se han madurado las manzanas. [ad.: huáami; pp.: huacami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000863",
      "headword": "Hua’á",
      "headword_raw": "Hua’á",
      "headword_normalized": "hua'a",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sabina (árbol)",
      "senses": [
        "Sabina (árbol)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000864",
      "headword": "Huáasi, huacasí",
      "headword_raw": "Huáasi, huacasí",
      "headword_normalized": "huaasi, huacasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Vaca, res",
      "senses": [
        "Vaca, res"
      ],
      "examples": [
        "Huáasi huichira. Cuero de vaca. Huáasí huitara. Estiércol de vaca. Huáasi ohuira. Toro."
      ],
      "variants": [
        "huacasí"
      ],
      "comments_raw": "Huáasi huichira. Cuero de vaca. Huáasí huitara. Estiércol de vaca. Huáasi ohuira. Toro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000865",
      "headword": "Huabé",
      "headword_raw": "Huabé",
      "headword_normalized": "huabe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Muchísimo.",
      "senses": [
        "Muchísimo."
      ],
      "examples": [
        "Véase hue."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Véase hue.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000866",
      "headword": "Huaca",
      "headword_raw": "1Huaca",
      "headword_normalized": "huaca",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rana verde chiquita",
      "senses": [
        "Rana verde chiquita"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000867",
      "headword": "Huaca",
      "headword_raw": "2Huaca",
      "headword_normalized": "huaca",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuñado (esposo de la hermama menor)",
      "senses": [
        "Cuñado (esposo de la hermama menor)"
      ],
      "examples": [
        "Queni huácahua. Mi cuñado. Nijé huácara. Mi cuñado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Queni huácahua. Mi cuñado. Nijé huácara. Mi cuñado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000868",
      "headword": "Huacá",
      "headword_raw": "1Huacá",
      "headword_normalized": "huaca",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rajarse (una rama), mellarse",
      "senses": [
        "Rajarse (una rama), mellarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000869",
      "headword": "Huacá",
      "headword_raw": "2Huacá",
      "headword_normalized": "huaca",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tuétano, médula",
      "senses": [
        "Tuétano, médula"
      ],
      "examples": [
        "Ochí huacara. Tuétano de determinado hueso."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ochí huacara. Tuétano de determinado hueso.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000870",
      "headword": "Huácami",
      "headword_raw": "Huácami",
      "headword_normalized": "huacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "maduro",
      "senses": [
        "maduro"
      ],
      "examples": [
        "[pp de 2hua]"
      ],
      "variants": [
        "pp de 2hua"
      ],
      "comments_raw": "[pp de 2hua]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000871",
      "headword": "Huacaná",
      "headword_raw": "Huacaná",
      "headword_normalized": "huacana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rajar (una bifurcación de ramas, etc.), mellar",
      "senses": [
        "Rajar (una bifurcación de ramas, etc.), mellar"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: huacánari; fut.: huacanama]. Huacana. Vt mellar"
      ],
      "variants": [
        "pret.: huacánari; fut.: huacanama"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: huacánari; fut.: huacanama]. Huacana. Vt mellar",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000872",
      "headword": "Huacasí",
      "headword_raw": "Huacasí",
      "headword_normalized": "huacasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Vaca, res",
      "senses": [
        "Vaca, res"
      ],
      "examples": [
        "[variante de huáasi]."
      ],
      "variants": [
        "variante de huáasi"
      ],
      "comments_raw": "[variante de huáasi].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000873",
      "headword": "Huacocha",
      "headword_raw": "Huacocha",
      "headword_normalized": "huacocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Estar chueco o encorvado (p. ej.: pierna que e quedó gruesa en una parte por haberse quebrado) 2. Estar chueco o grueso en partes (p. ej.: rama nudosa de encimo)",
      "senses": [
        "Estar chueco o encorvado (p. ej.: pierna que e quedó gruesa en una parte por haberse quebrado)",
        "Estar chueco o grueso en partes (p. ej.: rama nudosa de encimo)"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: huacóchami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: huacóchami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: huacóchami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000874",
      "headword": "Huacóina",
      "headword_raw": "Huacóina",
      "headword_normalized": "huacoina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Animalito parecido al alacrán",
      "senses": [
        "Animalito parecido al alacrán"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000875",
      "headword": "Hua’ché",
      "headword_raw": "Hua’ché",
      "headword_normalized": "hua'che",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Atiesarse de frío, enfriarse (una persona)",
      "senses": [
        "Atiesarse de frío, enfriarse (una persona)"
      ],
      "examples": [
        "Hua’checa mucuri. Se murió atiesado. [pret.: hua’cheri; fut.: hua’chema]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: hua’cheri; fut.: hua’chema"
      ],
      "comments_raw": "Hua’checa mucuri. Se murió atiesado. [pret.: hua’cheri; fut.: hua’chema].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000876",
      "headword": "Huachí",
      "headword_raw": "Huachí",
      "headword_normalized": "huachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enderezarse",
      "senses": [
        "Enderezarse"
      ],
      "examples": [
        "Huachínaga oráami. Justo. Huachínaga simí. Se va en una línea recta. Huachí huiribaga. Parándose derechito."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huachínaga oráami. Justo. Huachínaga simí. Se va en una línea recta. Huachí huiribaga. Parándose derechito.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000877",
      "headword": "Huachíami",
      "headword_raw": "Huachíami",
      "headword_normalized": "huachiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Derecho (recto)",
      "senses": [
        "Derecho (recto)"
      ],
      "examples": [
        "Véase huatoná."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Véase huatoná.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000878",
      "headword": "Huachica",
      "headword_raw": "Huachica",
      "headword_normalized": "huachica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Costilla",
      "senses": [
        "Costilla"
      ],
      "examples": [
        "Nijé huachícara. Mi costilla. Huachícachi. S En las costillas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé huachícara. Mi costilla. Huachícachi. S En las costillas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000879",
      "headword": "Huachina",
      "headword_raw": "Huachina",
      "headword_normalized": "huachina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enderezar",
      "senses": [
        "Enderezar"
      ],
      "examples": [
        "¡Huachina! ¡Enderézalo! [fut.: huachinama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: huachinama"
      ],
      "comments_raw": "¡Huachina! ¡Enderézalo! [fut.: huachinama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000880",
      "headword": "Huachínami",
      "headword_raw": "Huachínami",
      "headword_normalized": "huachinami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Derecho",
      "senses": [
        "Derecho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000881",
      "headword": "Huachó",
      "headword_raw": "Huachó",
      "headword_normalized": "huacho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Garza",
      "senses": [
        "Garza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000882",
      "headword": "Hua’ícari",
      "headword_raw": "Hua’ícari",
      "headword_normalized": "hua'icari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Esófago",
      "senses": [
        "Esófago"
      ],
      "examples": [
        "Nijé hua’ícara. Mi esófago."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé hua’ícara. Mi esófago.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000883",
      "headword": "Huajó",
      "headword_raw": "Huajó",
      "headword_normalized": "huajo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zancudo",
      "senses": [
        "Zancudo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 42,
        "page_end": 42,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000884",
      "headword": "Huajomari",
      "headword_raw": "Huajomari",
      "headword_normalized": "huajomari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chirrionera (culebra látigo, grande, pinta, no muy peligrosa)",
      "senses": [
        "Chirrionera (culebra látigo, grande, pinta, no muy peligrosa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000885",
      "headword": "Huajóo",
      "headword_raw": "Huajóo",
      "headword_normalized": "huajoo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salir (p. ej.: animales del corral)",
      "senses": [
        "Salir (p. ej.: animales del corral)"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: huajóori; fut.: huajóoma]. Huajónari. Los echó fuera del corral. [fut.: huajonama]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: huajóori; fut.: huajóoma",
        "fut.: huajonama"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: huajóori; fut.: huajóoma]. Huajónari. Los echó fuera del corral. [fut.: huajonama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000886",
      "headword": "Huamí",
      "headword_raw": "Huamí",
      "headword_normalized": "huami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Allá, más",
      "senses": [
        "Allá, más"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000887",
      "headword": "Huaminá",
      "headword_raw": "Huaminá",
      "headword_normalized": "huamina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Por allá",
      "senses": [
        "Por allá"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000888",
      "headword": "Huaminá arihué",
      "headword_raw": "Huaminá arihué",
      "headword_normalized": "huamina arihue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Abandonar",
      "senses": [
        "Abandonar"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy huaminá arihueri binoy upira. Ese hombre abandonó a su mujer. [fut.: huaminá arihuema]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: huaminá arihuema"
      ],
      "comments_raw": "Echi rijoy huaminá arihueri binoy upira. Ese hombre abandonó a su mujer. [fut.: huaminá arihuema].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000889",
      "headword": "Huaminá ‘masa",
      "headword_raw": "Huaminá ‘masa",
      "headword_normalized": "huamina 'masa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Escaparse",
      "senses": [
        "Escaparse"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: huaminá jumsa]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: huaminá jumsa"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: huaminá jumsa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000890",
      "headword": "Huaminá pa",
      "headword_raw": "Huaminá pa",
      "headword_normalized": "huamina pa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arrojar",
      "senses": [
        "Arrojar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000891",
      "headword": "Huaminabi",
      "headword_raw": "Huaminabi",
      "headword_normalized": "huaminabi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Más todavía, mucho más",
      "senses": [
        "Más todavía, mucho más"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000892",
      "headword": "Huaminana",
      "headword_raw": "Huaminana",
      "headword_normalized": "huaminana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Después, más adelante",
      "senses": [
        "Después, más adelante"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000893",
      "headword": "Huaminánomí",
      "headword_raw": "Huaminánomí",
      "headword_normalized": "huaminanomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Más allá (en el futuro), después",
      "senses": [
        "Más allá (en el futuro), después"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000894",
      "headword": "Huaná",
      "headword_raw": "Huaná",
      "headword_normalized": "huana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Aparte, lejos",
      "senses": [
        "Aparte, lejos"
      ],
      "examples": [
        "Huanabú. Apartar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huanabú. Apartar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000895",
      "headword": "Huaní",
      "headword_raw": "Huaní",
      "headword_normalized": "huani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sacar (gusanos chupando con carrizo)",
      "senses": [
        "Sacar (gusanos chupando con carrizo)"
      ],
      "examples": [
        "[gut.: huaniméa]."
      ],
      "variants": [
        "gut.: huaniméa"
      ],
      "comments_raw": "[gut.: huaniméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000896",
      "headword": "Huanihuí",
      "headword_raw": "1Huanihuí",
      "headword_normalized": "huanihui",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apartarse",
      "senses": [
        "Apartarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000897",
      "headword": "Huanihuí",
      "headword_raw": "2Huanihuí",
      "headword_normalized": "huanihui",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Pasado mañana, anteayer",
      "senses": [
        "Pasado mañana, anteayer"
      ],
      "examples": [
        "Huanihuí sébarini. Anteayer llegué. Huaniguí ocuá. Desde ayer. Huanihuí piché. Hasta pasado mañana. Huanihuí rocogó. Anteanoche."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huanihuí sébarini. Anteayer llegué. Huaniguí ocuá. Desde ayer. Huanihuí piché. Hasta pasado mañana. Huanihuí rocogó. Anteanoche.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000898",
      "headword": "Huaqué",
      "headword_raw": "Huaqué",
      "headword_normalized": "huaque",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Secar",
      "senses": [
        "Secar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000899",
      "headword": "Huaquí",
      "headword_raw": "Huaquí",
      "headword_normalized": "huaqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Un palo o parbol seco",
      "senses": [
        "Un palo o parbol seco"
      ],
      "examples": [
        "Huaquítari. En un árbol seco."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huaquítari. En un árbol seco.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000900",
      "headword": "Huaquiché",
      "headword_raw": "Huaquiché",
      "headword_normalized": "huaquiche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Secarse",
      "senses": [
        "Secarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000901",
      "headword": "Huaquichébana",
      "headword_raw": "Huaquichébana",
      "headword_normalized": "huaquichebana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Secar",
      "senses": [
        "Secar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000902",
      "headword": "Huaquichéami",
      "headword_raw": "Huaquichéami",
      "headword_normalized": "huaquicheami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Seco",
      "senses": [
        "Seco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000903",
      "headword": "Huaquiná",
      "headword_raw": "Huaquiná",
      "headword_normalized": "huaquina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Para acá, acá",
      "senses": [
        "Para acá, acá"
      ],
      "examples": [
        "Huaquinánocuá. Adv Más acá en tiempo. Quiná. Por acá, acá."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huaquinánocuá. Adv Más acá en tiempo. Quiná. Por acá, acá.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000904",
      "headword": "Huará",
      "headword_raw": "Huará",
      "headword_normalized": "huara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Perico grande, verde",
      "senses": [
        "Perico grande, verde"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000905",
      "headword": "´Huara",
      "headword_raw": "´Huara",
      "headword_normalized": "´huara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Endurecerse (un cuero)",
      "senses": [
        "Endurecerse (un cuero)"
      ],
      "examples": [
        "´Huárami. Pp Duro, que no se puede doblar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "´Huárami. Pp Duro, que no se puede doblar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000906",
      "headword": "Huaré",
      "headword_raw": "Huaré",
      "headword_normalized": "huare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Quizás, tal vez.",
      "senses": [
        "Quizás, tal vez."
      ],
      "examples": [
        "Norínamiré. Vendrá, tal vez."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Norínamiré. Vendrá, tal vez.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000907",
      "headword": "Huari",
      "headword_raw": "Huari",
      "headword_normalized": "huari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Huari (reg.), cesta, canasta",
      "senses": [
        "Huari (reg.), cesta, canasta"
      ],
      "examples": [
        "Huatobé. S Canasta grande."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huatobé. S Canasta grande.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000908",
      "headword": "Huarina",
      "headword_raw": "Huarina",
      "headword_normalized": "huarina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser muy ligero, veloz",
      "senses": [
        "Ser muy ligero, veloz"
      ],
      "examples": [
        "Echi rarajípami ne huabé huarina. Ese corredor es muy ligero. [pp.: huarínami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: huarínami"
      ],
      "comments_raw": "Echi rarajípami ne huabé huarina. Ese corredor es muy ligero. [pp.: huarínami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000909",
      "headword": "Huarínaga ‘ma",
      "headword_raw": "Huarínaga ‘ma",
      "headword_normalized": "huarinaga 'ma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Corre recio",
      "senses": [
        "Corre recio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000910",
      "headword": "Huaró",
      "headword_raw": "Huaró",
      "headword_normalized": "huaro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Marchitarse, secarse por el sol",
      "senses": [
        "Marchitarse, secarse por el sol"
      ],
      "examples": [
        "Maparí quetsai ucú hui’ribé niráa, hue huaró echi ichí. Cuando no llueve por mucho tiempo, se marchitan las matas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Maparí quetsai ucú hui’ribé niráa, hue huaró echi ichí. Cuando no llueve por mucho tiempo, se marchitan las matas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000911",
      "headword": "Huarona",
      "headword_raw": "Huarona",
      "headword_normalized": "huarona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Secar, marchitar",
      "senses": [
        "Secar, marchitar"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: huaronama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: huaronama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: huaronama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 43,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000912",
      "headword": "Huarú",
      "headword_raw": "Huarú",
      "headword_normalized": "huaru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj sing",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Grande, mucho, muy",
      "senses": [
        "Grande, mucho, muy"
      ],
      "examples": [
        "Huarú bu’huíbari ba’huí. Creció mucho el arroyo. Huarú ucuri. Llovió mucho. Huarú sapéami ju. Está muy gordo. [pl.: ohuari]. Huarú ba’huechi. Mar. Huarú bahuechi suhué. Orilla del mar. Huarú chipérami. Como una tabla ancha. Huarú ritérari. Peñasco. Huarú sapéami. Panzón."
      ],
      "variants": [
        "pl.: ohuari"
      ],
      "comments_raw": "Huarú bu’huíbari ba’huí. Creció mucho el arroyo. Huarú ucuri. Llovió mucho. Huarú sapéami ju. Está muy gordo. [pl.: ohuari]. Huarú ba’huechi. Mar. Huarú bahuechi suhué. Orilla del mar. Huarú chipérami. Como una tabla ancha. Huarú ritérari. Peñasco. Huarú sapéami. Panzón.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 43,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000913",
      "headword": "Huarubé",
      "headword_raw": "Huarubé",
      "headword_normalized": "huarube",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Enorme, gigante, inmenso",
      "senses": [
        "Enorme, gigante, inmenso"
      ],
      "examples": [
        "Huarubé nihuá. Vt Agrandar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huarubé nihuá. Vt Agrandar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000914",
      "headword": "Huarubera",
      "headword_raw": "Huarubera",
      "headword_normalized": "huarubera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Jefe supremo",
      "senses": [
        "Jefe supremo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000915",
      "headword": "Huarura",
      "headword_raw": "Huarura",
      "headword_normalized": "huarura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Jefe, un grande",
      "senses": [
        "Jefe, un grande"
      ],
      "examples": [
        "Huarubérata. Vi Hacer (nombrar) un jefe."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huarubérata. Vi Hacer (nombrar) un jefe.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000916",
      "headword": "Huarúrachi",
      "headword_raw": "Huarúrachi",
      "headword_normalized": "huarurachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ciudad",
      "senses": [
        "Ciudad"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000917",
      "headword": "Huasa",
      "headword_raw": "Huasa",
      "headword_normalized": "huasa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cocinar (p. ej.: tortillas, frijoles)",
      "senses": [
        "Cocinar (p. ej.: tortillas, frijoles)"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: huásarami, huasíami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: huásarami, huasíami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: huásarami, huasíami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000918",
      "headword": "Huasá",
      "headword_raw": "Huasá",
      "headword_normalized": "huasa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tierra de cultivo",
      "senses": [
        "Tierra de cultivo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000919",
      "headword": "Huasamóchahua",
      "headword_raw": "Huasamóchahua",
      "headword_normalized": "huasamochahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tía (hermana mayor de la madre)",
      "senses": [
        "Tía (hermana mayor de la madre)"
      ],
      "examples": [
        "Nijé huasamóchahuara. Mi tía."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé huasamóchahuara. Mi tía.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000920",
      "headword": "Huasará",
      "headword_raw": "Huasará",
      "headword_normalized": "huasara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arar, barbechar",
      "senses": [
        "Arar, barbechar"
      ],
      "examples": [
        "[pp.: huasarátami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: huasarátami"
      ],
      "comments_raw": "[pp.: huasarátami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000921",
      "headword": "Huasarara",
      "headword_raw": "Huasarara",
      "headword_normalized": "huasarara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Azadón",
      "senses": [
        "Azadón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000922",
      "headword": "Huasaró",
      "headword_raw": "Huasaró",
      "headword_normalized": "huasaro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Alamillo (variedad de álamo)",
      "senses": [
        "Alamillo (variedad de álamo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000923",
      "headword": "Huasí",
      "headword_raw": "1Huasí",
      "headword_normalized": "huasi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cola",
      "senses": [
        "Cola"
      ],
      "examples": [
        "Huasihué. Colear. Huáasi huasira. Cola de la vaca"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huasihué. Colear. Huáasi huasira. Cola de la vaca",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000924",
      "headword": "Huasí",
      "headword_raw": "2Huasí",
      "headword_normalized": "huasi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Suegra",
      "senses": [
        "Suegra"
      ],
      "examples": [
        "Nijé huasira. Mi suegra. Huasirúami. Que es suegra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé huasira. Mi suegra. Huasirúami. Que es suegra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000925",
      "headword": "Huasía",
      "headword_raw": "Huasía",
      "headword_normalized": "huasia",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chuchupate (hierba)",
      "senses": [
        "Chuchupate (hierba)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000926",
      "headword": "Huasírahua",
      "headword_raw": "Huasírahua",
      "headword_normalized": "huasirahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Menear la cola, colear",
      "senses": [
        "Menear la cola, colear"
      ],
      "examples": [
        "Echi cochí hue huasírahua. Ese perro menea mucho la cola."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi cochí hue huasírahua. Ese perro menea mucho la cola.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000927",
      "headword": "Huasoná",
      "headword_raw": "Huasoná",
      "headword_normalized": "huasona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pato",
      "senses": [
        "Pato"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000928",
      "headword": "Huataca",
      "headword_raw": "Huataca",
      "headword_normalized": "huataca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar fuerte",
      "senses": [
        "Estar fuerte"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000929",
      "headword": "Huatácami",
      "headword_raw": "Huatácami",
      "headword_normalized": "huatacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Fuerte (duro y flebible)",
      "senses": [
        "Fuerte (duro y flebible)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000930",
      "headword": "Huatayé, huitayé",
      "headword_raw": "Huatayé, huitayé",
      "headword_normalized": "huataye, huitaye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Derrumbarse (la tierra, un cerro)",
      "senses": [
        "Derrumbarse (la tierra, un cerro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "huitayé"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000931",
      "headword": "Huató",
      "headword_raw": "Huató",
      "headword_normalized": "huato",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estirarse",
      "senses": [
        "Estirarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000932",
      "headword": "Huatóami",
      "headword_raw": "Huatóami",
      "headword_normalized": "huatoami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Elástico",
      "senses": [
        "Elástico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000933",
      "headword": "Huatobé",
      "headword_raw": "Huatobé",
      "headword_normalized": "huatobe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Huari grande, canasta grande",
      "senses": [
        "Huari grande, canasta grande"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000934",
      "headword": "Huatoná",
      "headword_raw": "Huatoná",
      "headword_normalized": "huatona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Estirar 2. adj Derecho, lado derecho, mano derecha",
      "senses": [
        "vt Estirar",
        "adj Derecho, lado derecho, mano derecha"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: huatonama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: huatonama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: huatonama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000935",
      "headword": "Huatona",
      "headword_raw": "Huatona",
      "headword_normalized": "huatona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer atole",
      "senses": [
        "Hacer atole"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000936",
      "headword": "Huatónari",
      "headword_raw": "Huatónari",
      "headword_normalized": "huatonari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Atole, pinole cocido",
      "senses": [
        "Atole, pinole cocido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000937",
      "headword": "Huayé",
      "headword_raw": "Huayé",
      "headword_normalized": "huaye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermana menor",
      "senses": [
        "Hermana menor"
      ],
      "examples": [
        "Echi tihué nijé huayera ju. Esa niña es mi hermana menor. Nijé huayera. Mi hermana menor."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi tihué nijé huayera ju. Esa niña es mi hermana menor. Nijé huayera. Mi hermana menor.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000938",
      "headword": "Huayena",
      "headword_raw": "Huayena",
      "headword_normalized": "huayena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sangijuela",
      "senses": [
        "Sangijuela"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000939",
      "headword": "Hue",
      "headword_raw": "Hue",
      "headword_normalized": "hue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Muy, mucho",
      "senses": [
        "Muy, mucho"
      ],
      "examples": [
        "Huabé. Adv Muchísimo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huabé. Adv Muchísimo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000940",
      "headword": "‘Huécami",
      "headword_raw": "‘Huécami",
      "headword_normalized": "'huecami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Las viejas",
      "senses": [
        "Las viejas"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: huiráami]."
      ],
      "variants": [
        "sing.: huiráami"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: huiráami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000941",
      "headword": "Huéchara",
      "headword_raw": "Huéchara",
      "headword_normalized": "huechara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Otate, aguijada (palo con que pican a los bueyes)",
      "senses": [
        "Otate, aguijada (palo con que pican a los bueyes)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 44,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000942",
      "headword": "‘Huénahua",
      "headword_raw": "‘Huénahua",
      "headword_normalized": "'huenahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener padres",
      "senses": [
        "Tener padres"
      ],
      "examples": [
        "Nijé ‘huénahuara. Mis padres. Tamujé ‘hu’enara. Nuestros padres."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé ‘huénahuara. Mis padres. Tamujé ‘hu’enara. Nuestros padres.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 44,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000943",
      "headword": "Huenomí",
      "headword_raw": "Huenomí",
      "headword_normalized": "huenomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Dinero, un real",
      "senses": [
        "Dinero, un real"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha mi ocuá huenomí? ¿Tienes dinero? Huenomihua. Vi Tener dinero."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Acha mi ocuá huenomí? ¿Tienes dinero? Huenomihua. Vi Tener dinero.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000944",
      "headword": "Huenomí rojuácami",
      "headword_raw": "Huenomí rojuácami",
      "headword_normalized": "huenomi rojuacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cambio",
      "senses": [
        "Cambio"
      ],
      "examples": [
        "¿Acha nirú rojuácami? ¿Hay cambio?"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¿Acha nirú rojuácami? ¿Hay cambio?",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000945",
      "headword": "Huepi",
      "headword_raw": "Huepi",
      "headword_normalized": "huepi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Solamente, nada más",
      "senses": [
        "Solamente, nada más"
      ],
      "examples": [
        "Huepi yena nada más anda."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huepi yena nada más anda.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000946",
      "headword": "Huera",
      "headword_raw": "Huera",
      "headword_normalized": "huera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Criar",
      "senses": [
        "Criar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000947",
      "headword": "Huérachi",
      "headword_raw": "Huérachi",
      "headword_normalized": "huerachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sierra alta",
      "senses": [
        "Sierra alta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000948",
      "headword": "Huérari",
      "headword_raw": "Huérari",
      "headword_normalized": "huerari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Con fuerza",
      "senses": [
        "Con fuerza"
      ],
      "examples": [
        "¡Huérari orá! ¡Trabaja con fuerza!"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "¡Huérari orá! ¡Trabaja con fuerza!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000949",
      "headword": "Huériga",
      "headword_raw": "Huériga",
      "headword_normalized": "hueriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "¡Fuerte!, ¡ánimo!",
      "senses": [
        "¡Fuerte!, ¡ánimo!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000950",
      "headword": "Huesi: que huesi",
      "headword_raw": "Huesi: que huesi",
      "headword_normalized": "huesi: que huesi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Nadie",
      "senses": [
        "Nadie"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000951",
      "headword": "‘Huí",
      "headword_raw": "‘Huí",
      "headword_normalized": "'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Cosechar, pizcar el maíz 2. coger",
      "senses": [
        "Cosechar, pizcar el maíz",
        "coger"
      ],
      "examples": [
        "‘Huíi ‘yena. Andan pizcando maíz. Nijeni ‘huima pachí. Voy a pizcar maíz. [pret.: ‘huiri; fut.: ‘umea]. ‘Huíhuachi s La pizca, el tiempo de la pizca. ‘Huíhuami adj Que pertenece a la pizca. ‘Huisa vt Coger, agarrar, arrebatar ‘Usi imper pl ¡Cójanlo!"
      ],
      "variants": [
        "pret.: ‘huiri; fut.: ‘umea"
      ],
      "comments_raw": "‘Huíi ‘yena. Andan pizcando maíz. Nijeni ‘huima pachí. Voy a pizcar maíz. [pret.: ‘huiri; fut.: ‘umea]. ‘Huíhuachi s La pizca, el tiempo de la pizca. ‘Huíhuami adj Que pertenece a la pizca. ‘Huisa vt Coger, agarrar, arrebatar ‘Usi imper pl ¡Cójanlo!",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000952",
      "headword": "Huiba",
      "headword_raw": "Huiba",
      "headword_normalized": "huiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Bañarse",
      "senses": [
        "Bañarse"
      ],
      "examples": [
        "[variante de uba]"
      ],
      "variants": [
        "variante de uba"
      ],
      "comments_raw": "[variante de uba]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000953",
      "headword": "Huicá",
      "headword_raw": "1Huicá",
      "headword_normalized": "huica",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Perderse",
      "senses": [
        "Perderse"
      ],
      "examples": [
        "Biré táa tohhuí huicari bi’yá rocogó. Un niño chico se perdió en la madrugada. [pp.: huicáami]."
      ],
      "variants": [
        "pp.: huicáami"
      ],
      "comments_raw": "Biré táa tohhuí huicari bi’yá rocogó. Un niño chico se perdió en la madrugada. [pp.: huicáami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000954",
      "headword": "Huicá",
      "headword_raw": "2Huicá",
      "headword_normalized": "huica",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Mucho",
      "senses": [
        "Mucho"
      ],
      "examples": [
        "Huicabé. Muchísimos. Huicabeca. Vi Siendo muchos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huicabé. Muchísimos. Huicabeca. Vi Siendo muchos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000955",
      "headword": "Huica",
      "headword_raw": "Huica",
      "headword_normalized": "huica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Palo picudo (para sembrar maíz)",
      "senses": [
        "Palo picudo (para sembrar maíz)"
      ],
      "examples": [
        "Echi jaré rarámuri ichá huica jiti. Los tarahumaras siembran con el palo picudo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi jaré rarámuri ichá huica jiti. Los tarahumaras siembran con el palo picudo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000956",
      "headword": "Huicahua",
      "headword_raw": "Huicahua",
      "headword_normalized": "huicahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Perdonar",
      "senses": [
        "Perdonar"
      ],
      "examples": [
        "Nijé onorá tamí cu huicáhuari. Mi padre me perdonó. Huicahuá. Perdonadle. Huicahuasi. Perdonenle."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijé onorá tamí cu huicáhuari. Mi padre me perdonó. Huicahuá. Perdonadle. Huicahuasi. Perdonenle.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000957",
      "headword": "Huicáhuaraba",
      "headword_raw": "Huicáhuaraba",
      "headword_normalized": "huicahuaraba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De nada, por nada",
      "senses": [
        "De nada, por nada"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000958",
      "headword": "Huicáhuari",
      "headword_raw": "Huicáhuari",
      "headword_normalized": "huicahuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Perdón",
      "senses": [
        "Perdón"
      ],
      "examples": [
        "Huicáhuari tani. Pide perdón."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huicáhuari tani. Pide perdón.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000959",
      "headword": "Huicaná",
      "headword_raw": "Huicaná",
      "headword_normalized": "huicana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En muchas partes",
      "senses": [
        "En muchas partes"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy huicánáami iyenri nochia. Ese hombre anduvo trabajando en muchas partes. Huicaná nasóami. Surtido."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rijoy huicánáami iyenri nochia. Ese hombre anduvo trabajando en muchas partes. Huicaná nasóami. Surtido.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000960",
      "headword": "Huicará",
      "headword_raw": "Huicará",
      "headword_normalized": "huicara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cantar (bailador o con nuna sonaja)",
      "senses": [
        "Cantar (bailador o con nuna sonaja)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000961",
      "headword": "Huicari",
      "headword_raw": "Huicari",
      "headword_normalized": "huicari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Olvidarse",
      "senses": [
        "Olvidarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000962",
      "headword": "Huicó",
      "headword_raw": "Huicó",
      "headword_normalized": "huico",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Abejorro, un árbol de las barrancas donde se congregan los abejorros",
      "senses": [
        "Abejorro, un árbol de las barrancas donde se congregan los abejorros"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000963",
      "headword": "Huicochuí",
      "headword_raw": "Huicochuí",
      "headword_normalized": "huicochui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hongo",
      "senses": [
        "Hongo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 45,
        "page_end": 45,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000964",
      "headword": "Huicori, icori",
      "headword_raw": "Huicori, icori",
      "headword_normalized": "huicori, icori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Corteza gruesa (de pino o encino)",
      "senses": [
        "Corteza gruesa (de pino o encino)"
      ],
      "examples": [
        "Jaré cúrohui nihuá echi troca echi huicori jiti. Algunos niños hacen pequeñas trocas (camiones de carga) de la corteza de pino."
      ],
      "variants": [
        "icori"
      ],
      "comments_raw": "Jaré cúrohui nihuá echi troca echi huicori jiti. Algunos niños hacen pequeñas trocas (camiones de carga) de la corteza de pino.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000965",
      "headword": "Huicú",
      "headword_raw": "Huicú",
      "headword_normalized": "huicu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar turbio (el agua)",
      "senses": [
        "Estar turbio (el agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000966",
      "headword": "Huicúami",
      "headword_raw": "Huicúami",
      "headword_normalized": "huicuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Turbio",
      "senses": [
        "Turbio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000967",
      "headword": "Huicuba, huicuhua",
      "headword_raw": "Huicuba, huicuhua",
      "headword_normalized": "huicuba, huicuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enturbiar",
      "senses": [
        "Enturbiar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "huicuhua"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000968",
      "headword": "Huicuhui",
      "headword_raw": "Huicuhui",
      "headword_normalized": "huicuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Chiflar",
      "senses": [
        "Chiflar"
      ],
      "examples": [
        "Echi tohuí hue ba’yóami huicuhui. Ese niño chifla muy bonito. [pret.: huicúuri; fut.: huicuhuama]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: huicúuri; fut.: huicuhuama"
      ],
      "comments_raw": "Echi tohuí hue ba’yóami huicuhui. Ese niño chifla muy bonito. [pret.: huicúuri; fut.: huicuhuama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000969",
      "headword": "Huichá",
      "headword_raw": "Huichá",
      "headword_normalized": "huicha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Aguja",
      "senses": [
        "Aguja"
      ],
      "examples": [
        "Echi muquí hue su huichá jiti. Esa mujer cosa con la aguja. Huichárari uchá. Enhebra la aguja."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi muquí hue su huichá jiti. Esa mujer cosa con la aguja. Huichárari uchá. Enhebra la aguja.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000970",
      "headword": "Huichabú",
      "headword_raw": "Huichabú",
      "headword_normalized": "huichabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Castrar",
      "senses": [
        "Castrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000971",
      "headword": "Huíchari",
      "headword_raw": "Huíchari",
      "headword_normalized": "huichari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Manzanilla",
      "senses": [
        "Manzanilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000972",
      "headword": "Huichéami",
      "headword_raw": "Huichéami",
      "headword_normalized": "huicheami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Piojoso",
      "senses": [
        "Piojoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000973",
      "headword": "Huichí",
      "headword_raw": "1Huichí",
      "headword_normalized": "huichi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Cuero, piel 2. Piojo",
      "senses": [
        "Cuero, piel",
        "Piojo"
      ],
      "examples": [
        "Huáasi huichira. Cuero de vaca. Huichí cahuara. Liendres."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huáasi huichira. Cuero de vaca. Huichí cahuara. Liendres.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000974",
      "headword": "Huichí",
      "headword_raw": "2Huichí",
      "headword_normalized": "huichi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Suelo",
      "senses": [
        "Suelo"
      ],
      "examples": [
        "Huichí huirigá nahuari. Vino a pie. Huichí jaga simabo. Vamos a pie"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huichí huirigá nahuari. Vino a pie. Huichí jaga simabo. Vamos a pie",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000975",
      "headword": "Huichí",
      "headword_raw": "3Huichí",
      "headword_normalized": "huichi",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caerse (de arriba)",
      "senses": [
        "Caerse (de arriba)"
      ],
      "examples": [
        "Ri’ré huichí huichiri. Se cayó en el suelo. [fut.: huichiméa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: huichiméa"
      ],
      "comments_raw": "Ri’ré huichí huichiri. Se cayó en el suelo. [fut.: huichiméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000976",
      "headword": "Huichí huirigá",
      "headword_raw": "Huichí huirigá",
      "headword_normalized": "huichi huiriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv sing",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "A pie",
      "senses": [
        "A pie"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: huichí jaga]"
      ],
      "variants": [
        "pl.: huichí jaga"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: huichí jaga]",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000977",
      "headword": "Huichiba",
      "headword_raw": "Huichiba",
      "headword_normalized": "huichiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Caer 2. Pegar (sol)",
      "senses": [
        "Caer",
        "Pegar (sol)"
      ],
      "examples": [
        "Jena’í huichiba aquibi echo comácari. por aquí cayó la bola. Bucurí huichíbachi rayénari nijeni asísari. Cuando comenzaba a pegar el sol en la mañana, me levanté. [pl.: rujuí]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: rujuí"
      ],
      "comments_raw": "Jena’í huichiba aquibi echo comácari. por aquí cayó la bola. Bucurí huichíbachi rayénari nijeni asísari. Cuando comenzaba a pegar el sol en la mañana, me levanté. [pl.: rujuí].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000978",
      "headword": "Huichibáchara",
      "headword_raw": "Huichibáchara",
      "headword_normalized": "huichibachara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Estuche de cuero (para rifle o cuchillo)",
      "senses": [
        "Estuche de cuero (para rifle o cuchillo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000979",
      "headword": "Huichibecha",
      "headword_raw": "Huichibecha",
      "headword_normalized": "huichibecha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rasparse (por alguna cosa)",
      "senses": [
        "Rasparse (por alguna cosa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000980",
      "headword": "Huichihuera",
      "headword_raw": "Huichihuera",
      "headword_normalized": "huichihuera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Una cuarta (látigo)",
      "senses": [
        "Una cuarta (látigo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000981",
      "headword": "Huichimó",
      "headword_raw": "Huichimó",
      "headword_normalized": "huichimo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ardilla chiquita (de la tierra)",
      "senses": [
        "Ardilla chiquita (de la tierra)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000982",
      "headword": "Huichimoba",
      "headword_raw": "Huichimoba",
      "headword_normalized": "huichimoba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mundo",
      "senses": [
        "Mundo"
      ],
      "examples": [
        "Huichimóbachi. En el mundo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huichimóbachi. En el mundo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000983",
      "headword": "Huichó",
      "headword_raw": "Huichó",
      "headword_normalized": "huicho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Lavar (ropa)",
      "senses": [
        "Lavar (ropa)"
      ],
      "examples": [
        "Biré muquí echo’ná comichi huichó chucú. Una mujer está lavando allí, en el arroyo. Huichósohua táa nírari. Se encogió la ropa al lavarla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Biré muquí echo’ná comichi huichó chucú. Una mujer está lavando allí, en el arroyo. Huichósohua táa nírari. Se encogió la ropa al lavarla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000984",
      "headword": "Huichobé",
      "headword_raw": "Huichobé",
      "headword_normalized": "huichobe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quemar (la tortilla o el frijol), chamuscar",
      "senses": [
        "Quemar (la tortilla o el frijol), chamuscar"
      ],
      "examples": [
        "Ma huichobétari muní. Ya se quemaron los frijoles. Huichobeta. Vi Quemarse."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma huichobétari muní. Ya se quemaron los frijoles. Huichobeta. Vi Quemarse.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000985",
      "headword": "Huichóri",
      "headword_raw": "Huichóri",
      "headword_normalized": "huichori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Barro",
      "senses": [
        "Barro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000986",
      "headword": "Huichoríta",
      "headword_raw": "Huichoríta",
      "headword_normalized": "huichorita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar haciéndose barroso",
      "senses": [
        "Estar haciéndose barroso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000987",
      "headword": "Huichorítami",
      "headword_raw": "Huichorítami",
      "headword_normalized": "huichoritami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Barroso",
      "senses": [
        "Barroso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000988",
      "headword": "Huichurí",
      "headword_raw": "Huichurí",
      "headword_normalized": "huichuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cacto redondo",
      "senses": [
        "Cacto redondo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 46,
        "page_end": 46,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000989",
      "headword": "‘Huigáami",
      "headword_raw": "‘Huigáami",
      "headword_normalized": "'huigaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Perdido (pl)",
      "senses": [
        "Perdido (pl)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000990",
      "headword": "‘Huíhuachi",
      "headword_raw": "‘Huíhuachi",
      "headword_normalized": "'huihuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pizca, tiempo de la pizca",
      "senses": [
        "Pizca, tiempo de la pizca"
      ],
      "examples": [
        "Huaminá ‘huíhuachi huicabé nirúrama sunuco. Más allá, durante la pizca, habrá mucho maíz."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huaminá ‘huíhuachi huicabé nirúrama sunuco. Más allá, durante la pizca, habrá mucho maíz.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000991",
      "headword": "Huíi",
      "headword_raw": "Huíi",
      "headword_normalized": "huii",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Lanzar, amarrar (un animal)",
      "senses": [
        "Lanzar, amarrar (un animal)"
      ],
      "examples": [
        "Huíira chucúami. Parado amarrado (un animal)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huíira chucúami. Parado amarrado (un animal).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000992",
      "headword": "Hui’í",
      "headword_raw": "Hui’í",
      "headword_normalized": "hui'i",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Manteca, sebo",
      "senses": [
        "Manteca, sebo"
      ],
      "examples": [
        "Echi cochi hue hui’íami ju. Ese marrano está muy gordo, y tiene mucha manteca."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi cochi hue hui’íami ju. Ese marrano está muy gordo, y tiene mucha manteca.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000993",
      "headword": "Hui’íami",
      "headword_raw": "Hui’íami",
      "headword_normalized": "hui'iami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj sing",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Que tiene mucha manteca (un marrano)",
      "senses": [
        "Que tiene mucha manteca (un marrano)"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: hui’iméa]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: hui’iméa"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: hui’iméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000994",
      "headword": "Hui’ibochana",
      "headword_raw": "Hui’ibochana",
      "headword_normalized": "hui'ibochana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Engordar (marrano)",
      "senses": [
        "Engordar (marrano)"
      ],
      "examples": [
        "Hui’ibóchanabo biré cochi. Vamos a engordar un marrano."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hui’ibóchanabo biré cochi. Vamos a engordar un marrano.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000995",
      "headword": "Huijá",
      "headword_raw": "1Huijá",
      "headword_normalized": "huija",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sacar (de la lumbre)",
      "senses": [
        "Sacar (de la lumbre)"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni huijiméa echi ri’rohui echo’ná napichi. Voy a sacar las papas de las cenizas. [fut.: huijaméa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: huijaméa"
      ],
      "comments_raw": "Nijeni huijiméa echi ri’rohui echo’ná napichi. Voy a sacar las papas de las cenizas. [fut.: huijaméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000996",
      "headword": "Huijá",
      "headword_raw": "2Huijá",
      "headword_normalized": "huija",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar colgado",
      "senses": [
        "Estar colgado"
      ],
      "examples": [
        "Echo’ná pachá huijá chucú. Está colgado allí adentro. Huijagá chucú. Está colgado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo’ná pachá huijá chucú. Está colgado allí adentro. Huijagá chucú. Está colgado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000997",
      "headword": "Huijáhua",
      "headword_raw": "Huijáhua",
      "headword_normalized": "huijahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Colgar",
      "senses": [
        "Colgar"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni echo’ná huijpahuama echi juste. Voy a colgar el fuste allí adentro."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni echo’ná huijpahuama echi juste. Voy a colgar el fuste allí adentro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000998",
      "headword": "Hui’nijí",
      "headword_raw": "Hui’nijí",
      "headword_normalized": "hui'niji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Acusar, condenar",
      "senses": [
        "Acusar, condenar"
      ],
      "examples": [
        "Pagótami tamí hui’nijiri. La gente me acusaba. Comisario tamí hui’nijiri. El comisario de la policía me acusó. [fut.: hu’nijima]. Hui’nijíhuachi. Cuando lo acusan."
      ],
      "variants": [
        "fut.: hu’nijima"
      ],
      "comments_raw": "Pagótami tamí hui’nijiri. La gente me acusaba. Comisario tamí hui’nijiri. El comisario de la policía me acusó. [fut.: hu’nijima]. Hui’nijíhuachi. Cuando lo acusan.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-000999",
      "headword": "Huinomí",
      "headword_raw": "Huinomí",
      "headword_normalized": "huinomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Dinero",
      "senses": [
        "Dinero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001000",
      "headword": "Huipá",
      "headword_raw": "Huipá",
      "headword_normalized": "huipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tabaco del campo",
      "senses": [
        "Tabaco del campo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001001",
      "headword": "Huipichá",
      "headword_raw": "Huipichá",
      "headword_normalized": "huipicha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Chapalear (agua con la mano)",
      "senses": [
        "Chapalear (agua con la mano)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001002",
      "headword": "Huipisó",
      "headword_raw": "Huipisó",
      "headword_normalized": "huipiso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Azotar (con mano o cuarta), lo chicotea",
      "senses": [
        "Azotar (con mano o cuarta), lo chicotea"
      ],
      "examples": [
        "Tamí huipisómia nahuari. Loegó par aazotarnos a nosotros. Muní huipisómani. Voy a desvainar el frijol (azotándolos). Huipisótami. Adj Azotado. Huipisónari. Querían azotarle. Huipisó capaneri. Toca la campana."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Tamí huipisómia nahuari. Loegó par aazotarnos a nosotros. Muní huipisómani. Voy a desvainar el frijol (azotándolos). Huipisótami. Adj Azotado. Huipisónari. Querían azotarle. Huipisó capaneri. Toca la campana.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001003",
      "headword": "Huiputa",
      "headword_raw": "Huiputa",
      "headword_normalized": "huiputa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener demasiada hambre o sed",
      "senses": [
        "Tener demasiada hambre o sed"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001004",
      "headword": "Huiqué",
      "headword_raw": "Huiqué",
      "headword_normalized": "huique",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Deber",
      "senses": [
        "Deber"
      ],
      "examples": [
        "Huiquéami. Que debe."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huiquéami. Que debe.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001005",
      "headword": "Huiquechi",
      "headword_raw": "Huiquechi",
      "headword_normalized": "huiquechi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser llorón",
      "senses": [
        "Ser llorón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001006",
      "headword": "Huiquiá",
      "headword_raw": "Huiquiá",
      "headword_normalized": "huiquia",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Extraviarse",
      "senses": [
        "Extraviarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001007",
      "headword": "Huiquiyá muhué",
      "headword_raw": "Huiquiyá muhué",
      "headword_normalized": "huiquiya muhue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Multiplicar",
      "senses": [
        "Multiplicar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001008",
      "headword": "Hui’rá",
      "headword_raw": "Hui’rá",
      "headword_normalized": "hui'ra",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arete",
      "senses": [
        "Arete"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001009",
      "headword": "Hui´ré",
      "headword_raw": "Hui´ré",
      "headword_normalized": "hui´re",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener aretes",
      "senses": [
        "Tener aretes"
      ],
      "examples": [
        "Echi moquí hue semati huir’e. Esa mujer tiene aretes muy bonitos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi moquí hue semati huir’e. Esa mujer tiene aretes muy bonitos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 47,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001010",
      "headword": "Huirá",
      "headword_raw": "Huirá",
      "headword_normalized": "huira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Parar 2. Elegir, nombrar a una autoridad",
      "senses": [
        "Parar",
        "Elegir, nombrar a una autoridad"
      ],
      "examples": [
        "Echo’ná sitochi huirari ripurá. Puso parada el hacha, en el rincón. Tamí huirábari capitani niráa. Me eligieron como capitán. [pl.: jahua; pret.: huirásari]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: jahua; pret.: huirásari"
      ],
      "comments_raw": "Echo’ná sitochi huirari ripurá. Puso parada el hacha, en el rincón. Tamí huirábari capitani niráa. Me eligieron como capitán. [pl.: jahua; pret.: huirásari].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 47,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001011",
      "headword": "Huiráami",
      "headword_raw": "Huiráami",
      "headword_normalized": "huiraami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Vieja, anciana",
      "senses": [
        "Vieja, anciana"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: ‘huécami]."
      ],
      "variants": [
        "pl.: ‘huécami"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: ‘huécami].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001012",
      "headword": "Huiraba",
      "headword_raw": "Huiraba",
      "headword_normalized": "huiraba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Parar (detener)",
      "senses": [
        "Parar (detener)"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni huirábama echi motor. Boy a parar el motor. [pret.: huirábari]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: huirábari"
      ],
      "comments_raw": "Nijeni huirábama echi motor. Boy a parar el motor. [pret.: huirábari].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001013",
      "headword": "Huirara",
      "headword_raw": "Huirara",
      "headword_normalized": "huirara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Envejecerse (mujer)",
      "senses": [
        "Envejecerse (mujer)"
      ],
      "examples": [
        "Echi muquí ma hue huirárari. Esa mujer se ha envejecido mucho."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi muquí ma hue huirárari. Esa mujer se ha envejecido mucho.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001014",
      "headword": "Huirárasi",
      "headword_raw": "Huirárasi",
      "headword_normalized": "huirarasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Levantar, parar (poste, persona)",
      "senses": [
        "Levantar, parar (poste, persona)"
      ],
      "examples": [
        "[pret. de huirá]."
      ],
      "variants": [
        "pret. de huirá"
      ],
      "comments_raw": "[pret. de huirá].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001015",
      "headword": "Hui’ré",
      "headword_raw": "Hui’ré",
      "headword_normalized": "hui're",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Ancho",
      "senses": [
        "Ancho"
      ],
      "examples": [
        "Hui’ré inaro ba’huí. Está ancho el río. Hui’ré ichiméani. Voy a sembrar ancho (mucho)."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hui’ré inaro ba’huí. Está ancho el río. Hui’ré ichiméani. Voy a sembrar ancho (mucho).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001016",
      "headword": "Hui’rí",
      "headword_raw": "Hui’rí",
      "headword_normalized": "hui'ri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Estar largo (medida) 2. Extenso (tiempo)",
      "senses": [
        "Estar largo (medida)",
        "Extenso (tiempo)"
      ],
      "examples": [
        "Hue hui’rí echi cusí. Está largo el palo. Hui’rí huiriri echi ucuí. Estaba lloviendo por mucho tiempo. Hui’rira. Vt Alargar. Hui’ribé. Muy extenso."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hue hui’rí echi cusí. Está largo el palo. Hui’rí huiriri echi ucuí. Estaba lloviendo por mucho tiempo. Hui’rira. Vt Alargar. Hui’ribé. Muy extenso.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001017",
      "headword": "Huirí",
      "headword_raw": "Huirí",
      "headword_normalized": "huiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar parado",
      "senses": [
        "Estar parado"
      ],
      "examples": [
        "¿Cumi huirí echi pichira? ¿Dónde está parada la escoba? [fut.: huiriméa; pl.: jahui]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: huiriméa; pl.: jahui"
      ],
      "comments_raw": "¿Cumi huirí echi pichira? ¿Dónde está parada la escoba? [fut.: huiriméa; pl.: jahui].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001018",
      "headword": "Huiríami",
      "headword_raw": "Huiríami",
      "headword_normalized": "huiriami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Parado, nacido",
      "senses": [
        "Parado, nacido"
      ],
      "examples": [
        "Echi bachá huiríami ranara ju. Es el hijo primogénito."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi bachá huiríami ranara ju. Es el hijo primogénito.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001019",
      "headword": "Huiriba",
      "headword_raw": "Huiriba",
      "headword_normalized": "huiriba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pararse (el hecho de pararse)",
      "senses": [
        "Pararse (el hecho de pararse)"
      ],
      "examples": [
        "Echo’ná yéachi huiríbari. Se paró en la puerta. [pret.: huiríbari; fut.: huiribama; pl.: jaba]. Huiribá imper Párate"
      ],
      "variants": [
        "pret.: huiríbari; fut.: huiribama; pl.: jaba"
      ],
      "comments_raw": "Echo’ná yéachi huiríbari. Se paró en la puerta. [pret.: huiríbari; fut.: huiribama; pl.: jaba]. Huiribá imper Párate",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001020",
      "headword": "Huiríbari",
      "headword_raw": "Huiríbari",
      "headword_normalized": "huiribari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Empezar a llover",
      "senses": [
        "Empezar a llover"
      ],
      "examples": [
        "Echi ucuí ma huiríbari. Empezó a llover."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi ucuí ma huiríbari. Empezó a llover.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001021",
      "headword": "Huiribeco",
      "headword_raw": "Huiribeco",
      "headword_normalized": "huiribeco",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Después",
      "senses": [
        "Después"
      ],
      "examples": [
        "Hui’ribéque nahua. Retrasa su llegada."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hui’ribéque nahua. Retrasa su llegada.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001022",
      "headword": "Hui’rique",
      "headword_raw": "Hui’rique",
      "headword_normalized": "hui'rique",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Mucho después",
      "senses": [
        "Mucho después"
      ],
      "examples": [
        "Hui´rique rocogó cu nahuari. Muy noche llegó. Ma hui’rique chónachi níiri. Ya era muy de noche. Hui’rique chónachi. Muy noche."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hui´rique rocogó cu nahuari. Muy noche llegó. Ma hui’rique chónachi níiri. Ya era muy de noche. Hui’rique chónachi. Muy noche.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001023",
      "headword": "Huirira",
      "headword_raw": "Huirira",
      "headword_normalized": "huirira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Andar (haciendo algo)",
      "senses": [
        "Andar (haciendo algo)"
      ],
      "examples": [
        "Chibá meca huirira. Anda cuidando las chivas [pret.: huirírari: fut.: huiriráma]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: huirírari: fut.: huiriráma"
      ],
      "comments_raw": "Chibá meca huirira. Anda cuidando las chivas [pret.: huirírari: fut.: huiriráma].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001024",
      "headword": "Huirisa",
      "headword_raw": "Huirisa",
      "headword_normalized": "huirisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pararse, levantarse (de estar sentado)",
      "senses": [
        "Pararse, levantarse (de estar sentado)"
      ],
      "examples": [
        "[pl.: jasa; pret.: huirísari]. Huirisi imper ¡levántese! Huirísaga vi Parándose."
      ],
      "variants": [
        "pl.: jasa; pret.: huirísari"
      ],
      "comments_raw": "[pl.: jasa; pret.: huirísari]. Huirisi imper ¡levántese! Huirísaga vi Parándose.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001025",
      "headword": "Huiró",
      "headword_raw": "Huiró",
      "headword_normalized": "huiro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Tirar (agua, tesgüino, sangre) 2. Desparramar (tierra o granos)",
      "senses": [
        "Tirar (agua, tesgüino, sangre)",
        "Desparramar (tierra o granos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001026",
      "headword": "Huirú",
      "headword_raw": "Huirú",
      "headword_normalized": "huiru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zopilote",
      "senses": [
        "Zopilote"
      ],
      "examples": [
        "Ma i’nísari huirú. Ya voló el zopilote."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma i’nísari huirú. Ya voló el zopilote.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001027",
      "headword": "‘Huisa",
      "headword_raw": "‘Huisa",
      "headword_normalized": "'huisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "VT",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Coger, agarrar 2. Arrebatar",
      "senses": [
        "Coger, agarrar",
        "Arrebatar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001028",
      "headword": "Huisabé",
      "headword_raw": "Huisabé",
      "headword_normalized": "huisabe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Muchas veces, frecuentemente",
      "senses": [
        "Muchas veces, frecuentemente"
      ],
      "examples": [
        "Huisabé ucuri. Llovió muchas veces."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huisabé ucuri. Llovió muchas veces.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 48,
        "page_end": 48,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001029",
      "headword": "Huisibú",
      "headword_raw": "Huisibú",
      "headword_normalized": "huisibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt esp",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner la zapeta (taparrabo)",
      "senses": [
        "Poner la zapeta (taparrabo)"
      ],
      "examples": [
        "Ma huisibúmani. Voy a vestirme, me pondré la zapeta."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma huisibúmani. Voy a vestirme, me pondré la zapeta.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001030",
      "headword": "Huisibura",
      "headword_raw": "Huisibura",
      "headword_normalized": "huisibura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "La pieza triangular de la zapeta, un cotense",
      "senses": [
        "La pieza triangular de la zapeta, un cotense"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001031",
      "headword": "Huisiburi",
      "headword_raw": "Huisiburi",
      "headword_normalized": "huisiburi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Paño, trapo",
      "senses": [
        "Paño, trapo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001032",
      "headword": "Huisó",
      "headword_raw": "Huisó",
      "headword_normalized": "huiso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer lodo, batir lodo",
      "senses": [
        "Hacer lodo, batir lodo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001033",
      "headword": "Huisogá",
      "headword_raw": "Huisogá",
      "headword_normalized": "huisoga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lodo, zoquete",
      "senses": [
        "Lodo, zoquete"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001034",
      "headword": "Huisogátari",
      "headword_raw": "Huisogátari",
      "headword_normalized": "huisogatari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ciénaga",
      "senses": [
        "Ciénaga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001035",
      "headword": "Huisoguéra",
      "headword_raw": "Huisoguéra",
      "headword_normalized": "huisoguera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enlodarse",
      "senses": [
        "Enlodarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001036",
      "headword": "Huisú",
      "headword_raw": "1Huisú",
      "headword_normalized": "huisu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de animalito carnívoro con cola larga",
      "senses": [
        "Tipo de animalito carnívoro con cola larga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001037",
      "headword": "Huisú",
      "headword_raw": "2Huisú",
      "headword_normalized": "huisu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Dar leche, ordeñar 2. vi Salir un chorro",
      "senses": [
        "vt Dar leche, ordeñar",
        "vi Salir un chorro"
      ],
      "examples": [
        "Echi huáasu huarú chi’muri; ma huisunámani. Esa vaca da mucha leche, voy a ordeñarla. Huisuchi. S Donde sale un chorro."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi huáasu huarú chi’muri; ma huisunámani. Esa vaca da mucha leche, voy a ordeñarla. Huisuchi. S Donde sale un chorro.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001038",
      "headword": "Huisuna",
      "headword_raw": "Huisuna",
      "headword_normalized": "huisuna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ordeñar",
      "senses": [
        "Ordeñar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001039",
      "headword": "Huitá",
      "headword_raw": "Huitá",
      "headword_normalized": "huita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Hacer estiércol 2. s Estiércol, excremento",
      "senses": [
        "vi Hacer estiércol",
        "s Estiércol, excremento"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: huitaméa]. Chibá huitara. Estiércol de chiva."
      ],
      "variants": [
        "fut.: huitaméa"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: huitaméa]. Chibá huitara. Estiércol de chiva.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001040",
      "headword": "Huitabú",
      "headword_raw": "Huitabú",
      "headword_normalized": "huitabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener diarrea",
      "senses": [
        "Tener diarrea"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001041",
      "headword": "Huitara",
      "headword_raw": "Huitara",
      "headword_normalized": "huitara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Fertilizar la tierra con estiércol",
      "senses": [
        "Fertilizar la tierra con estiércol"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001042",
      "headword": "Huitayé",
      "headword_raw": "Huitayé",
      "headword_normalized": "huitaye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Derrumbarse (tierra)",
      "senses": [
        "Derrumbarse (tierra)"
      ],
      "examples": [
        "[variante de huatayé]."
      ],
      "variants": [
        "variante de huatayé"
      ],
      "comments_raw": "[variante de huatayé].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001043",
      "headword": "Huiya",
      "headword_raw": "Huiya",
      "headword_normalized": "huiya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Mecate 2. vt Persogar, lazar",
      "senses": [
        "s Mecate",
        "vt Persogar, lazar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001044",
      "headword": "Hui’yé",
      "headword_raw": "Hui’yé",
      "headword_normalized": "hui'ye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tierra, barro",
      "senses": [
        "Tierra, barro"
      ],
      "examples": [
        "Echi sicorí hui’yé jiti nihuarihua. Se hacen las ollas de tierra (barro). Gará ju hui’yé; huarú ochérama pachí. Está buena la tierra; crecerá grande el maíz."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi sicorí hui’yé jiti nihuarihua. Se hacen las ollas de tierra (barro). Gará ju hui’yé; huarú ochérama pachí. Está buena la tierra; crecerá grande el maíz.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001045",
      "headword": "Hui’yée",
      "headword_raw": "Hui’yée",
      "headword_normalized": "hui'yee",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hay tierra",
      "senses": [
        "Hay tierra"
      ],
      "examples": [
        "[fut.: hui’yéarama]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: hui’yéarama"
      ],
      "comments_raw": "[fut.: hui’yéarama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001046",
      "headword": "Huiyé",
      "headword_raw": "Huiyé",
      "headword_normalized": "huiye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Madre",
      "senses": [
        "Madre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001047",
      "headword": "Huiyó",
      "headword_raw": "Huiyó",
      "headword_normalized": "huiyo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de pino (aguja fina)",
      "senses": [
        "Tipo de pino (aguja fina)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001048",
      "headword": "Ibiri, ibíripi",
      "headword_raw": "Ibiri, ibíripi",
      "headword_normalized": "ibiri, ibiripi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Cada uno, unos a otros",
      "senses": [
        "Cada uno, unos a otros"
      ],
      "examples": [
        "Ibíripi niráa juri biré namuti. Cada uno escogió una cosa. Ibiripi niráa. Uno por otro"
      ],
      "variants": [
        "ibíripi"
      ],
      "comments_raw": "Ibíripi niráa juri biré namuti. Cada uno escogió una cosa. Ibiripi niráa. Uno por otro",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001049",
      "headword": "Ibócari",
      "headword_raw": "Ibócari",
      "headword_normalized": "ibocari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chile (colorado, grande, seco)",
      "senses": [
        "Chile (colorado, grande, seco)"
      ],
      "examples": [
        "Síbori. S Chile piquín."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Síbori. S Chile piquín.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001050",
      "headword": "Ibóisi",
      "headword_raw": "Ibóisi",
      "headword_normalized": "iboisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Bueyes",
      "senses": [
        "Bueyes"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: bóisi]."
      ],
      "variants": [
        "sing.: bóisi"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: bóisi].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001051",
      "headword": "Icá",
      "headword_raw": "Icá",
      "headword_normalized": "ica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer aire, soplar el viento",
      "senses": [
        "Hacer aire, soplar el viento"
      ],
      "examples": [
        "Ma arihueri icayá. Ya dejó de soplar. [fut.: icaméa]."
      ],
      "variants": [
        "fut.: icaméa"
      ],
      "comments_raw": "Ma arihueri icayá. Ya dejó de soplar. [fut.: icaméa].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001052",
      "headword": "Icárata",
      "headword_raw": "Icárata",
      "headword_normalized": "icarata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Abanicar",
      "senses": [
        "Abanicar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001053",
      "headword": "Icaré",
      "headword_raw": "Icaré",
      "headword_normalized": "icare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Mentir",
      "senses": [
        "Mentir"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy hue icaré; quetasi bichíhuaga ra’icha. Ese hombre miente mucho; no dice la verdad. [pp.: icaréami]. Icareca ru. Negar (en el sentido de mentir)."
      ],
      "variants": [
        "pp.: icaréami"
      ],
      "comments_raw": "Echi rijoy hue icaré; quetasi bichíhuaga ra’icha. Ese hombre miente mucho; no dice la verdad. [pp.: icaréami]. Icareca ru. Negar (en el sentido de mentir).",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001054",
      "headword": "Icori",
      "headword_raw": "Icori",
      "headword_normalized": "icori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Corteza gruesa (de pino o encino)",
      "senses": [
        "Corteza gruesa (de pino o encino)"
      ],
      "examples": [
        "[variante de huicori]."
      ],
      "variants": [
        "variante de huicori"
      ],
      "comments_raw": "[variante de huicori].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001055",
      "headword": "Icosa",
      "headword_raw": "Icosa",
      "headword_normalized": "icosa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quemar",
      "senses": [
        "Quemar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001056",
      "headword": "Icota",
      "headword_raw": "Icota",
      "headword_normalized": "icota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quemarse (el monte)",
      "senses": [
        "Quemarse (el monte)"
      ],
      "examples": [
        "Huarú inaro icótari. El monte estaba quemándose mucho."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Huarú inaro icótari. El monte estaba quemándose mucho.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 49,
        "page_end": 49,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001057",
      "headword": "Icúsuhua",
      "headword_raw": "Icúsuhua",
      "headword_normalized": "icusuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Son autoridades",
      "senses": [
        "Son autoridades"
      ],
      "examples": [
        "[variante de igúsuhua]."
      ],
      "variants": [
        "variante de igúsuhua"
      ],
      "comments_raw": "[variante de igúsuhua].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001058",
      "headword": "Ichá",
      "headword_raw": "Ichá",
      "headword_normalized": "icha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sembrar",
      "senses": [
        "Sembrar"
      ],
      "examples": [
        "Hui’ré ichari. Sembró mucho (ancho). Ma ichítari. Ya fue sembrado. [fut.: ichiméa]. Ichisí. Imper ¡!Siémbrenlo ustedes"
      ],
      "variants": [
        "fut.: ichiméa"
      ],
      "comments_raw": "Hui’ré ichari. Sembró mucho (ancho). Ma ichítari. Ya fue sembrado. [fut.: ichiméa]. Ichisí. Imper ¡!Siémbrenlo ustedes",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001059",
      "headword": "Icháami",
      "headword_raw": "Icháami",
      "headword_normalized": "ichaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sembrador",
      "senses": [
        "Sembrador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001060",
      "headword": "Iché",
      "headword_raw": "1Iché",
      "headword_normalized": "iche",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hay matas de maíz",
      "senses": [
        "Hay matas de maíz"
      ],
      "examples": [
        "[pret.: ichéari; fut.: ichérama]."
      ],
      "variants": [
        "pret.: ichéari; fut.: ichérama"
      ],
      "comments_raw": "[pret.: ichéari; fut.: ichérama].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001061",
      "headword": "Iché",
      "headword_raw": "2Iché",
      "headword_normalized": "iche",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Picar, punzar, inyectar",
      "senses": [
        "Picar, punzar, inyectar"
      ],
      "examples": [
        "Ahuati ichema. Le picará con sus cuernos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ahuati ichema. Le picará con sus cuernos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001062",
      "headword": "Ichí",
      "headword_raw": "Ichí",
      "headword_normalized": "ichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Matas de maíz",
      "senses": [
        "Matas de maíz"
      ],
      "examples": [
        "Ichírari. Entre las matas de maíz (en la milpa). Ichírati. Fue sembrado. Ichisuhua. Ya sembrando."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ichírari. Entre las matas de maíz (en la milpa). Ichírati. Fue sembrado. Ichisuhua. Ya sembrando.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001063",
      "headword": "Ichihuáhuami",
      "headword_raw": "Ichihuáhuami",
      "headword_normalized": "ichihuahuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "De siembra",
      "senses": [
        "De siembra"
      ],
      "examples": [
        "Hui’yé ichihuáhuami. Tierra de siembra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hui’yé ichihuáhuami. Tierra de siembra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001064",
      "headword": "Ichipa",
      "headword_raw": "Ichipa",
      "headword_normalized": "ichipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Esconderse",
      "senses": [
        "Esconderse"
      ],
      "examples": [
        "Pachá carírari ichípari tohuí. El niño se escondió adentro de la casa."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Pachá carírari ichípari tohuí. El niño se escondió adentro de la casa.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001065",
      "headword": "Ichirúami",
      "headword_raw": "Ichirúami",
      "headword_normalized": "ichiruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sembrado",
      "senses": [
        "Sembrado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001066",
      "headword": "Ichuromí",
      "headword_raw": "Ichuromí",
      "headword_normalized": "ichuromi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Todo el cuerpo",
      "senses": [
        "Todo el cuerpo"
      ],
      "examples": [
        "Ichuromí ocó. Me duele todo el cuerpo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ichuromí ocó. Me duele todo el cuerpo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001067",
      "headword": "Igúsuhua, icúsuhua",
      "headword_raw": "Igúsuhua, icúsuhua",
      "headword_normalized": "igusuhua, icusuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Son autoridades (del pueblo)",
      "senses": [
        "Son autoridades (del pueblo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "icúsuhua"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001068",
      "headword": "Igúsuhuami",
      "headword_raw": "Igúsuhuami",
      "headword_normalized": "igusuhuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Autoridades (del pueblo)",
      "senses": [
        "Autoridades (del pueblo)"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: cusihua]."
      ],
      "variants": [
        "sing.: cusihua"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: cusihua].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001069",
      "headword": "Ihuá",
      "headword_raw": "Ihuá",
      "headword_normalized": "ihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener agujero",
      "senses": [
        "Tener agujero"
      ],
      "examples": [
        "Hui’ré ihuá. Tiene un agujero grande."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Hui’ré ihuá. Tiene un agujero grande.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001070",
      "headword": "Ihuáachi",
      "headword_raw": "Ihuáachi",
      "headword_normalized": "ihuaachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Abertura, agujero",
      "senses": [
        "Abertura, agujero"
      ],
      "examples": [
        "Echo’ná ritérari ihuáachi atí. Está en el agujero de la piedra."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo’ná ritérari ihuáachi atí. Está en el agujero de la piedra.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001071",
      "headword": "Ihuará",
      "headword_raw": "Ihuará",
      "headword_normalized": "ihuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Agujerear, perforar",
      "senses": [
        "Agujerear, perforar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001072",
      "headword": "Ihu´é",
      "headword_raw": "1Ihu´é",
      "headword_normalized": "ihu´e",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Atajar",
      "senses": [
        "Atajar"
      ],
      "examples": [
        "Nijeni ihuema echi huáasi. Voy a atajar las vacas."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Nijeni ihuema echi huáasi. Voy a atajar las vacas.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001073",
      "headword": "Ihu´e",
      "headword_raw": "2Ihu´e",
      "headword_normalized": "ihu´e",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Muchachas",
      "senses": [
        "Muchachas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001074",
      "headword": "Ihuéami",
      "headword_raw": "Ihuéami",
      "headword_normalized": "ihueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Fuerte",
      "senses": [
        "Fuerte"
      ],
      "examples": [
        "[sing.: tihué]."
      ],
      "variants": [
        "sing.: tihué"
      ],
      "comments_raw": "[sing.: tihué].",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001075",
      "headword": "Ihuébana",
      "headword_raw": "Ihuébana",
      "headword_normalized": "ihuebana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Reforzar",
      "senses": [
        "Reforzar"
      ],
      "examples": [
        "Echi ohuáami tamí cu ihuébanari. Esa medicina me reforzó."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi ohuáami tamí cu ihuébanari. Esa medicina me reforzó.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001076",
      "headword": "Ihuepa",
      "headword_raw": "Ihuepa",
      "headword_normalized": "ihuepa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tirar (con fuerza al suelo)",
      "senses": [
        "Tirar (con fuerza al suelo)"
      ],
      "examples": [
        "Najarápaga ihuépari. Luchando lo tiró con fuerza al suelo."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Najarápaga ihuépari. Luchando lo tiró con fuerza al suelo.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001077",
      "headword": "Ihuera, jihuero",
      "headword_raw": "Ihuera, jihuero",
      "headword_normalized": "ihuera, jihuero",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener",
      "senses": [
        "Tener"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "jihuero"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001078",
      "headword": "Ihuérami",
      "headword_raw": "Ihuérami",
      "headword_normalized": "ihuerami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. adj Fuerte 2. adj Macizo",
      "senses": [
        "adj Fuerte",
        "adj Macizo"
      ],
      "examples": [
        "Echi rijoy huabé ihuérami ju. Ese hombre está muy fuerte."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rijoy huabé ihuérami ju. Ese hombre está muy fuerte.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001079",
      "headword": "I’hueri",
      "headword_raw": "I’hueri",
      "headword_normalized": "i'hueri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj pl",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Largos",
      "senses": [
        "Largos"
      ],
      "examples": [
        "Véase hui’rí."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Véase hui’rí.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001080",
      "headword": "Ihuí",
      "headword_raw": "Ihuí",
      "headword_normalized": "ihui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Respirar",
      "senses": [
        "Respirar"
      ],
      "examples": [
        "Ma cu ihuiri. Ya respiró otra vez."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Ma cu ihuiri. Ya respiró otra vez.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001081",
      "headword": "I’huí",
      "headword_raw": "I’huí",
      "headword_normalized": "i'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Enredar 2. Lo amarra por las patas",
      "senses": [
        "Enredar",
        "Lo amarra por las patas"
      ],
      "examples": [
        "Cagué ma i’huiri huíi. El caballo ya enredó la soga. Cahué i’huítaga chucú. El caballo está parado enredado. ¿Churigá mi i’meri? I’huítarini ¿Cómo caíste? Me enredé."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Cagué ma i’huiri huíi. El caballo ya enredó la soga. Cahué i’huítaga chucú. El caballo está parado enredado. ¿Churigá mi i’meri? I’huítarini ¿Cómo caíste? Me enredé.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001082",
      "headword": "Ihuíchani",
      "headword_raw": "Ihuíchani",
      "headword_normalized": "ihuichani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Resollar",
      "senses": [
        "Resollar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001083",
      "headword": "I’huíchari",
      "headword_raw": "I’huíchari",
      "headword_normalized": "i'huichari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Manzanilla",
      "senses": [
        "Manzanilla"
      ],
      "examples": [
        "I’huícharachi. En la manzanilla."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "I’huícharachi. En la manzanilla.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 50,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001084",
      "headword": "Ihuigá",
      "headword_raw": "Ihuigá",
      "headword_normalized": "ihuiga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Respiración",
      "senses": [
        "Respiración"
      ],
      "examples": [
        "Diosi tamí ihuítari. Dios me dio la vida (la respiración). Binoy ihuigara. El espíritu de él. Ihuita. Vi Dar espíritu, dar vida."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Diosi tamí ihuítari. Dios me dio la vida (la respiración). Binoy ihuigara. El espíritu de él. Ihuita. Vi Dar espíritu, dar vida.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 50,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001085",
      "headword": "I’huiri",
      "headword_raw": "I’huiri",
      "headword_normalized": "i'huiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Bolsita de gusanos del madroño (árbol)",
      "senses": [
        "Bolsita de gusanos del madroño (árbol)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001086",
      "headword": "I’huita",
      "headword_raw": "I’huita",
      "headword_normalized": "i'huita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Enredarse 2. vt Dar la autoridad (pasándole los cetros de autoridad encima de la cabeza)",
      "senses": [
        "vi Enredarse",
        "vt Dar la autoridad (pasándole los cetros de autoridad encima de la cabeza)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001087",
      "headword": "Ijínari",
      "headword_raw": "Ijínari",
      "headword_normalized": "ijinari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Éramos, eran",
      "senses": [
        "Éramos, eran"
      ],
      "examples": [
        "Campórahuami ijínari. Eran tamboreros. Remerio ijínari. Eran curanderos. Huete cha nocuáam ijínari. Éramos muy traviesos. Nijé jínari ju. Son mis hijos."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Campórahuami ijínari. Eran tamboreros. Remerio ijínari. Eran curanderos. Huete cha nocuáam ijínari. Éramos muy traviesos. Nijé jínari ju. Son mis hijos.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001088",
      "headword": "Imá",
      "headword_raw": "Imá",
      "headword_normalized": "ima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hígado",
      "senses": [
        "Hígado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001089",
      "headword": "Imasehua",
      "headword_raw": "Imasehua",
      "headword_normalized": "imasehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Enfermarse (por tener el bazo hinchado) 2. s Bazo",
      "senses": [
        "vi Enfermarse (por tener el bazo hinchado)",
        "s Bazo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001090",
      "headword": "I’mé",
      "headword_raw": "I’mé",
      "headword_normalized": "i'me",
      "homonym_number": null,
      "classification": "vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Caerse (al suelo) 2. Tropezar (andando)",
      "senses": [
        "Caerse (al suelo)",
        "Tropezar (andando)"
      ],
      "examples": [
        "Echi táa tohuí i’mema. El niñito se va a tropezar."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi táa tohuí i’mema. El niñito se va a tropezar.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001091",
      "headword": "Imúami",
      "headword_raw": "Imúami",
      "headword_normalized": "imuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Voraz",
      "senses": [
        "Voraz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001092",
      "headword": "Imuri",
      "headword_raw": "Imuri",
      "headword_normalized": "imuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Canasta (con tapadera), petaca",
      "senses": [
        "Canasta (con tapadera), petaca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001093",
      "headword": "Iná",
      "headword_raw": "1Iná",
      "headword_normalized": "ina",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Ir 2. Venir 3. Caminar",
      "senses": [
        "vi Ir",
        "Venir",
        "Caminar"
      ],
      "examples": [
        "Echo’ná iná. Allí va. Mi tasí inaro. Alli viene. Huamí tu inárami hue risí. El que camina para abajo está cansado."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echo’ná iná. Allí va. Mi tasí inaro. Alli viene. Huamí tu inárami hue risí. El que camina para abajo está cansado.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001094",
      "headword": "Iná",
      "headword_raw": "2Iná",
      "headword_normalized": "ina",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Dar leche",
      "senses": [
        "Dar leche"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001095",
      "headword": "Ináatami",
      "headword_raw": "Ináatami",
      "headword_normalized": "inaatami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Seguidor (a tros y no estar solo)",
      "senses": [
        "Seguidor (a tros y no estar solo)"
      ],
      "examples": [
        "Echi táa hue ináatami ju. Ese chiquito es muy seguidor."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi táa hue ináatami ju. Ese chiquito es muy seguidor.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001096",
      "headword": "Inami",
      "headword_raw": "Inami",
      "headword_normalized": "inami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Entender y hablar español",
      "senses": [
        "Entender y hablar español"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001097",
      "headword": "I’ní",
      "headword_raw": "I’ní",
      "headword_normalized": "i'ni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Volar",
      "senses": [
        "Volar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001098",
      "headword": "I’níbana",
      "headword_raw": "I’níbana",
      "headword_normalized": "i'nibana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Echar a voler",
      "senses": [
        "Echar a voler"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001099",
      "headword": "I’nisa",
      "headword_raw": "I’nisa",
      "headword_normalized": "i'nisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Volarse",
      "senses": [
        "Volarse"
      ],
      "examples": [
        "Icá jiti i’nísama. Se va a volar por el viento."
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Icá jiti i’nísama. Se va a volar por el viento.",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001100",
      "headword": "Inó",
      "headword_raw": "Inó",
      "headword_normalized": "ino",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de árbol chico con hojas amargosas",
      "senses": [
        "Tipo de árbol chico con hojas amargosas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001101",
      "headword": "Iqué",
      "headword_raw": "Iqué",
      "headword_normalized": "ique",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ventilar",
      "senses": [
        "Ventilar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001102",
      "headword": "Iquí",
      "headword_raw": "1Iquí",
      "headword_normalized": "iqui",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Acontecer, suceder",
      "senses": [
        "Acontecer, suceder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001103",
      "headword": "Iquí",
      "headword_raw": "2Iquí",
      "headword_normalized": "iqui",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Picar 2. Morder",
      "senses": [
        "Picar",
        "Morder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001104",
      "headword": "Iquigá: que ‘ne iquigá",
      "headword_raw": "Iquigá: que ‘ne iquigá",
      "headword_normalized": "iquiga: que 'ne iquiga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Desapareciéndose",
      "senses": [
        "Desapareciéndose"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001105",
      "headword": "Iquíi",
      "headword_raw": "Iquíi",
      "headword_normalized": "iquii",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Saber (lo que pasó)",
      "senses": [
        "Saber (lo que pasó)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001106",
      "headword": "Irá",
      "headword_raw": "Irá",
      "headword_normalized": "ira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nopal",
      "senses": [
        "Nopal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001107",
      "headword": "Irapa",
      "headword_raw": "Irapa",
      "headword_normalized": "irapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Abrir (puerta, caja)",
      "senses": [
        "Abrir (puerta, caja)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001108",
      "headword": "Irápara",
      "headword_raw": "Irápara",
      "headword_normalized": "irapara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Llave",
      "senses": [
        "Llave"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001109",
      "headword": "Irápata",
      "headword_raw": "Irápata",
      "headword_normalized": "irapata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Abrirse",
      "senses": [
        "Abrirse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001110",
      "headword": "Irápatami",
      "headword_raw": "Irápatami",
      "headword_normalized": "irapatami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Abierto",
      "senses": [
        "Abierto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001111",
      "headword": "Iré",
      "headword_raw": "Iré",
      "headword_normalized": "ire",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar bueno, servir",
      "senses": [
        "Estar bueno, servir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 51,
        "page_end": 51,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001112",
      "headword": "Ireta",
      "headword_raw": "Ireta",
      "headword_normalized": "ireta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Explicar bien",
      "senses": [
        "Explicar bien"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001113",
      "headword": "Irí",
      "headword_raw": "Irí",
      "headword_normalized": "iri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cerco (de palos)",
      "senses": [
        "Cerco (de palos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001114",
      "headword": "Irura",
      "headword_raw": "Irura",
      "headword_normalized": "irura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Ciertamente",
      "senses": [
        "Ciertamente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001115",
      "headword": "Isaba",
      "headword_raw": "Isaba",
      "headword_normalized": "isaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Descansar",
      "senses": [
        "Descansar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001116",
      "headword": "Isábata",
      "headword_raw": "Isábata",
      "headword_normalized": "isabata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer, descansar",
      "senses": [
        "Hacer, descansar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001117",
      "headword": "Isena",
      "headword_raw": "Isena",
      "headword_normalized": "isena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj pl",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Distintos, diferentes, extraños",
      "senses": [
        "Distintos, diferentes, extraños"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001118",
      "headword": "Isí",
      "headword_raw": "Isí",
      "headword_normalized": "isi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Orinar",
      "senses": [
        "Orinar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001119",
      "headword": "Isini rahué",
      "headword_raw": "Isini rahué",
      "headword_normalized": "isini rahue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Algunos días",
      "senses": [
        "Algunos días"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001120",
      "headword": "Isota",
      "headword_raw": "Isota",
      "headword_normalized": "isota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mojar con orina",
      "senses": [
        "Mojar con orina"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001121",
      "headword": "Itiyeri",
      "headword_raw": "Itiyeri",
      "headword_normalized": "itiyeri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Jugar",
      "senses": [
        "Jugar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001122",
      "headword": "Iyé",
      "headword_raw": "Iyé",
      "headword_normalized": "iye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Madre, mamá",
      "senses": [
        "Madre, mamá"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001123",
      "headword": "Iyéami",
      "headword_raw": "Iyéami",
      "headword_normalized": "iyeami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Que tiene mamá",
      "senses": [
        "Que tiene mamá"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001124",
      "headword": "Iyéata",
      "headword_raw": "Iyéata",
      "headword_normalized": "iyeata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar abierto",
      "senses": [
        "Estar abierto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001125",
      "headword": "Iyena, yena",
      "headword_raw": "Iyena, yena",
      "headword_normalized": "iyena, yena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Andar",
      "senses": [
        "Andar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "yena"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001126",
      "headword": "Iyénasí",
      "headword_raw": "Iyénasí",
      "headword_normalized": "iyenasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Hasta que",
      "senses": [
        "Hasta que"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001127",
      "headword": "Jaba",
      "headword_raw": "Jaba",
      "headword_normalized": "jaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pararse (varios)",
      "senses": [
        "Pararse (varios)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001128",
      "headword": "Jabu",
      "headword_raw": "Jabu",
      "headword_normalized": "jabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Caballo",
      "senses": [
        "Caballo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001129",
      "headword": "Jácami",
      "headword_raw": "Jácami",
      "headword_normalized": "jacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Vivo",
      "senses": [
        "Vivo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001130",
      "headword": "Jahua",
      "headword_raw": "Jahua",
      "headword_normalized": "jahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Parar 2. Nombrar como autoridades",
      "senses": [
        "Parar",
        "Nombrar como autoridades"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001131",
      "headword": "Jahuaba",
      "headword_raw": "Jahuaba",
      "headword_normalized": "jahuaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar parados",
      "senses": [
        "Estar parados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001132",
      "headword": "Jahui",
      "headword_raw": "Jahui",
      "headword_normalized": "jahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar parados",
      "senses": [
        "Estar parados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001133",
      "headword": "Jami",
      "headword_raw": "Jami",
      "headword_normalized": "jami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Por aquí, por este lado",
      "senses": [
        "Por aquí, por este lado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001134",
      "headword": "Janiri",
      "headword_raw": "Janiri",
      "headword_normalized": "janiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar contento",
      "senses": [
        "Estar contento"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001135",
      "headword": "Japa",
      "headword_raw": "Japa",
      "headword_normalized": "japa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "¡Oiga!",
      "senses": [
        "¡Oiga!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001136",
      "headword": "Jaré",
      "headword_raw": "Jaré",
      "headword_normalized": "jare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Algunos, unos",
      "senses": [
        "Algunos, unos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001137",
      "headword": "Jasa",
      "headword_raw": "Jasa",
      "headword_normalized": "jasa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Levantarse (de estar sentados) 2. Pararse (cesar)",
      "senses": [
        "Levantarse (de estar sentados)",
        "Pararse (cesar)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001138",
      "headword": "Je’ná",
      "headword_raw": "Je’ná",
      "headword_normalized": "je'na",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron dem",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Este, esta, esto",
      "senses": [
        "Este, esta, esto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001139",
      "headword": "Jena’í",
      "headword_raw": "Jena’í",
      "headword_normalized": "jena'i",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Aquí",
      "senses": [
        "Aquí"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001140",
      "headword": "Jecouá",
      "headword_raw": "Jecouá",
      "headword_normalized": "jecoua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Acá (en cierta parte)",
      "senses": [
        "Acá (en cierta parte)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001141",
      "headword": "Jeré",
      "headword_raw": "Jeré",
      "headword_normalized": "jere",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Así es",
      "senses": [
        "Así es"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001142",
      "headword": "Jerigá",
      "headword_raw": "Jerigá",
      "headword_normalized": "jeriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Así (de esta manera)",
      "senses": [
        "Así (de esta manera)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001143",
      "headword": "Jeyiri",
      "headword_raw": "Jeyiri",
      "headword_normalized": "jeyiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Esta clase",
      "senses": [
        "Esta clase"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001144",
      "headword": "Ji",
      "headword_raw": "Ji",
      "headword_normalized": "ji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "¡Tómalo con la mano!",
      "senses": [
        "¡Tómalo con la mano!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001145",
      "headword": "Jícuri",
      "headword_raw": "Jícuri",
      "headword_normalized": "jicuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Peyote",
      "senses": [
        "Peyote"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001146",
      "headword": "Jiero",
      "headword_raw": "Jiero",
      "headword_normalized": "jiero",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Fierro",
      "senses": [
        "Fierro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001147",
      "headword": "Jihuéami",
      "headword_raw": "Jihuéami",
      "headword_normalized": "jihueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Fuerte",
      "senses": [
        "Fuerte"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001148",
      "headword": "Jihuera",
      "headword_raw": "Jihuera",
      "headword_normalized": "jihuera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Tener fuerza",
      "senses": [
        "Tener fuerza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001149",
      "headword": "Jihuérahua",
      "headword_raw": "Jihuérahua",
      "headword_normalized": "jihuerahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Poder",
      "senses": [
        "Poder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001150",
      "headword": "Jihuérami",
      "headword_raw": "Jihuérami",
      "headword_normalized": "jihuerami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Vigoroso, firme",
      "senses": [
        "Vigoroso, firme"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001151",
      "headword": "Jihuérata",
      "headword_raw": "Jihuérata",
      "headword_normalized": "jihuerata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer fuerte, fortalecer",
      "senses": [
        "Hacer fuerte, fortalecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001152",
      "headword": "Jima",
      "headword_raw": "Jima",
      "headword_normalized": "jima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Subir",
      "senses": [
        "Subir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001153",
      "headword": "Jínohua",
      "headword_raw": "Jínohua",
      "headword_normalized": "jinohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener hijos",
      "senses": [
        "Tener hijos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001154",
      "headword": "Jipi",
      "headword_raw": "Jipi",
      "headword_normalized": "jipi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Ahora",
      "senses": [
        "Ahora"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 52,
        "page_end": 52,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001155",
      "headword": "Jiti",
      "headword_raw": "Jiti",
      "headword_normalized": "jiti",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Prep",
      "classification_family": "Prep",
      "translation_raw": "1. Con 2. Por",
      "senses": [
        "Con",
        "Por"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001156",
      "headword": "Jiyá",
      "headword_raw": "Jiyá",
      "headword_normalized": "jiya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apresurarse",
      "senses": [
        "Apresurarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001157",
      "headword": "Jiyata",
      "headword_raw": "Jiyata",
      "headword_normalized": "jiyata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apresurar",
      "senses": [
        "Apresurar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001158",
      "headword": "Jiyahui",
      "headword_raw": "Jiyahui",
      "headword_normalized": "jiyahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener prisa por irse",
      "senses": [
        "Tener prisa por irse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001159",
      "headword": "Jiyé",
      "headword_raw": "Jiyé",
      "headword_normalized": "jiye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Seguir las huellas",
      "senses": [
        "Seguir las huellas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001160",
      "headword": "Jiyero",
      "headword_raw": "Jiyero",
      "headword_normalized": "jiyero",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hierro",
      "senses": [
        "Hierro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001161",
      "headword": "Jiyeta",
      "headword_raw": "Jiyeta",
      "headword_normalized": "jiyeta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Seguir huelleando",
      "senses": [
        "Seguir huelleando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001162",
      "headword": "Jo",
      "headword_raw": "1Jo",
      "headword_normalized": "jo",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Andar muchos",
      "senses": [
        "Andar muchos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001163",
      "headword": "Jo",
      "headword_raw": "2Jo",
      "headword_normalized": "jo",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer hoyo",
      "senses": [
        "Hacer hoyo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001164",
      "headword": "Jobátami",
      "headword_raw": "Jobátami",
      "headword_normalized": "jobatami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj pl",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Feroces, bravos",
      "senses": [
        "Feroces, bravos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001165",
      "headword": "Jócari",
      "headword_raw": "Jócari",
      "headword_normalized": "jocari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Camaleón, lagarto cornudo",
      "senses": [
        "Camaleón, lagarto cornudo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001166",
      "headword": "Jochi",
      "headword_raw": "Jochi",
      "headword_normalized": "jochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hoyo",
      "senses": [
        "Hoyo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001167",
      "headword": "Jóhua",
      "headword_raw": "Jóhua",
      "headword_normalized": "johua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apuntar, señalar",
      "senses": [
        "Apuntar, señalar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001168",
      "headword": "Jonsa",
      "headword_raw": "Jonsa",
      "headword_normalized": "jonsa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Prep",
      "classification_family": "Prep",
      "translation_raw": "Desde, de",
      "senses": [
        "Desde, de"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001169",
      "headword": "Jora",
      "headword_raw": "Jora",
      "headword_normalized": "jora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Escarbar (un hoyo)",
      "senses": [
        "Escarbar (un hoyo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001170",
      "headword": "Ju, juco, jupá",
      "headword_raw": "Ju, juco, jupá",
      "headword_normalized": "ju, juco, jupa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser, estar",
      "senses": [
        "Ser, estar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "juco",
        "jupá"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001171",
      "headword": "Jubá",
      "headword_raw": "1Jubá",
      "headword_normalized": "juba",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Atrás",
      "senses": [
        "Atrás"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001172",
      "headword": "Jubá",
      "headword_raw": "2Jubá",
      "headword_normalized": "juba",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Oler",
      "senses": [
        "Oler"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001173",
      "headword": "Jubá",
      "headword_raw": "3Jubá",
      "headword_normalized": "juba",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Jugar (tirando los palos)",
      "senses": [
        "Jugar (tirando los palos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001174",
      "headword": "Jubáami",
      "headword_raw": "Jubáami",
      "headword_normalized": "jubaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Al fin, finalmente, último",
      "senses": [
        "Al fin, finalmente, último"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001175",
      "headword": "Jubahua",
      "headword_raw": "Jubahua",
      "headword_normalized": "jubahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Atrasarse",
      "senses": [
        "Atrasarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001176",
      "headword": "Jubánara",
      "headword_raw": "Jubánara",
      "headword_normalized": "jubanara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Anterior",
      "senses": [
        "Anterior"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001177",
      "headword": "Jubé",
      "headword_raw": "1Jubé",
      "headword_normalized": "jube",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Entarimar 2. Hacer",
      "senses": [
        "Entarimar",
        "Hacer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001178",
      "headword": "Jubé",
      "headword_raw": "2Jubé",
      "headword_normalized": "jube",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener esposas (varios hombres)",
      "senses": [
        "Tener esposas (varios hombres)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001179",
      "headword": "Juberi",
      "headword_raw": "Juberi",
      "headword_normalized": "juberi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Mesa 2. Banca 3. Cama de tablas",
      "senses": [
        "Mesa",
        "Banca",
        "Cama de tablas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001180",
      "headword": "Jubétami",
      "headword_raw": "Jubétami",
      "headword_normalized": "jubetami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Piso de tablas",
      "senses": [
        "Piso de tablas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001181",
      "headword": "Jubí",
      "headword_raw": "Jubí",
      "headword_normalized": "jubi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Esposas",
      "senses": [
        "Esposas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001182",
      "headword": "Juca",
      "headword_raw": "Juca",
      "headword_normalized": "juca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Oler",
      "senses": [
        "Oler"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001183",
      "headword": "Juma",
      "headword_raw": "Juma",
      "headword_normalized": "juma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Correr",
      "senses": [
        "Correr"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001184",
      "headword": "Jumsa",
      "headword_raw": "Jumsa",
      "headword_normalized": "jumsa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Huir",
      "senses": [
        "Huir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001185",
      "headword": "Jumta",
      "headword_raw": "Jumta",
      "headword_normalized": "jumta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Echar a correr",
      "senses": [
        "Echar a correr"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001186",
      "headword": "Jurá",
      "headword_raw": "Jurá",
      "headword_normalized": "jura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enviar, mandar",
      "senses": [
        "Enviar, mandar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001187",
      "headword": "Jurárami",
      "headword_raw": "Jurárami",
      "headword_normalized": "jurarami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Mandado",
      "senses": [
        "Mandado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001188",
      "headword": "Juri",
      "headword_raw": "Juri",
      "headword_normalized": "juri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Sí, seguro",
      "senses": [
        "Sí, seguro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001189",
      "headword": "La",
      "headword_raw": "1La",
      "headword_normalized": "la",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sangre",
      "senses": [
        "Sangre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001190",
      "headword": "La",
      "headword_raw": "2La",
      "headword_normalized": "la",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer enramada",
      "senses": [
        "Hacer enramada"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001191",
      "headword": "Labá",
      "headword_raw": "Labá",
      "headword_normalized": "laba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hueja redonda (reg.), jícara",
      "senses": [
        "Hueja redonda (reg.), jícara"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001192",
      "headword": "Lábara",
      "headword_raw": "Lábara",
      "headword_normalized": "labara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Vena",
      "senses": [
        "Vena"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001193",
      "headword": "Lábari",
      "headword_raw": "Lábari",
      "headword_normalized": "labari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Nervio",
      "senses": [
        "Nervio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001194",
      "headword": "Labata",
      "headword_raw": "Labata",
      "headword_normalized": "labata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer huejas",
      "senses": [
        "Hacer huejas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001195",
      "headword": "Láchamuri",
      "headword_raw": "Láchamuri",
      "headword_normalized": "lachamuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ardilla amarillenta (se sube a los árboles)",
      "senses": [
        "Ardilla amarillenta (se sube a los árboles)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001196",
      "headword": "Lamari",
      "headword_raw": "Lamari",
      "headword_normalized": "lamari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sangre cocida, tripas cocidas",
      "senses": [
        "Sangre cocida, tripas cocidas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001197",
      "headword": "Lamú",
      "headword_raw": "Lamú",
      "headword_normalized": "lamu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sentirse adolorido por un golpe",
      "senses": [
        "Sentirse adolorido por un golpe"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 53,
        "page_end": 53,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001198",
      "headword": "Lánahua",
      "headword_raw": "Lánahua",
      "headword_normalized": "lanahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Teñir de anarajnado",
      "senses": [
        "Teñir de anarajnado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001199",
      "headword": "Lánami",
      "headword_raw": "Lánami",
      "headword_normalized": "lanami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Anaranjado",
      "senses": [
        "Anaranjado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001200",
      "headword": "Lasiba",
      "headword_raw": "Lasiba",
      "headword_normalized": "lasiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Oxidarse",
      "senses": [
        "Oxidarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001201",
      "headword": "Látami",
      "headword_raw": "Látami",
      "headword_normalized": "latami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Enramada",
      "senses": [
        "Enramada"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001202",
      "headword": "Léami",
      "headword_raw": "Léami",
      "headword_normalized": "leami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Sangriento",
      "senses": [
        "Sangriento"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001203",
      "headword": "Lena",
      "headword_raw": "Lena",
      "headword_normalized": "lena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sangrar, desangrar",
      "senses": [
        "Sangrar, desangrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001204",
      "headword": "Limeta",
      "headword_raw": "Limeta",
      "headword_normalized": "limeta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Botella de vidrio",
      "senses": [
        "Botella de vidrio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001205",
      "headword": "Loca",
      "headword_raw": "Loca",
      "headword_normalized": "loca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Batir, mezclar (pinole en agua)",
      "senses": [
        "Batir, mezclar (pinole en agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001206",
      "headword": "‘Loche",
      "headword_raw": "‘Loche",
      "headword_normalized": "'loche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Tiene hambre",
      "senses": [
        "Tiene hambre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001207",
      "headword": "Lochi",
      "headword_raw": "Lochi",
      "headword_normalized": "lochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hueja alargado especial para sacar agua",
      "senses": [
        "Hueja alargado especial para sacar agua"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001208",
      "headword": "‘Lohua, ‘loché",
      "headword_raw": "‘Lohua, ‘loché",
      "headword_normalized": "'lohua, 'loche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener hambre",
      "senses": [
        "Tener hambre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "‘loché"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001209",
      "headword": "Lohuá",
      "headword_raw": "Lohuá",
      "headword_normalized": "lohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Revolver, menear",
      "senses": [
        "Revolver, menear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001210",
      "headword": "‘Lóhuari",
      "headword_raw": "‘Lóhuari",
      "headword_normalized": "'lohuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hambre",
      "senses": [
        "Hambre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001211",
      "headword": "Lohué",
      "headword_raw": "Lohué",
      "headword_normalized": "lohue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Abanicar 2. Dar vueltas al aire (con alguna cosa o con un mecate) 3. Tremolar",
      "senses": [
        "Abanicar",
        "Dar vueltas al aire (con alguna cosa o con un mecate)",
        "Tremolar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001212",
      "headword": "Lohuera",
      "headword_raw": "Lohuera",
      "headword_normalized": "lohuera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Abanico",
      "senses": [
        "Abanico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001213",
      "headword": "Lohuí",
      "headword_raw": "Lohuí",
      "headword_normalized": "lohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener rabia, estar loco (que anda corriendo)",
      "senses": [
        "Tener rabia, estar loco (que anda corriendo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001214",
      "headword": "Lomírahua",
      "headword_raw": "Lomírahua",
      "headword_normalized": "lomirahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Coyuntura",
      "senses": [
        "Coyuntura"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001215",
      "headword": "Lohuira",
      "headword_raw": "Lohuira",
      "headword_normalized": "lohuira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pegar la rabia a otro",
      "senses": [
        "Pegar la rabia a otro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001216",
      "headword": "Luhuá",
      "headword_raw": "Luhuá",
      "headword_normalized": "luhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Gastar (ropa)",
      "senses": [
        "Gastar (ropa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001217",
      "headword": "Luhuí",
      "headword_raw": "Luhuí",
      "headword_normalized": "luhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gastarse (ropa)",
      "senses": [
        "Gastarse (ropa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001218",
      "headword": "‘Ma, ‘má",
      "headword_raw": "‘Ma, ‘má",
      "headword_normalized": "'ma, 'ma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Correr",
      "senses": [
        "Correr"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "‘má"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001219",
      "headword": "Ma",
      "headword_raw": "Ma",
      "headword_normalized": "ma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Ya",
      "senses": [
        "Ya"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001220",
      "headword": "Ma’",
      "headword_raw": "Ma’",
      "headword_normalized": "ma'",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Caña de maíz",
      "senses": [
        "Caña de maíz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001221",
      "headword": "Ma’agá",
      "headword_raw": "Ma’agá",
      "headword_normalized": "ma'aga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cienpiés",
      "senses": [
        "Cienpiés"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001222",
      "headword": "Maba",
      "headword_raw": "Maba",
      "headword_normalized": "maba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Comer caña",
      "senses": [
        "Comer caña"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001223",
      "headword": "Mabá",
      "headword_raw": "Mabá",
      "headword_normalized": "maba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "¡Vamos!",
      "senses": [
        "¡Vamos!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001224",
      "headword": "Mabú",
      "headword_raw": "Mabú",
      "headword_normalized": "mabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Arrancarse brincando",
      "senses": [
        "Arrancarse brincando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001225",
      "headword": "Macahui",
      "headword_raw": "Macahui",
      "headword_normalized": "macahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Paloma",
      "senses": [
        "Paloma"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001226",
      "headword": "Macarachi",
      "headword_raw": "Macarachi",
      "headword_normalized": "macarachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Víbora chica con rayas blancas",
      "senses": [
        "Víbora chica con rayas blancas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001227",
      "headword": "Macari",
      "headword_raw": "Macari",
      "headword_normalized": "macari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuarta (medida del dedo pulgar al meñique extendidos)",
      "senses": [
        "Cuarta (medida del dedo pulgar al meñique extendidos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001228",
      "headword": "Macó",
      "headword_raw": "Macó",
      "headword_normalized": "maco",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Agarrar (entre las manos)",
      "senses": [
        "Agarrar (entre las manos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001229",
      "headword": "Macoy",
      "headword_raw": "Macoy",
      "headword_normalized": "macoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Diez",
      "senses": [
        "Diez"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001230",
      "headword": "Macúsuhua",
      "headword_raw": "Macúsuhua",
      "headword_normalized": "macusuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Dedo",
      "senses": [
        "Dedo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001231",
      "headword": "Machá",
      "headword_raw": "Machá",
      "headword_normalized": "macha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Garrapata",
      "senses": [
        "Garrapata"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001232",
      "headword": "Machí",
      "headword_raw": "1Machí",
      "headword_normalized": "machi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Saber, conocer 2. Hay luz 3. Verse bien",
      "senses": [
        "Saber, conocer",
        "Hay luz",
        "Verse bien"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001233",
      "headword": "Machí, machíami",
      "headword_raw": "2Machí, machíami",
      "headword_normalized": "machi, machiami",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Afuera",
      "senses": [
        "Afuera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "machíami"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001234",
      "headword": "Machibú",
      "headword_raw": "Machibú",
      "headword_normalized": "machibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sacar",
      "senses": [
        "Sacar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001235",
      "headword": "Machiná",
      "headword_raw": "1Machiná",
      "headword_normalized": "machina",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Afuera",
      "senses": [
        "Afuera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001236",
      "headword": "Machiná",
      "headword_raw": "2Machiná",
      "headword_normalized": "machina",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Claramente",
      "senses": [
        "Claramente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 54,
        "page_end": 54,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001237",
      "headword": "Machina",
      "headword_raw": "Machina",
      "headword_normalized": "machina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salir",
      "senses": [
        "Salir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001238",
      "headword": "Machira",
      "headword_raw": "Machira",
      "headword_normalized": "machira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Descubrir, mostrar",
      "senses": [
        "Descubrir, mostrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001239",
      "headword": "Machiri",
      "headword_raw": "Machiri",
      "headword_normalized": "machiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Alacrán",
      "senses": [
        "Alacrán"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001240",
      "headword": "Machíriami",
      "headword_raw": "Machíriami",
      "headword_normalized": "machiriami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Que puede ver",
      "senses": [
        "Que puede ver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001241",
      "headword": "Machírúami",
      "headword_raw": "Machírúami",
      "headword_normalized": "machiruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Sabido",
      "senses": [
        "Sabido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001242",
      "headword": "Machisátiré",
      "headword_raw": "Machisátiré",
      "headword_normalized": "machisatire",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Como deben saber",
      "senses": [
        "Como deben saber"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001243",
      "headword": "Machisí",
      "headword_raw": "Machisí",
      "headword_normalized": "machisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper pl",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "¡Que sepan!, ¡que conozcan!",
      "senses": [
        "¡Que sepan!, ¡que conozcan!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001244",
      "headword": "‘Machó",
      "headword_raw": "‘Machó",
      "headword_normalized": "'macho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Agarrar",
      "senses": [
        "Agarrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001245",
      "headword": "‘Mahuá",
      "headword_raw": "‘Mahuá",
      "headword_normalized": "'mahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ir corriendo",
      "senses": [
        "Ir corriendo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001246",
      "headword": "Mahué",
      "headword_raw": "Mahué",
      "headword_normalized": "mahue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Voltear, revolver",
      "senses": [
        "Voltear, revolver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001247",
      "headword": "Mahuiyá",
      "headword_raw": "Mahuiyá",
      "headword_normalized": "mahuiya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "León, puma",
      "senses": [
        "León, puma"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001248",
      "headword": "Majá, majahuá",
      "headword_raw": "Majá, majahuá",
      "headword_normalized": "maja, majahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener miedo",
      "senses": [
        "Tener miedo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "majahuá"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001249",
      "headword": "Majáami",
      "headword_raw": "Majáami",
      "headword_normalized": "majaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Cobarde, miedoso, temeroso",
      "senses": [
        "Cobarde, miedoso, temeroso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001250",
      "headword": "Majahuihua",
      "headword_raw": "Majahuihua",
      "headword_normalized": "majahuihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Temer",
      "senses": [
        "Temer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001251",
      "headword": "Majajara, majajárata",
      "headword_raw": "Majajara, majajárata",
      "headword_normalized": "majajara, majajarata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Asustar, espantar",
      "senses": [
        "Asustar, espantar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "majajárata"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001252",
      "headword": "Majajáratami",
      "headword_raw": "Majajáratami",
      "headword_normalized": "majajaratami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Atónito",
      "senses": [
        "Atónito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001253",
      "headword": "Majajó",
      "headword_raw": "Majajó",
      "headword_normalized": "majajo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Meter la mano",
      "senses": [
        "Meter la mano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001254",
      "headword": "Majajocha",
      "headword_raw": "Majajocha",
      "headword_normalized": "majajocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Asustar",
      "senses": [
        "Asustar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001255",
      "headword": "Majárami",
      "headword_raw": "Majárami",
      "headword_normalized": "majarami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Nervioso",
      "senses": [
        "Nervioso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001256",
      "headword": "Maleta",
      "headword_raw": "Maleta",
      "headword_normalized": "maleta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Estuche (para rifle)",
      "senses": [
        "Estuche (para rifle)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001257",
      "headword": "Maná",
      "headword_raw": "Maná",
      "headword_normalized": "mana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner un recipiente (p. ej.: una olla, una caja)",
      "senses": [
        "Poner un recipiente (p. ej.: una olla, una caja)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001258",
      "headword": "Maní",
      "headword_raw": "Maní",
      "headword_normalized": "mani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Contener un líquido",
      "senses": [
        "Contener un líquido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001259",
      "headword": "Maparí",
      "headword_raw": "Maparí",
      "headword_normalized": "mapari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Cuando",
      "senses": [
        "Cuando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001260",
      "headword": "Mapo’ná",
      "headword_raw": "Mapo’ná",
      "headword_normalized": "mapo'na",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Donde",
      "senses": [
        "Donde"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001261",
      "headword": "Mapu",
      "headword_raw": "Mapu",
      "headword_normalized": "mapu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Conj",
      "classification_family": "Conj",
      "translation_raw": "Para, que, el cual, quien",
      "senses": [
        "Para, que, el cual, quien"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001262",
      "headword": "Mapujiti",
      "headword_raw": "Mapujiti",
      "headword_normalized": "mapujiti",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Conj",
      "classification_family": "Conj",
      "translation_raw": "Conque, porque",
      "senses": [
        "Conque, porque"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001263",
      "headword": "Mapurigá",
      "headword_raw": "Mapurigá",
      "headword_normalized": "mapuriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Como, según",
      "senses": [
        "Como, según"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001264",
      "headword": "Mapuyena",
      "headword_raw": "Mapuyena",
      "headword_normalized": "mapuyena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Mientras",
      "senses": [
        "Mientras"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001265",
      "headword": "Mapuyénasí",
      "headword_raw": "Mapuyénasí",
      "headword_normalized": "mapuyenasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "1. Hasta que 2. Entre tanto, mientras",
      "senses": [
        "Hasta que",
        "Entre tanto, mientras"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001266",
      "headword": "Mapuyiri",
      "headword_raw": "Mapuyiri",
      "headword_normalized": "mapuyiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Semejante (en forma)",
      "senses": [
        "Semejante (en forma)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001267",
      "headword": "Mapuyíripi",
      "headword_raw": "Mapuyíripi",
      "headword_normalized": "mapuyiripi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Cualquiera",
      "senses": [
        "Cualquiera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001268",
      "headword": "Mará",
      "headword_raw": "Mará",
      "headword_normalized": "mara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hija (habla del padre)",
      "senses": [
        "Hija (habla del padre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001269",
      "headword": "Maracá",
      "headword_raw": "Maracá",
      "headword_normalized": "maraca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Paleta",
      "senses": [
        "Paleta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001270",
      "headword": "‘marachi",
      "headword_raw": "‘marachi",
      "headword_normalized": "'marachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gemelo",
      "senses": [
        "Gemelo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001271",
      "headword": "Marachi",
      "headword_raw": "Marachi",
      "headword_normalized": "marachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sobaco",
      "senses": [
        "Sobaco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001272",
      "headword": "Maré",
      "headword_raw": "Maré",
      "headword_normalized": "mare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener hija el padre",
      "senses": [
        "Tener hija el padre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001273",
      "headword": "Marí",
      "headword_raw": "1Marí",
      "headword_normalized": "mari",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S, adj",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cinco",
      "senses": [
        "Cinco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001274",
      "headword": "Marí",
      "headword_raw": "2Marí",
      "headword_normalized": "mari",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Padre (de la hija)",
      "senses": [
        "Padre (de la hija)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001275",
      "headword": "Marichi",
      "headword_raw": "Marichi",
      "headword_normalized": "marichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cervato (venadito)",
      "senses": [
        "Cervato (venadito)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001276",
      "headword": "Marisa",
      "headword_raw": "Marisa",
      "headword_normalized": "marisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Quinto",
      "senses": [
        "Quinto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001277",
      "headword": "Marisa macoy",
      "headword_raw": "Marisa macoy",
      "headword_normalized": "marisa macoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Cincuenta",
      "senses": [
        "Cincuenta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001278",
      "headword": "‘Masa",
      "headword_raw": "‘Masa",
      "headword_normalized": "'masa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Huir",
      "senses": [
        "Huir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 55,
        "page_end": 55,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001279",
      "headword": "Masábari",
      "headword_raw": "Masábari",
      "headword_normalized": "masabari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Abanico (que lleva el bailador matachín)",
      "senses": [
        "Abanico (que lleva el bailador matachín)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001280",
      "headword": "‘Másari",
      "headword_raw": "‘Másari",
      "headword_normalized": "'masari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Fugarse (el preso)",
      "senses": [
        "Fugarse (el preso)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001281",
      "headword": "‘Masi",
      "headword_raw": "‘Masi",
      "headword_normalized": "'masi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Huir",
      "senses": [
        "Huir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001282",
      "headword": "Masó",
      "headword_raw": "Masó",
      "headword_normalized": "maso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt esp",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Amasar",
      "senses": [
        "Amasar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001283",
      "headword": "Matá",
      "headword_raw": "Matá",
      "headword_normalized": "mata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Metate",
      "senses": [
        "Metate"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001284",
      "headword": "Matagá",
      "headword_raw": "Matagá",
      "headword_normalized": "mataga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Palma (de la mano)",
      "senses": [
        "Palma (de la mano)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001285",
      "headword": "Maticó",
      "headword_raw": "Maticó",
      "headword_normalized": "matico",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pinabete (árbol)",
      "senses": [
        "Pinabete (árbol)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001286",
      "headword": "Mató, matóchahua",
      "headword_raw": "Mató, matóchahua",
      "headword_normalized": "mato, matochahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hombro",
      "senses": [
        "Hombro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "matóchahua"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001287",
      "headword": "Matora",
      "headword_raw": "Matora",
      "headword_normalized": "matora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar (en hombros)",
      "senses": [
        "Llevar (en hombros)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001288",
      "headword": "Matosá",
      "headword_raw": "Matosá",
      "headword_normalized": "matosa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Canas",
      "senses": [
        "Canas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001289",
      "headword": "Mayé",
      "headword_raw": "1Mayé",
      "headword_normalized": "maye",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Creer que sí, pensar, opinar",
      "senses": [
        "Creer que sí, pensar, opinar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001290",
      "headword": "Mayé",
      "headword_raw": "2Mayé",
      "headword_normalized": "maye",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener celos",
      "senses": [
        "Tener celos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001291",
      "headword": "’Me",
      "headword_raw": "1’Me",
      "headword_normalized": "'me",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Maguey",
      "senses": [
        "Maguey"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001292",
      "headword": "’Me",
      "headword_raw": "2’Me",
      "headword_normalized": "'me",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Traer",
      "senses": [
        "Traer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001293",
      "headword": "’Me",
      "headword_raw": "3’Me",
      "headword_normalized": "'me",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Tanto, mucho",
      "senses": [
        "Tanto, mucho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001294",
      "headword": "Me",
      "headword_raw": "1Me",
      "headword_normalized": "me",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ganar sueldo",
      "senses": [
        "Ganar sueldo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001295",
      "headword": "Me",
      "headword_raw": "2Me",
      "headword_normalized": "me",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mezcal",
      "senses": [
        "Mezcal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001296",
      "headword": "‘Méchuri",
      "headword_raw": "‘Méchuri",
      "headword_normalized": "'mechuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cordero, borreguito",
      "senses": [
        "Cordero, borreguito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001297",
      "headword": "Mema",
      "headword_raw": "Mema",
      "headword_normalized": "mema",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estr sentado (con las piernas extendidas o cruzadas)",
      "senses": [
        "Estr sentado (con las piernas extendidas o cruzadas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001298",
      "headword": "Mera",
      "headword_raw": "Mera",
      "headword_normalized": "mera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Corretear los animales",
      "senses": [
        "Corretear los animales"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001299",
      "headword": "Meta",
      "headword_raw": "Meta",
      "headword_normalized": "meta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arrear, llevar (animales)",
      "senses": [
        "Arrear, llevar (animales)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001300",
      "headword": "Mii",
      "headword_raw": "Mii",
      "headword_normalized": "mii",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. adj Aquel, aquella 2. pron Tú, te",
      "senses": [
        "adj Aquel, aquella",
        "pron Tú, te"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001301",
      "headword": "Micá",
      "headword_raw": "Micá",
      "headword_normalized": "mica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Lejos",
      "senses": [
        "Lejos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001302",
      "headword": "Micabéana",
      "headword_raw": "Micabéana",
      "headword_normalized": "micabeana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Alejarse, retirarse 2. adv Un lugar lejos",
      "senses": [
        "vi Alejarse, retirarse",
        "adv Un lugar lejos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001303",
      "headword": "Macabéanta",
      "headword_raw": "Macabéanta",
      "headword_normalized": "macabeanta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Alejar",
      "senses": [
        "Alejar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001304",
      "headword": "Micó",
      "headword_raw": "Micó",
      "headword_normalized": "mico",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer muescas, hacer hueco",
      "senses": [
        "Hacer muescas, hacer hueco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001305",
      "headword": "Micótami",
      "headword_raw": "Micótami",
      "headword_normalized": "micotami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Hecho con muescas",
      "senses": [
        "Hecho con muescas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001306",
      "headword": "Michá",
      "headword_raw": "Michá",
      "headword_normalized": "micha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Luna, mes",
      "senses": [
        "Luna, mes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001307",
      "headword": "Miché",
      "headword_raw": "Miché",
      "headword_normalized": "miche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Tener o hacer mes 2. Hacer luna",
      "senses": [
        "Tener o hacer mes",
        "Hacer luna"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001308",
      "headword": "Michí",
      "headword_raw": "Michí",
      "headword_normalized": "michi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Labrar con el hacha",
      "senses": [
        "Labrar con el hacha"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001309",
      "headword": "Michítami",
      "headword_raw": "Michítami",
      "headword_normalized": "michitami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Labrado",
      "senses": [
        "Labrado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001310",
      "headword": "Michira",
      "headword_raw": "1Michira",
      "headword_normalized": "michira",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Astilla",
      "senses": [
        "Astilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001311",
      "headword": "Michira",
      "headword_raw": "2Michira",
      "headword_normalized": "michira",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "s",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Alacrán",
      "senses": [
        "Alacrán"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001312",
      "headword": "Michó",
      "headword_raw": "Michó",
      "headword_normalized": "micho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pegar (con marro o piedra)",
      "senses": [
        "Pegar (con marro o piedra)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001313",
      "headword": "Michona",
      "headword_raw": "Michona",
      "headword_normalized": "michona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Martillar, pegar",
      "senses": [
        "Martillar, pegar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001314",
      "headword": "Michora",
      "headword_raw": "Michora",
      "headword_normalized": "michora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Marro, mazo",
      "senses": [
        "Marro, mazo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001315",
      "headword": "Michóntami",
      "headword_raw": "Michóntami",
      "headword_normalized": "michontami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Clavado",
      "senses": [
        "Clavado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001316",
      "headword": "Michoyá",
      "headword_raw": "Michoyá",
      "headword_normalized": "michoya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cresta de gallo",
      "senses": [
        "Cresta de gallo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001317",
      "headword": "Michú",
      "headword_raw": "Michú",
      "headword_normalized": "michu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Abollarse",
      "senses": [
        "Abollarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001318",
      "headword": "Michúnari",
      "headword_raw": "Michúnari",
      "headword_normalized": "michunari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pret",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Aplastar",
      "senses": [
        "Aplastar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 56,
        "page_end": 56,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001319",
      "headword": "Michuri",
      "headword_raw": "Michuri",
      "headword_normalized": "michuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aplastarse",
      "senses": [
        "Aplastarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001320",
      "headword": "Míisi, misi",
      "headword_raw": "Míisi, misi",
      "headword_normalized": "miisi, misi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gato",
      "senses": [
        "Gato"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "misi"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001321",
      "headword": "Mijí",
      "headword_raw": "Mijí",
      "headword_normalized": "miji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Asar",
      "senses": [
        "Asar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001322",
      "headword": "Mijírami",
      "headword_raw": "Mijírami",
      "headword_normalized": "mijirami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Asado, tatemado",
      "senses": [
        "Asado, tatemado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001323",
      "headword": "Minana",
      "headword_raw": "Minana",
      "headword_normalized": "minana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Más allá, poco después",
      "senses": [
        "Más allá, poco después"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001324",
      "headword": "Mi’riméa",
      "headword_raw": "Mi’riméa",
      "headword_normalized": "mi'rimea",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Matará",
      "senses": [
        "Matará"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001325",
      "headword": "Mi’rínari",
      "headword_raw": "Mi’rínari",
      "headword_normalized": "mi'rinari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Querer matarlo",
      "senses": [
        "Querer matarlo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001326",
      "headword": "Mi’ró",
      "headword_raw": "Mi’ró",
      "headword_normalized": "mi'ro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desmayarse",
      "senses": [
        "Desmayarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001327",
      "headword": "Misú",
      "headword_raw": "Misú",
      "headword_normalized": "misu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner una trampa (de piedras para aplastar animales chicos)",
      "senses": [
        "Poner una trampa (de piedras para aplastar animales chicos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001328",
      "headword": "Misucuá",
      "headword_raw": "Misucuá",
      "headword_normalized": "misucua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zarzamora",
      "senses": [
        "Zarzamora"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001329",
      "headword": "Misugú",
      "headword_raw": "Misugú",
      "headword_normalized": "misugu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Trampa de piedras 2. vt Estar poniéndole una trampa",
      "senses": [
        "s Trampa de piedras",
        "vt Estar poniéndole una trampa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001330",
      "headword": "Misuri",
      "headword_raw": "Misuri",
      "headword_normalized": "misuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Una trampa de piedras",
      "senses": [
        "Una trampa de piedras"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001331",
      "headword": "Mitá",
      "headword_raw": "Mitá",
      "headword_normalized": "mita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ganar (en el juego o carrera9",
      "senses": [
        "Ganar (en el juego o carrera9"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001332",
      "headword": "Mitacha",
      "headword_raw": "Mitacha",
      "headword_normalized": "mitacha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aplastarse (cosa grande)",
      "senses": [
        "Aplastarse (cosa grande)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001333",
      "headword": "Mitáchami",
      "headword_raw": "Mitáchami",
      "headword_normalized": "mitachami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Aplastado",
      "senses": [
        "Aplastado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001334",
      "headword": "Mitáchana",
      "headword_raw": "Mitáchana",
      "headword_normalized": "mitachana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Aplastar",
      "senses": [
        "Aplastar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001335",
      "headword": "Mité",
      "headword_raw": "Mité",
      "headword_normalized": "mite",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Trozar (con hacha), lo corta",
      "senses": [
        "Trozar (con hacha), lo corta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001336",
      "headword": "Miteba, muteba",
      "headword_raw": "Miteba, muteba",
      "headword_normalized": "miteba, muteba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Falsearse (tobillo) 2. Machucarse (tobillo) 3. Torcerse (tobillo)",
      "senses": [
        "Falsearse (tobillo)",
        "Machucarse (tobillo)",
        "Torcerse (tobillo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "muteba"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001337",
      "headword": "Mitéchaní",
      "headword_raw": "Mitéchaní",
      "headword_normalized": "mitechani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer ruido (cortando con hacha)",
      "senses": [
        "Hacer ruido (cortando con hacha)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001338",
      "headword": "Mitó",
      "headword_raw": "Mitó",
      "headword_normalized": "mito",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Doblarse (la pierna al andar) 2. Descoyuntarse",
      "senses": [
        "Doblarse (la pierna al andar)",
        "Descoyuntarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001339",
      "headword": "Mitora",
      "headword_raw": "Mitora",
      "headword_normalized": "mitora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sentarse (con los pies cruzados)",
      "senses": [
        "Sentarse (con los pies cruzados)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001340",
      "headword": "Mi’yá",
      "headword_raw": "Mi’yá",
      "headword_normalized": "mi'ya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Asesinar, matar",
      "senses": [
        "Asesinar, matar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001341",
      "headword": "Miyétari",
      "headword_raw": "Miyétari",
      "headword_normalized": "miyetari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Madrastra",
      "senses": [
        "Madrastra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001342",
      "headword": "‘Mo",
      "headword_raw": "‘Mo",
      "headword_normalized": "'mo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Subir",
      "senses": [
        "Subir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001343",
      "headword": "Moba",
      "headword_raw": "Moba",
      "headword_normalized": "moba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Sobre, encima",
      "senses": [
        "Sobre, encima"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001344",
      "headword": "Mocá",
      "headword_raw": "Mocá",
      "headword_normalized": "moca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuero curtido, vaqueta",
      "senses": [
        "Cuero curtido, vaqueta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001345",
      "headword": "Mocoyó",
      "headword_raw": "Mocoyó",
      "headword_normalized": "mocoyo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse la corona",
      "senses": [
        "Ponerse la corona"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001346",
      "headword": "Mocoyora",
      "headword_raw": "Mocoyora",
      "headword_normalized": "mocoyora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "La corona (con plumas que llevan los bailadores matachines y los moros en la fiesta de Semana Santa)",
      "senses": [
        "La corona (con plumas que llevan los bailadores matachines y los moros en la fiesta de Semana Santa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001347",
      "headword": "Mocuásari",
      "headword_raw": "Mocuásari",
      "headword_normalized": "mocuasari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Quelite (siembran; comen cocido)",
      "senses": [
        "Quelite (siembran; comen cocido)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001348",
      "headword": "Mochocuá",
      "headword_raw": "Mochocuá",
      "headword_normalized": "mochocua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Helecho",
      "senses": [
        "Helecho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001349",
      "headword": "Mochogohua",
      "headword_raw": "Mochogohua",
      "headword_normalized": "mochogohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener cerebro",
      "senses": [
        "Tener cerebro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001350",
      "headword": "Mo’huá",
      "headword_raw": "Mo’huá",
      "headword_normalized": "mo'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner adentro, encerrar (animales presos)",
      "senses": [
        "Poner adentro, encerrar (animales presos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001351",
      "headword": "Mo’hué",
      "headword_raw": "Mo’hué",
      "headword_normalized": "mo'hue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Poner (cartucho en el rifle) 2. meterse (el hilo al hacer una cobija)",
      "senses": [
        "Poner (cartucho en el rifle)",
        "meterse (el hilo al hacer una cobija)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001352",
      "headword": "Mo’huera",
      "headword_raw": "Mo’huera",
      "headword_normalized": "mo'huera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt esp",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner, apoyar (la cabeza en algo cuando se acuesta)",
      "senses": [
        "Poner, apoyar (la cabeza en algo cuando se acuesta)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 57,
        "page_end": 57,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001353",
      "headword": "Mo’huí",
      "headword_raw": "Mo’huí",
      "headword_normalized": "mo'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Entrar",
      "senses": [
        "Entrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001354",
      "headword": "Mo’huibi",
      "headword_raw": "Mo’huibi",
      "headword_normalized": "mo'huibi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desaparecerse",
      "senses": [
        "Desaparecerse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001355",
      "headword": "Mojuá",
      "headword_raw": "Mojuá",
      "headword_normalized": "mojua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacerse pedazos",
      "senses": [
        "Hacerse pedazos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001356",
      "headword": "Mojuana",
      "headword_raw": "Mojuana",
      "headword_normalized": "mojuana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quebrar (en pedazos)",
      "senses": [
        "Quebrar (en pedazos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001357",
      "headword": "Mo’né",
      "headword_raw": "Mo’né",
      "headword_normalized": "mo'ne",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Yerno",
      "senses": [
        "Yerno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001358",
      "headword": "Mo’ó",
      "headword_raw": "Mo’ó",
      "headword_normalized": "mo'o",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cabeza",
      "senses": [
        "Cabeza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001359",
      "headword": "Mo’óchi",
      "headword_raw": "Mo’óchi",
      "headword_normalized": "mo'ochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pájaro gris (mediano, anda sobre las paredes en el invierno)",
      "senses": [
        "Pájaro gris (mediano, anda sobre las paredes en el invierno)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001360",
      "headword": "Mo’ora",
      "headword_raw": "Mo’ora",
      "headword_normalized": "mo'ora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Menear (cabeza)",
      "senses": [
        "Menear (cabeza)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001361",
      "headword": "Mo’orépana",
      "headword_raw": "Mo’orépana",
      "headword_normalized": "mo'orepana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Descabezar",
      "senses": [
        "Descabezar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001362",
      "headword": "Mo’orí",
      "headword_raw": "Mo’orí",
      "headword_normalized": "mo'ori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nuera",
      "senses": [
        "Nuera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001363",
      "headword": "Mo’oré",
      "headword_raw": "Mo’oré",
      "headword_normalized": "mo'ore",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener nuera",
      "senses": [
        "Tener nuera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001364",
      "headword": "Moré",
      "headword_raw": "Moré",
      "headword_normalized": "more",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sahumar",
      "senses": [
        "Sahumar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001365",
      "headword": "Morí",
      "headword_raw": "Morí",
      "headword_normalized": "mori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Humo",
      "senses": [
        "Humo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001366",
      "headword": "Morina",
      "headword_raw": "Morina",
      "headword_normalized": "morina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Subir el humo",
      "senses": [
        "Subir el humo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001367",
      "headword": "Morisó",
      "headword_raw": "Morisó",
      "headword_normalized": "moriso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Hollín 2. vi Ahumarse",
      "senses": [
        "s Hollín",
        "vi Ahumarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001368",
      "headword": "Morisóbana",
      "headword_raw": "Morisóbana",
      "headword_normalized": "morisobana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse negro (de hollín), ahumarse",
      "senses": [
        "Ponerse negro (de hollín), ahumarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001369",
      "headword": "Morisota",
      "headword_raw": "Morisota",
      "headword_normalized": "morisota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ahumar",
      "senses": [
        "Ahumar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001370",
      "headword": "Moró",
      "headword_raw": "1Moró",
      "headword_normalized": "moro",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Moros (los que llevan coronas con plumas en la Semana Santa)",
      "senses": [
        "Moros (los que llevan coronas con plumas en la Semana Santa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001371",
      "headword": "Moró",
      "headword_raw": "2Moró",
      "headword_normalized": "moro",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hay humo, hacer humo",
      "senses": [
        "Hay humo, hacer humo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001372",
      "headword": "Moruhuá",
      "headword_raw": "Moruhuá",
      "headword_normalized": "moruhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Incienso",
      "senses": [
        "Incienso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001373",
      "headword": "Mosí",
      "headword_raw": "Mosí",
      "headword_normalized": "mosi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Desmenuzar (entre las manos)",
      "senses": [
        "Desmenuzar (entre las manos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001374",
      "headword": "Mosobé",
      "headword_raw": "Mosobé",
      "headword_normalized": "mosobe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Poner almohada (bajo cabeza para dormir) 2. Amarrar yugo",
      "senses": [
        "Poner almohada (bajo cabeza para dormir)",
        "Amarrar yugo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001375",
      "headword": "Mosobera",
      "headword_raw": "Mosobera",
      "headword_normalized": "mosobera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Almohada, yugo",
      "senses": [
        "Almohada, yugo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001376",
      "headword": "Motaba",
      "headword_raw": "Motaba",
      "headword_normalized": "motaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Chocarse",
      "senses": [
        "Chocarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001377",
      "headword": "Motosá",
      "headword_raw": "Motosá",
      "headword_normalized": "motosa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Canas",
      "senses": [
        "Canas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001378",
      "headword": "Motosé",
      "headword_raw": "Motosé",
      "headword_normalized": "motose",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener canas",
      "senses": [
        "Tener canas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001379",
      "headword": "Motosera",
      "headword_raw": "Motosera",
      "headword_normalized": "motosera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Encanecer",
      "senses": [
        "Encanecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001380",
      "headword": "Moyá",
      "headword_raw": "Moyá",
      "headword_normalized": "moya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pudrirse (maíz desgranado)",
      "senses": [
        "Pudrirse (maíz desgranado)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001381",
      "headword": "Moyena",
      "headword_raw": "Moyena",
      "headword_normalized": "moyena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ir subiendo",
      "senses": [
        "Ir subiendo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001382",
      "headword": "Mubú",
      "headword_raw": "Mubú",
      "headword_normalized": "mubu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Elevar",
      "senses": [
        "Elevar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001383",
      "headword": "Mucú",
      "headword_raw": "Mucú",
      "headword_normalized": "mucu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Morirse, fallecer",
      "senses": [
        "Morirse, fallecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001384",
      "headword": "Mucúami",
      "headword_raw": "Mucúami",
      "headword_normalized": "mucuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Muerto, difunto",
      "senses": [
        "Muerto, difunto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001385",
      "headword": "Múchari",
      "headword_raw": "Múchari",
      "headword_normalized": "muchari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nene, criatura",
      "senses": [
        "Nene, criatura"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001386",
      "headword": "Muchiba",
      "headword_raw": "Muchiba",
      "headword_normalized": "muchiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sentar",
      "senses": [
        "Sentar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001387",
      "headword": "Muchímari",
      "headword_raw": "Muchímari",
      "headword_normalized": "muchimari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuñado menor",
      "senses": [
        "Cuñado menor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001388",
      "headword": "Muchínara",
      "headword_raw": "Muchínara",
      "headword_normalized": "muchinara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer sentarse, desear sentarse",
      "senses": [
        "Hacer sentarse, desear sentarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001389",
      "headword": "Muchira",
      "headword_raw": "Muchira",
      "headword_normalized": "muchira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar sentados",
      "senses": [
        "Estar sentados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001390",
      "headword": "Muchisa",
      "headword_raw": "Muchisa",
      "headword_normalized": "muchisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Levantarse (de estar acostados)",
      "senses": [
        "Levantarse (de estar acostados)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001391",
      "headword": "Muchuhua",
      "headword_raw": "Muchuhua",
      "headword_normalized": "muchuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Poner (una cosa o persona) 2. Amontonar",
      "senses": [
        "Poner (una cosa o persona)",
        "Amontonar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 58,
        "page_end": 58,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001392",
      "headword": "Muchúhuachi",
      "headword_raw": "Muchúhuachi",
      "headword_normalized": "muchuhuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Cuando están reunidos",
      "senses": [
        "Cuando están reunidos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001393",
      "headword": "Muchuhui",
      "headword_raw": "Muchuhui",
      "headword_normalized": "muchuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar (sentados)",
      "senses": [
        "Estar (sentados)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001394",
      "headword": "Muguí",
      "headword_raw": "Muguí",
      "headword_normalized": "mugui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mujeres",
      "senses": [
        "Mujeres"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001395",
      "headword": "Mugúsuhua",
      "headword_raw": "Mugúsuhua",
      "headword_normalized": "mugusuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Dar ataques epilépticos",
      "senses": [
        "Dar ataques epilépticos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001396",
      "headword": "Mugúsuhuami",
      "headword_raw": "Mugúsuhuami",
      "headword_normalized": "mugusuhuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Epiléptico",
      "senses": [
        "Epiléptico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001397",
      "headword": "Muhué",
      "headword_raw": "Muhué",
      "headword_normalized": "muhue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aumentarse, rendir mucho",
      "senses": [
        "Aumentarse, rendir mucho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001398",
      "headword": "Muhuéami",
      "headword_raw": "Muhuéami",
      "headword_normalized": "muhueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Aumentado",
      "senses": [
        "Aumentado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001399",
      "headword": "Muhuehua",
      "headword_raw": "Muhuehua",
      "headword_normalized": "muhuehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Aumentar",
      "senses": [
        "Aumentar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001400",
      "headword": "Muhuéhuarami",
      "headword_raw": "Muhuéhuarami",
      "headword_normalized": "muhuehuarami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Añadido",
      "senses": [
        "Añadido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001401",
      "headword": "Mujé",
      "headword_raw": "Mujé",
      "headword_normalized": "muje",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Tú, usted",
      "senses": [
        "Tú, usted"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001402",
      "headword": "Mujubú",
      "headword_raw": "Mujubú",
      "headword_normalized": "mujubu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tirar flechas o balazos",
      "senses": [
        "Tirar flechas o balazos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001403",
      "headword": "Muná",
      "headword_raw": "Muná",
      "headword_normalized": "muna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Subir (de tierra baja)",
      "senses": [
        "Subir (de tierra baja)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001404",
      "headword": "Muné",
      "headword_raw": "Muné",
      "headword_normalized": "mune",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sembrar frijol",
      "senses": [
        "Sembrar frijol"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001405",
      "headword": "Muní",
      "headword_raw": "Muní",
      "headword_normalized": "muni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Frijol",
      "senses": [
        "Frijol"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001406",
      "headword": "Muquí",
      "headword_raw": "Muquí",
      "headword_normalized": "muqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mujer",
      "senses": [
        "Mujer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001407",
      "headword": "Muquira",
      "headword_raw": "Muquira",
      "headword_normalized": "muquira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hembra",
      "senses": [
        "Hembra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001408",
      "headword": "Murá",
      "headword_raw": "Murá",
      "headword_normalized": "mura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espiga",
      "senses": [
        "Espiga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001409",
      "headword": "Muré",
      "headword_raw": "Muré",
      "headword_normalized": "mure",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Espigar (la mata de maíz)",
      "senses": [
        "Espigar (la mata de maíz)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001410",
      "headword": "Muripi",
      "headword_raw": "Muripi",
      "headword_normalized": "muripi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Cerca",
      "senses": [
        "Cerca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001411",
      "headword": "Murú",
      "headword_raw": "Murú",
      "headword_normalized": "muru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer un liacho (reg.)",
      "senses": [
        "Hacer un liacho (reg.)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001412",
      "headword": "Murubé",
      "headword_raw": "Murubé",
      "headword_normalized": "murube",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Muy cerca",
      "senses": [
        "Muy cerca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001413",
      "headword": "Murubé bitéami",
      "headword_raw": "Murubé bitéami",
      "headword_normalized": "murube biteami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Prójimo, vecino",
      "senses": [
        "Prójimo, vecino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001414",
      "headword": "Murubéana",
      "headword_raw": "Murubéana",
      "headword_normalized": "murubeana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Acercarse, arrimarse",
      "senses": [
        "Acercarse, arrimarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001415",
      "headword": "Murubéanta",
      "headword_raw": "Murubéanta",
      "headword_normalized": "murubeanta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner cerca",
      "senses": [
        "Poner cerca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001416",
      "headword": "Murubehua",
      "headword_raw": "Murubehua",
      "headword_normalized": "murubehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arrimar, acercar",
      "senses": [
        "Arrimar, acercar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001417",
      "headword": "Muruca",
      "headword_raw": "Muruca",
      "headword_normalized": "muruca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Liacho (reg.), lío (una carga amarrada)",
      "senses": [
        "Liacho (reg.), lío (una carga amarrada)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001418",
      "headword": "Muruchi",
      "headword_raw": "Muruchi",
      "headword_normalized": "muruchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chivato, cría de chivas",
      "senses": [
        "Chivato, cría de chivas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001419",
      "headword": "Muruta",
      "headword_raw": "Muruta",
      "headword_normalized": "muruta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llevar una carga (en animales)",
      "senses": [
        "Llevar una carga (en animales)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001420",
      "headword": "Musí",
      "headword_raw": "Musí",
      "headword_normalized": "musi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de pez negro, bargón",
      "senses": [
        "Tipo de pez negro, bargón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001421",
      "headword": "Muté",
      "headword_raw": "Muté",
      "headword_normalized": "mute",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aplastarse",
      "senses": [
        "Aplastarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001422",
      "headword": "Muteba",
      "headword_raw": "Muteba",
      "headword_normalized": "muteba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Falsearse, machucarse, torcerse (el tobillo)",
      "senses": [
        "Falsearse, machucarse, torcerse (el tobillo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001423",
      "headword": "Mutébari",
      "headword_raw": "Mutébari",
      "headword_normalized": "mutebari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s El gusano (del elote) 2. vi Agusanarse",
      "senses": [
        "s El gusano (del elote)",
        "vi Agusanarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001424",
      "headword": "Muteta",
      "headword_raw": "Muteta",
      "headword_normalized": "muteta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Aplastar",
      "senses": [
        "Aplastar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001425",
      "headword": "Mutú",
      "headword_raw": "Mutú",
      "headword_normalized": "mutu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Levantar (com los brazos)",
      "senses": [
        "Levantar (com los brazos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001426",
      "headword": "Mututa",
      "headword_raw": "Mututa",
      "headword_normalized": "mututa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar (en los brazos)",
      "senses": [
        "Llevar (en los brazos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001427",
      "headword": "Muyá",
      "headword_raw": "Muyá",
      "headword_normalized": "muya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pudrirse (maíz, trapo mojado, cosa enterrada, madera)",
      "senses": [
        "Pudrirse (maíz, trapo mojado, cosa enterrada, madera)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001428",
      "headword": "Na, nari",
      "headword_raw": "Na, nari",
      "headword_normalized": "na, nari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Éste, ésta",
      "senses": [
        "Éste, ésta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "nari"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001429",
      "headword": "Na’á",
      "headword_raw": "Na’á",
      "headword_normalized": "na'a",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Hacer lumbre 2. Quemar",
      "senses": [
        "Hacer lumbre",
        "Quemar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001430",
      "headword": "Na’ahua",
      "headword_raw": "Na’ahua",
      "headword_normalized": "na'ahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enojarse, reñir",
      "senses": [
        "Enojarse, reñir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001431",
      "headword": "Na’áhuata",
      "headword_raw": "Na’áhuata",
      "headword_normalized": "na'ahuata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer enojar, alborotar",
      "senses": [
        "Hacer enojar, alborotar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001432",
      "headword": "Náapa",
      "headword_raw": "Náapa",
      "headword_normalized": "naapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Alcanzar",
      "senses": [
        "Alcanzar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001433",
      "headword": "Na’árami",
      "headword_raw": "Na’árami",
      "headword_normalized": "na'arami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Quemado",
      "senses": [
        "Quemado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001434",
      "headword": "Náari",
      "headword_raw": "Náari",
      "headword_normalized": "naari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Mandó (llevar alguna cosa)",
      "senses": [
        "Mandó (llevar alguna cosa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 59,
        "page_end": 59,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001435",
      "headword": "Náata",
      "headword_raw": "Náata",
      "headword_normalized": "naata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Seguir",
      "senses": [
        "Seguir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001436",
      "headword": "‘Nabé",
      "headword_raw": "‘Nabé",
      "headword_normalized": "'nabe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Poco más allá",
      "senses": [
        "Poco más allá"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001437",
      "headword": "‘Naca",
      "headword_raw": "‘Naca",
      "headword_normalized": "'naca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De lejos, de un lado",
      "senses": [
        "De lejos, de un lado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001438",
      "headword": "Nacá",
      "headword_raw": "Nacá",
      "headword_normalized": "naca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Oreja, oído",
      "senses": [
        "Oreja, oído"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001439",
      "headword": "Nacapari",
      "headword_raw": "Nacapari",
      "headword_normalized": "nacapari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mecapal",
      "senses": [
        "Mecapal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001440",
      "headword": "Nacara",
      "headword_raw": "Nacara",
      "headword_normalized": "nacara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Oreja de alguien 2. Borlas de las cobijas",
      "senses": [
        "Oreja de alguien",
        "Borlas de las cobijas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001441",
      "headword": "Nacaréhua",
      "headword_raw": "Nacaréhua",
      "headword_normalized": "nacarehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse de acuerdo",
      "senses": [
        "Ponerse de acuerdo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001442",
      "headword": "Nacarópari",
      "headword_raw": "Nacarópari",
      "headword_normalized": "nacaropari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mariposa",
      "senses": [
        "Mariposa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001443",
      "headword": "Nacátara",
      "headword_raw": "Nacátara",
      "headword_normalized": "nacatara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer mucho ruido",
      "senses": [
        "Hacer mucho ruido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001444",
      "headword": "Nacóhuami",
      "headword_raw": "Nacóhuami",
      "headword_normalized": "nacohuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Homicida",
      "senses": [
        "Homicida"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001445",
      "headword": "Nacóo",
      "headword_raw": "Nacóo",
      "headword_normalized": "nacoo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pelear",
      "senses": [
        "Pelear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001446",
      "headword": "Nacórata",
      "headword_raw": "Nacórata",
      "headword_normalized": "nacorata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enchuecar",
      "senses": [
        "Enchuecar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001447",
      "headword": "Nacú",
      "headword_raw": "1Nacú",
      "headword_normalized": "nacu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Maullar (el gatito)",
      "senses": [
        "Maullar (el gatito)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001448",
      "headword": "Nacú",
      "headword_raw": "2Nacú",
      "headword_normalized": "nacu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Borrar, tapar la huella",
      "senses": [
        "Borrar, tapar la huella"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001449",
      "headword": "Nacuba",
      "headword_raw": "Nacuba",
      "headword_normalized": "nacuba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Borrar",
      "senses": [
        "Borrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001450",
      "headword": "Nacurihua",
      "headword_raw": "Nacurihua",
      "headword_normalized": "nacurihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cambiar",
      "senses": [
        "Cambiar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001451",
      "headword": "Nacúríhua",
      "headword_raw": "Nacúríhua",
      "headword_normalized": "nacurihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Transformar",
      "senses": [
        "Transformar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001452",
      "headword": "Nachigó",
      "headword_raw": "Nachigó",
      "headword_normalized": "nachigo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Amarrar, anudar",
      "senses": [
        "Amarrar, anudar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001453",
      "headword": "Nachihuí",
      "headword_raw": "Nachihuí",
      "headword_normalized": "nachihui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Alcanzar",
      "senses": [
        "Alcanzar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001454",
      "headword": "Nachú",
      "headword_raw": "Nachú",
      "headword_normalized": "nachu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pegarse, contagiarse",
      "senses": [
        "Pegarse, contagiarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001455",
      "headword": "Nachucha",
      "headword_raw": "Nachucha",
      "headword_normalized": "nachucha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner juntos",
      "senses": [
        "Poner juntos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001456",
      "headword": "Nachuhua",
      "headword_raw": "Nachuhua",
      "headword_normalized": "nachuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Atizar los tizones (a la lumbre)",
      "senses": [
        "Atizar los tizones (a la lumbre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001457",
      "headword": "Nachupa",
      "headword_raw": "Nachupa",
      "headword_normalized": "nachupa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Conectar",
      "senses": [
        "Conectar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001458",
      "headword": "Nachuta",
      "headword_raw": "Nachuta",
      "headword_normalized": "nachuta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Repartir, distribuir",
      "senses": [
        "Repartir, distribuir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001459",
      "headword": "Na’é",
      "headword_raw": "Na’é",
      "headword_normalized": "na'e",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Prender la lumbre, atizar 2. Quemar pelo (cuando le ponen nombre queman unos pelos del niño)",
      "senses": [
        "Prender la lumbre, atizar",
        "Quemar pelo (cuando le ponen nombre queman unos pelos del niño)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001460",
      "headword": "Na’érami",
      "headword_raw": "Na’érami",
      "headword_normalized": "na'erami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Prendido",
      "senses": [
        "Prendido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001461",
      "headword": "‘Nagá",
      "headword_raw": "‘Nagá",
      "headword_normalized": "'naga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Mirando",
      "senses": [
        "Mirando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001462",
      "headword": "Nahuá",
      "headword_raw": "1Nahuá",
      "headword_normalized": "nahua",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llegar",
      "senses": [
        "Llegar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001463",
      "headword": "Nahuá",
      "headword_raw": "2Nahuá",
      "headword_normalized": "nahua",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Raíz",
      "senses": [
        "Raíz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001464",
      "headword": "Nahuají",
      "headword_raw": "Nahuají",
      "headword_normalized": "nahuaji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cantar, entonar himnos",
      "senses": [
        "Cantar, entonar himnos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001465",
      "headword": "Nahuará",
      "headword_raw": "Nahuará",
      "headword_normalized": "nahuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enraizaar",
      "senses": [
        "Enraizaar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001466",
      "headword": "Nahuara",
      "headword_raw": "Nahuara",
      "headword_normalized": "nahuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar a luz, parir",
      "senses": [
        "Dar a luz, parir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001467",
      "headword": "Nahué",
      "headword_raw": "Nahué",
      "headword_normalized": "nahue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener raíz",
      "senses": [
        "Tener raíz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001468",
      "headword": "Nahuena",
      "headword_raw": "Nahuena",
      "headword_normalized": "nahuena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Prep",
      "classification_family": "Prep",
      "translation_raw": "Entre los dos",
      "senses": [
        "Entre los dos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001469",
      "headword": "Nahuesa",
      "headword_raw": "Nahuesa",
      "headword_normalized": "nahuesa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Avisar, predicar",
      "senses": [
        "Avisar, predicar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001470",
      "headword": "Nahuíi",
      "headword_raw": "Nahuíi",
      "headword_normalized": "nahuii",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Acercarse",
      "senses": [
        "Acercarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001471",
      "headword": "Nahuisa",
      "headword_raw": "Nahuisa",
      "headword_normalized": "nahuisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hablar en público, predicar",
      "senses": [
        "Hablar en público, predicar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001472",
      "headword": "Nahuisura",
      "headword_raw": "Nahuisura",
      "headword_normalized": "nahuisura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Formar fila",
      "senses": [
        "Formar fila"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001473",
      "headword": "Nahuó",
      "headword_raw": "Nahuó",
      "headword_normalized": "nahuo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Cuatro",
      "senses": [
        "Cuatro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001474",
      "headword": "Nahuosa",
      "headword_raw": "Nahuosa",
      "headword_normalized": "nahuosa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Cuarto, cuarta",
      "senses": [
        "Cuarto, cuarta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001475",
      "headword": "Na’í, naíbi",
      "headword_raw": "1Na’í, naíbi",
      "headword_normalized": "na'i, naibi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Aquí",
      "senses": [
        "Aquí"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "naíbi"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001476",
      "headword": "Na’í",
      "headword_raw": "2Na’í",
      "headword_normalized": "na'i",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lumbre",
      "senses": [
        "Lumbre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001477",
      "headword": "Najarapa",
      "headword_raw": "Najarapa",
      "headword_normalized": "najarapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar luchando",
      "senses": [
        "Estar luchando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 60,
        "page_end": 60,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001478",
      "headword": "Najarápami",
      "headword_raw": "Najarápami",
      "headword_normalized": "najarapami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Luchador, abusador (de mujeres)",
      "senses": [
        "Luchador, abusador (de mujeres)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001479",
      "headword": "Najata",
      "headword_raw": "Najata",
      "headword_normalized": "najata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt sing",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Seguir",
      "senses": [
        "Seguir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001480",
      "headword": "Najirema",
      "headword_raw": "Najirema",
      "headword_normalized": "najirema",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser hermanos",
      "senses": [
        "Ser hermanos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001481",
      "headword": "Najirémami",
      "headword_raw": "Najirémami",
      "headword_normalized": "najiremami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermanos, primos hermanos",
      "senses": [
        "Hermanos, primos hermanos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001482",
      "headword": "Najita",
      "headword_raw": "Najita",
      "headword_normalized": "najita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Metamorfosear",
      "senses": [
        "Metamorfosear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001483",
      "headword": "Najuí",
      "headword_raw": "Najuí",
      "headword_normalized": "najui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caerse (muchas cosas, una trinchera)",
      "senses": [
        "Caerse (muchas cosas, una trinchera)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001484",
      "headword": "Najiuina",
      "headword_raw": "Najiuina",
      "headword_normalized": "najiuina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tumbar",
      "senses": [
        "Tumbar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001485",
      "headword": "Na’mí",
      "headword_raw": "Na’mí",
      "headword_normalized": "na'mi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caerse (un pino, un poste)",
      "senses": [
        "Caerse (un pino, un poste)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001486",
      "headword": "Nami",
      "headword_raw": "Nami",
      "headword_normalized": "nami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Oír 2. Entender bien",
      "senses": [
        "Oír",
        "Entender bien"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001487",
      "headword": "Na’mina",
      "headword_raw": "Na’mina",
      "headword_normalized": "na'mina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tumbar (un pino)",
      "senses": [
        "Tumbar (un pino)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001488",
      "headword": "Namuti",
      "headword_raw": "Namuti",
      "headword_normalized": "namuti",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cosa, animal",
      "senses": [
        "Cosa, animal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001489",
      "headword": "Nané",
      "headword_raw": "Nané",
      "headword_normalized": "nane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sonar mucho",
      "senses": [
        "Sonar mucho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001490",
      "headword": "Na’oma",
      "headword_raw": "Na’oma",
      "headword_normalized": "na'oma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Tapar (por encima o de arriba) 2. Borrar",
      "senses": [
        "Tapar (por encima o de arriba)",
        "Borrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001491",
      "headword": "Na’omárami",
      "headword_raw": "Na’omárami",
      "headword_normalized": "na'omarami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Tapado",
      "senses": [
        "Tapado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001492",
      "headword": "Napabá",
      "headword_raw": "Napabá",
      "headword_normalized": "napaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Estar tirando (piedra)",
      "senses": [
        "Estar tirando (piedra)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001493",
      "headword": "Nabapú",
      "headword_raw": "Nabapú",
      "headword_normalized": "nabapu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Juntar, reunir",
      "senses": [
        "Juntar, reunir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001494",
      "headword": "Napacha",
      "headword_raw": "Napacha",
      "headword_normalized": "napacha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Tener camisa, ponerse la camisa 2. s Camisa",
      "senses": [
        "vi Tener camisa, ponerse la camisa",
        "s Camisa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001495",
      "headword": "Napachapa",
      "headword_raw": "Napachapa",
      "headword_normalized": "napachapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quitar la camisa",
      "senses": [
        "Quitar la camisa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001496",
      "headword": "Napachó",
      "headword_raw": "Napachó",
      "headword_normalized": "napacho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pegarse, quedarse pegados",
      "senses": [
        "Pegarse, quedarse pegados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001497",
      "headword": "Napachota",
      "headword_raw": "Napachota",
      "headword_normalized": "napachota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt sing",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pegar, juntar, unir",
      "senses": [
        "Pegar, juntar, unir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001498",
      "headword": "Napahuí",
      "headword_raw": "Napahuí",
      "headword_normalized": "napahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Juntarse",
      "senses": [
        "Juntarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001499",
      "headword": "Napahuícahuachi",
      "headword_raw": "Napahuícahuachi",
      "headword_normalized": "napahuicahuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lugar donde se juntan, tiempo en el que se juntan",
      "senses": [
        "Lugar donde se juntan, tiempo en el que se juntan"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001500",
      "headword": "Napahuícami",
      "headword_raw": "Napahuícami",
      "headword_normalized": "napahuicami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Juntos, unidos",
      "senses": [
        "Juntos, unidos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001501",
      "headword": "Napahuísiami",
      "headword_raw": "Napahuísiami",
      "headword_normalized": "napahuisiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Los que se juntan",
      "senses": [
        "Los que se juntan"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001502",
      "headword": "Napari",
      "headword_raw": "Napari",
      "headword_normalized": "napari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de avispa amarilla",
      "senses": [
        "Tipo de avispa amarilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001503",
      "headword": "Naparí",
      "headword_raw": "Naparí",
      "headword_normalized": "napari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tábano (insecto)",
      "senses": [
        "Tábano (insecto)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001504",
      "headword": "Napasú",
      "headword_raw": "Napasú",
      "headword_normalized": "napasu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Remendar, volver a coser",
      "senses": [
        "Remendar, volver a coser"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001505",
      "headword": "Napé",
      "headword_raw": "Napé",
      "headword_normalized": "nape",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Juntarse 2. Juntarse (casar)",
      "senses": [
        "Juntarse",
        "Juntarse (casar)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001506",
      "headword": "Napéa",
      "headword_raw": "Napéa",
      "headword_normalized": "napea",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "También, con, juntos",
      "senses": [
        "También, con, juntos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001507",
      "headword": "Napichi",
      "headword_raw": "Napichi",
      "headword_normalized": "napichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "En la chimenea, en la lumbre",
      "senses": [
        "En la chimenea, en la lumbre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001508",
      "headword": "Napihua",
      "headword_raw": "1Napihua",
      "headword_normalized": "napihua",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Escardar, deshierbar con azadón",
      "senses": [
        "Escardar, deshierbar con azadón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001509",
      "headword": "Napihua",
      "headword_raw": "2Napihua",
      "headword_normalized": "napihua",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer nixtamal",
      "senses": [
        "Hacer nixtamal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001510",
      "headword": "Napíhuari",
      "headword_raw": "Napíhuari",
      "headword_normalized": "napihuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nixtamal",
      "senses": [
        "Nixtamal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001511",
      "headword": "Napisó",
      "headword_raw": "Napisó",
      "headword_normalized": "napiso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Polvo, ceniza 2. vr Pegarse con cenizas",
      "senses": [
        "s Polvo, ceniza",
        "vr Pegarse con cenizas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001512",
      "headword": "Napó",
      "headword_raw": "1Napó",
      "headword_normalized": "napo",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Deshierbar (con la mano) 2. vi Quebrarse (palos)",
      "senses": [
        "vt Deshierbar (con la mano)",
        "vi Quebrarse (palos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001513",
      "headword": "Napó",
      "headword_raw": "2Napó",
      "headword_normalized": "napo",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tuna",
      "senses": [
        "Tuna"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001514",
      "headword": "Napóami",
      "headword_raw": "Napóami",
      "headword_normalized": "napoami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Clueca",
      "senses": [
        "Clueca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 61,
        "page_end": 61,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001515",
      "headword": "Napona",
      "headword_raw": "Napona",
      "headword_normalized": "napona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quebrar",
      "senses": [
        "Quebrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001516",
      "headword": "Napora",
      "headword_raw": "Napora",
      "headword_normalized": "napora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cubrirse la cara",
      "senses": [
        "Cubrirse la cara"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001517",
      "headword": "Napori",
      "headword_raw": "Napori",
      "headword_normalized": "napori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pañuelo, lienzo",
      "senses": [
        "Pañuelo, lienzo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001518",
      "headword": "Napota",
      "headword_raw": "Napota",
      "headword_normalized": "napota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Enclocarse (gallina) 2. vt Empollar",
      "senses": [
        "vi Enclocarse (gallina)",
        "vt Empollar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001519",
      "headword": "Napuchi",
      "headword_raw": "Napuchi",
      "headword_normalized": "napuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Puerto (entre las montañas)",
      "senses": [
        "Puerto (entre las montañas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001520",
      "headword": "Naqué",
      "headword_raw": "Naqué",
      "headword_normalized": "naque",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener oídos",
      "senses": [
        "Tener oídos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001521",
      "headword": "Naquétari",
      "headword_raw": "Naquétari",
      "headword_normalized": "naquetari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "1. adj Sordo 2. Que tiene orejas (muy largas o muy chicas)",
      "senses": [
        "adj Sordo",
        "Que tiene orejas (muy largas o muy chicas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001522",
      "headword": "Naquí",
      "headword_raw": "Naquí",
      "headword_normalized": "naqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Querer, desear",
      "senses": [
        "Querer, desear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001523",
      "headword": "Naquibú",
      "headword_raw": "Naquibú",
      "headword_normalized": "naquibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Amarrar juntos",
      "senses": [
        "Amarrar juntos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001524",
      "headword": "Naquichí",
      "headword_raw": "Naquichí",
      "headword_normalized": "naquichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Despreciar 2. Odiar",
      "senses": [
        "Despreciar",
        "Odiar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001525",
      "headword": "Naquihui",
      "headword_raw": "Naquihui",
      "headword_normalized": "naquihui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Permitir",
      "senses": [
        "Permitir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001526",
      "headword": "Nará",
      "headword_raw": "Nará",
      "headword_normalized": "nara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llorar",
      "senses": [
        "Llorar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001527",
      "headword": "Narácuri",
      "headword_raw": "Narácuri",
      "headword_normalized": "naracuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Caracol",
      "senses": [
        "Caracol"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001528",
      "headword": "Naraquéami",
      "headword_raw": "Naraquéami",
      "headword_normalized": "naraqueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Llorón",
      "senses": [
        "Llorón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001529",
      "headword": "Narasi",
      "headword_raw": "Narasi",
      "headword_normalized": "narasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Naranja",
      "senses": [
        "Naranja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001530",
      "headword": "Naré",
      "headword_raw": "Naré",
      "headword_normalized": "nare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Recibir, aceptar",
      "senses": [
        "Recibir, aceptar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001531",
      "headword": "Narepa",
      "headword_raw": "Narepa",
      "headword_normalized": "narepa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Saludar (con la mano, tocando el hombro)",
      "senses": [
        "Saludar (con la mano, tocando el hombro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001532",
      "headword": "Na’rí",
      "headword_raw": "Na’rí",
      "headword_normalized": "na'ri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quebrarse (palo, pierna, cuerno)",
      "senses": [
        "Quebrarse (palo, pierna, cuerno)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001533",
      "headword": "Nari",
      "headword_raw": "Nari",
      "headword_normalized": "nari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Éste, ésta",
      "senses": [
        "Éste, ésta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001534",
      "headword": "Naribochi, naríhuari, naríiri",
      "headword_raw": "Naribochi, naríhuari, naríiri",
      "headword_normalized": "naribochi, narihuari, nariiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lobo",
      "senses": [
        "Lobo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "naríhuari",
        "naríiri"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001535",
      "headword": "Narina",
      "headword_raw": "Narina",
      "headword_normalized": "narina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Lugar cerca (en el mismo nivel)",
      "senses": [
        "Lugar cerca (en el mismo nivel)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001536",
      "headword": "Na’rina",
      "headword_raw": "Na’rina",
      "headword_normalized": "na'rina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quebrar",
      "senses": [
        "Quebrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001537",
      "headword": "Narírahui",
      "headword_raw": "Narírahui",
      "headword_normalized": "narirahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Lugar cerca (en el mismo nivel, escondido)",
      "senses": [
        "Lugar cerca (en el mismo nivel, escondido)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001538",
      "headword": "Na’rohua",
      "headword_raw": "Na’rohua",
      "headword_normalized": "na'rohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Prep",
      "classification_family": "Prep",
      "translation_raw": "1. Con, también 2. Mezclado con",
      "senses": [
        "Con, también",
        "Mezclado con"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001539",
      "headword": "Narúchari",
      "headword_raw": "Narúchari",
      "headword_normalized": "naruchari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "s",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Araña",
      "senses": [
        "Araña"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001540",
      "headword": "Nasayera",
      "headword_raw": "Nasayera",
      "headword_normalized": "nasayera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacerse enemigos",
      "senses": [
        "Hacerse enemigos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001541",
      "headword": "Nasina, nasinácuri",
      "headword_raw": "Nasina, nasinácuri",
      "headword_normalized": "nasina, nasinacuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener flojera",
      "senses": [
        "Tener flojera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "nasinácuri"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001542",
      "headword": "Nasínami",
      "headword_raw": "Nasínami",
      "headword_normalized": "nasinami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Perezoso",
      "senses": [
        "Perezoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001543",
      "headword": "Nasipa",
      "headword_raw": "Nasipa",
      "headword_normalized": "nasipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Medio",
      "senses": [
        "Medio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001544",
      "headword": "Nasipasí",
      "headword_raw": "Nasipasí",
      "headword_normalized": "nasipasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Miércoles",
      "senses": [
        "Miércoles"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001545",
      "headword": "Nasó",
      "headword_raw": "1Nasó",
      "headword_normalized": "naso",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Guardar, esconder",
      "senses": [
        "Guardar, esconder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001546",
      "headword": "Nasó",
      "headword_raw": "2Nasó",
      "headword_normalized": "naso",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Mezclarse, revolver",
      "senses": [
        "Mezclarse, revolver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001547",
      "headword": "Nasóami",
      "headword_raw": "Nasóami",
      "headword_normalized": "nasoami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Revuelto",
      "senses": [
        "Revuelto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001548",
      "headword": "Nasohua",
      "headword_raw": "Nasohua",
      "headword_normalized": "nasohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mezclar",
      "senses": [
        "Mezclar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001549",
      "headword": "‘Nata",
      "headword_raw": "‘Nata",
      "headword_normalized": "'nata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pensar",
      "senses": [
        "Pensar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001550",
      "headword": "Natabú",
      "headword_raw": "Natabú",
      "headword_normalized": "natabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Perforar, taladrar",
      "senses": [
        "Perforar, taladrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001551",
      "headword": "Nataguésuri",
      "headword_raw": "Nataguésuri",
      "headword_normalized": "nataguesuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Tonto (no piensa bien)",
      "senses": [
        "Tonto (no piensa bien)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001552",
      "headword": "Natahuí",
      "headword_raw": "Natahuí",
      "headword_normalized": "natahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salir por el otro lado (después de perforarlo)",
      "senses": [
        "Salir por el otro lado (después de perforarlo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 62,
        "page_end": 62,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001553",
      "headword": "‘Nátami",
      "headword_raw": "‘Nátami",
      "headword_normalized": "'natami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Pensador, inteligente",
      "senses": [
        "Pensador, inteligente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001554",
      "headword": "‘Nate",
      "headword_raw": "‘Nate",
      "headword_normalized": "'nate",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Difícil, trabajoso",
      "senses": [
        "Difícil, trabajoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001555",
      "headword": "Natéami",
      "headword_raw": "Natéami",
      "headword_normalized": "nateami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Costoso, que vale",
      "senses": [
        "Costoso, que vale"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001556",
      "headword": "Nateguí",
      "headword_raw": "Nateguí",
      "headword_normalized": "nategui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Cuesta",
      "senses": [
        "Cuesta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001557",
      "headword": "Natepa",
      "headword_raw": "Natepa",
      "headword_normalized": "natepa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Encontrar",
      "senses": [
        "Encontrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001558",
      "headword": "Natépari",
      "headword_raw": "Natépari",
      "headword_normalized": "natepari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Listón (para el cabello)",
      "senses": [
        "Listón (para el cabello)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001559",
      "headword": "Nateta",
      "headword_raw": "Nateta",
      "headword_normalized": "nateta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pagar",
      "senses": [
        "Pagar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001560",
      "headword": "Natétarahua",
      "headword_raw": "Natétarahua",
      "headword_normalized": "natetarahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pagar",
      "senses": [
        "Pagar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001561",
      "headword": "Natibú",
      "headword_raw": "Natibú",
      "headword_normalized": "natibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Atajar",
      "senses": [
        "Atajar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001562",
      "headword": "Natigara",
      "headword_raw": "Natigara",
      "headword_normalized": "natigara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Paga, valor",
      "senses": [
        "Paga, valor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001563",
      "headword": "Natiguí, nateguí",
      "headword_raw": "Natiguí, nateguí",
      "headword_normalized": "natigui, nategui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Valer, costar",
      "senses": [
        "Valer, costar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "nateguí"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001564",
      "headword": "Natimá",
      "headword_raw": "Natimá",
      "headword_normalized": "natima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener lástima o compasión, compadecer",
      "senses": [
        "Tener lástima o compasión, compadecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001565",
      "headword": "Natipama",
      "headword_raw": "Natipama",
      "headword_normalized": "natipama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Encontrará",
      "senses": [
        "Encontrará"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001566",
      "headword": "Nayá",
      "headword_raw": "Nayá",
      "headword_normalized": "naya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Mucho antes",
      "senses": [
        "Mucho antes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001567",
      "headword": "Nayáhuari",
      "headword_raw": "Nayáhuari",
      "headword_normalized": "nayahuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Antepasado",
      "senses": [
        "Antepasado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001568",
      "headword": "‘Nayáhuari",
      "headword_raw": "‘Nayáhuari",
      "headword_normalized": "'nayahuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Almas de los antepasados",
      "senses": [
        "Almas de los antepasados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001569",
      "headword": "Nayú",
      "headword_raw": "Nayú",
      "headword_normalized": "nayu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enfermarse, estar enfermo",
      "senses": [
        "Enfermarse, estar enfermo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001570",
      "headword": "Nayúami",
      "headword_raw": "Nayúami",
      "headword_normalized": "nayuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Enfermo",
      "senses": [
        "Enfermo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001571",
      "headword": "Nayurí",
      "headword_raw": "Nayurí",
      "headword_normalized": "nayuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Enfermedad",
      "senses": [
        "Enfermedad"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001572",
      "headword": "Nayuta",
      "headword_raw": "Nayuta",
      "headword_normalized": "nayuta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner enfermo",
      "senses": [
        "Poner enfermo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001573",
      "headword": "‘Né",
      "headword_raw": "‘Né",
      "headword_normalized": "'ne",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ver",
      "senses": [
        "Ver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001574",
      "headword": "‘Ne",
      "headword_raw": "‘Ne",
      "headword_normalized": "'ne",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mirar, observar",
      "senses": [
        "Mirar, observar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001575",
      "headword": "‘Nécohuachi",
      "headword_raw": "‘Nécohuachi",
      "headword_normalized": "'necohuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Cuando estaban viéndolo",
      "senses": [
        "Cuando estaban viéndolo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001576",
      "headword": "Néchigo",
      "headword_raw": "Néchigo",
      "headword_normalized": "nechigo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Igual",
      "senses": [
        "Igual"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001577",
      "headword": "Née",
      "headword_raw": "Née",
      "headword_normalized": "nee",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Usar",
      "senses": [
        "Usar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001578",
      "headword": "Nehuará",
      "headword_raw": "Nehuará",
      "headword_normalized": "nehuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Acordarse, recordar",
      "senses": [
        "Acordarse, recordar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001579",
      "headword": "Nehuarábanari",
      "headword_raw": "Nehuarábanari",
      "headword_normalized": "nehuarabanari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pret",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer recordar",
      "senses": [
        "Hacer recordar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001580",
      "headword": "Nehuaré",
      "headword_raw": "Nehuaré",
      "headword_normalized": "nehuare",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Necesitar, hacer falta",
      "senses": [
        "Necesitar, hacer falta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001581",
      "headword": "Nehuarita",
      "headword_raw": "Nehuarita",
      "headword_normalized": "nehuarita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Solamente se usa en sentido negativo; p. ej.: que nehuarita. Está loco, no piensa bien",
      "senses": [
        "Solamente se usa en sentido negativo; p. ej.: que nehuarita. Está loco, no piensa bien"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001582",
      "headword": "Nehuiquí",
      "headword_raw": "Nehuiquí",
      "headword_normalized": "nehuiqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Solamente se usa en sentido negativo; p. ej.: que nehuiquiri. Se desapareció",
      "senses": [
        "Solamente se usa en sentido negativo; p. ej.: que nehuiquiri. Se desapareció"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001583",
      "headword": "‘Nena",
      "headword_raw": "‘Nena",
      "headword_normalized": "'nena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar mirando",
      "senses": [
        "Estar mirando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001584",
      "headword": "‘Neni",
      "headword_raw": "‘Neni",
      "headword_normalized": "'neni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Mirar",
      "senses": [
        "Mirar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001585",
      "headword": "Ne’ogá",
      "headword_raw": "Ne’ogá",
      "headword_normalized": "ne'oga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Voz",
      "senses": [
        "Voz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001586",
      "headword": "Ne’ogué",
      "headword_raw": "Ne’ogué",
      "headword_normalized": "ne'ogue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Hablar malas cosas 2. Ser hablador",
      "senses": [
        "Hablar malas cosas",
        "Ser hablador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001587",
      "headword": "Nepi",
      "headword_raw": "Nepi",
      "headword_normalized": "nepi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Muchísimo",
      "senses": [
        "Muchísimo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001588",
      "headword": "‘Nera",
      "headword_raw": "‘Nera",
      "headword_normalized": "'nera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mostrar",
      "senses": [
        "Mostrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001589",
      "headword": "Ni biré",
      "headword_raw": "Ni biré",
      "headword_normalized": "ni bire",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Ni uno",
      "senses": [
        "Ni uno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001590",
      "headword": "Nicá",
      "headword_raw": "Nicá",
      "headword_normalized": "nica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ladrar",
      "senses": [
        "Ladrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001591",
      "headword": "Nicahuera",
      "headword_raw": "Nicahuera",
      "headword_normalized": "nicahuera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar orgulloso, vanagloriarse",
      "senses": [
        "Estar orgulloso, vanagloriarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001592",
      "headword": "Nicóami",
      "headword_raw": "Nicóami",
      "headword_normalized": "nicoami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Asesino, homicida",
      "senses": [
        "Asesino, homicida"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001593",
      "headword": "Nicumé",
      "headword_raw": "Nicumé",
      "headword_normalized": "nicume",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer estorbo",
      "senses": [
        "Hacer estorbo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 63,
        "page_end": 63,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001594",
      "headword": "‘Nigá",
      "headword_raw": "‘Nigá",
      "headword_normalized": "'niga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Viéndolo, mirándolo",
      "senses": [
        "Viéndolo, mirándolo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001595",
      "headword": "Nigúura",
      "headword_raw": "Nigúura",
      "headword_normalized": "niguura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ayudar, salvar",
      "senses": [
        "Ayudar, salvar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001596",
      "headword": "Nihuá",
      "headword_raw": "Nihuá",
      "headword_normalized": "nihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer",
      "senses": [
        "Hacer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001597",
      "headword": "Nihua",
      "headword_raw": "Nihua",
      "headword_normalized": "nihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tener, poseer",
      "senses": [
        "Tener, poseer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001598",
      "headword": "Níhuami",
      "headword_raw": "Níhuami",
      "headword_normalized": "nihuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Poseedor, rico",
      "senses": [
        "Poseedor, rico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001599",
      "headword": "Níhuara",
      "headword_raw": "Níhuara",
      "headword_normalized": "nihuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "(posesión)",
      "senses": [
        "(posesión)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001600",
      "headword": "Nihuaríhua",
      "headword_raw": "Nihuaríhua",
      "headword_normalized": "nihuarihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacerse",
      "senses": [
        "Hacerse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001601",
      "headword": "Níhuata, níhuita",
      "headword_raw": "Níhuata, níhuita",
      "headword_normalized": "nihuata, nihuita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar haciéndose rico",
      "senses": [
        "Estar haciéndose rico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "níhuita"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001602",
      "headword": "Ni’huí",
      "headword_raw": "Ni’huí",
      "headword_normalized": "ni'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Relampaguear",
      "senses": [
        "Relampaguear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001603",
      "headword": "Nihuíami",
      "headword_raw": "Nihuíami",
      "headword_normalized": "nihuiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Comprador de maíz",
      "senses": [
        "Comprador de maíz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001604",
      "headword": "Nihuícohua",
      "headword_raw": "Nihuícohua",
      "headword_normalized": "nihuicohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Casarse",
      "senses": [
        "Casarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001605",
      "headword": "Nihuíi",
      "headword_raw": "Nihuíi",
      "headword_normalized": "nihuii",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer (alguna cosa)",
      "senses": [
        "Hacer (alguna cosa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001606",
      "headword": "Níhuita",
      "headword_raw": "Níhuita",
      "headword_normalized": "nihuita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Está haciéndose rico",
      "senses": [
        "Está haciéndose rico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001607",
      "headword": "Níima",
      "headword_raw": "Níima",
      "headword_normalized": "niima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Será, estará",
      "senses": [
        "Será, estará"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001608",
      "headword": "Nijá",
      "headword_raw": "Nijá",
      "headword_normalized": "nija",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar, entregar",
      "senses": [
        "Dar, entregar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001609",
      "headword": "Nijé",
      "headword_raw": "Nijé",
      "headword_normalized": "nije",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Yo",
      "senses": [
        "Yo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001610",
      "headword": "Nijehua",
      "headword_raw": "Nijehua",
      "headword_normalized": "nijehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Hacer caso 2. Contestar, responder",
      "senses": [
        "Hacer caso",
        "Contestar, responder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001611",
      "headword": "Nijí",
      "headword_raw": "Nijí",
      "headword_normalized": "niji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar, entregar, obsequiar",
      "senses": [
        "Dar, entregar, obsequiar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001612",
      "headword": "Nijímoruri",
      "headword_raw": "Nijímoruri",
      "headword_normalized": "nijimoruri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Le había dicho que le iba a dar",
      "senses": [
        "Le había dicho que le iba a dar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001613",
      "headword": "Nijirapa",
      "headword_raw": "Nijirapa",
      "headword_normalized": "nijirapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar luchando",
      "senses": [
        "Estar luchando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001614",
      "headword": "Nijiyama",
      "headword_raw": "Nijiyama",
      "headword_normalized": "nijiyama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi fut",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer caso, responder",
      "senses": [
        "Hacer caso, responder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001615",
      "headword": "Nijiyárama",
      "headword_raw": "Nijiyárama",
      "headword_normalized": "nijiyarama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi fut",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Obedecer",
      "senses": [
        "Obedecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001616",
      "headword": "Nijohua",
      "headword_raw": "Nijohua",
      "headword_normalized": "nijohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Invitar (a ayudar en el trabajo)",
      "senses": [
        "Invitar (a ayudar en el trabajo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001617",
      "headword": "Nijóhua",
      "headword_raw": "Nijóhua",
      "headword_normalized": "nijohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Invitar (para tomar tesgüino)",
      "senses": [
        "Invitar (para tomar tesgüino)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001618",
      "headword": "Ni’mayé",
      "headword_raw": "Ni’mayé",
      "headword_normalized": "ni'maye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener celos",
      "senses": [
        "Tener celos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001619",
      "headword": "Ni’mayéami",
      "headword_raw": "Ni’mayéami",
      "headword_normalized": "ni'mayeami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Celoso",
      "senses": [
        "Celoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001620",
      "headword": "Nimí",
      "headword_raw": "Nimí",
      "headword_normalized": "nimi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Yo a ti",
      "senses": [
        "Yo a ti"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001621",
      "headword": "Nimica",
      "headword_raw": "Nimica",
      "headword_normalized": "nimica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Contradecir",
      "senses": [
        "Contradecir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001622",
      "headword": "‘Niná",
      "headword_raw": "‘Niná",
      "headword_normalized": "'nina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ver",
      "senses": [
        "Ver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001623",
      "headword": "Nipá",
      "headword_raw": "Nipá",
      "headword_normalized": "nipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cobrar",
      "senses": [
        "Cobrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001624",
      "headword": "Nipáami",
      "headword_raw": "Nipáami",
      "headword_normalized": "nipaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cobrador",
      "senses": [
        "Cobrador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001625",
      "headword": "Niquí",
      "headword_raw": "Niquí",
      "headword_normalized": "niqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Picar",
      "senses": [
        "Picar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001626",
      "headword": "Niquíami",
      "headword_raw": "Niquíami",
      "headword_normalized": "niquiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Picador",
      "senses": [
        "Picador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001627",
      "headword": "Niquiyá",
      "headword_raw": "Niquiyá",
      "headword_normalized": "niquiya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aullar (perros)",
      "senses": [
        "Aullar (perros)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001628",
      "headword": "Nirá",
      "headword_raw": "Nirá",
      "headword_normalized": "nira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Parecer bien 2. Respetar",
      "senses": [
        "Parecer bien",
        "Respetar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001629",
      "headword": "Niráa",
      "headword_raw": "Niráa",
      "headword_normalized": "niraa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Como",
      "senses": [
        "Como"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001630",
      "headword": "Níraga",
      "headword_raw": "Níraga",
      "headword_normalized": "niraga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser",
      "senses": [
        "Ser"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001631",
      "headword": "Nírasi",
      "headword_raw": "Nírasi",
      "headword_normalized": "nirasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "Sean",
      "senses": [
        "Sean"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001632",
      "headword": "Nírata",
      "headword_raw": "Nírata",
      "headword_normalized": "nirata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Animar, dar fe",
      "senses": [
        "Animar, dar fe"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001633",
      "headword": "Níriami",
      "headword_raw": "Níriami",
      "headword_normalized": "niriami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Jactancioso, vanidoso",
      "senses": [
        "Jactancioso, vanidoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001634",
      "headword": "Nirú",
      "headword_raw": "Nirú",
      "headword_normalized": "niru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hay",
      "senses": [
        "Hay"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001635",
      "headword": "Nisé",
      "headword_raw": "Nisé",
      "headword_normalized": "nise",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cuidar, pastorear",
      "senses": [
        "Cuidar, pastorear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001636",
      "headword": "Niséami",
      "headword_raw": "Niséami",
      "headword_normalized": "niseami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pastor",
      "senses": [
        "Pastor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001637",
      "headword": "Nitapa",
      "headword_raw": "Nitapa",
      "headword_normalized": "nitapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Empujar (bueyes) 2. Aplastar",
      "senses": [
        "Empujar (bueyes)",
        "Aplastar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 64,
        "page_end": 64,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001638",
      "headword": "Nité",
      "headword_raw": "Nité",
      "headword_normalized": "nite",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Patear (animal)",
      "senses": [
        "Patear (animal)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001639",
      "headword": "Nitoba",
      "headword_raw": "Nitoba",
      "headword_normalized": "nitoba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Adelantarse",
      "senses": [
        "Adelantarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001640",
      "headword": "Ni’yoca",
      "headword_raw": "Ni’yoca",
      "headword_normalized": "ni'yoca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer sonidos (con la voz)",
      "senses": [
        "Hacer sonidos (con la voz)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001641",
      "headword": "Ni’yúbana",
      "headword_raw": "Ni’yúbana",
      "headword_normalized": "ni'yubana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Soltar",
      "senses": [
        "Soltar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001642",
      "headword": "Ni’yura",
      "headword_raw": "Ni’yura",
      "headword_normalized": "ni'yura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Vencer, ganar",
      "senses": [
        "Vencer, ganar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001643",
      "headword": "Ni’yusa",
      "headword_raw": "Ni’yusa",
      "headword_normalized": "ni'yusa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Soltarse, escaparse",
      "senses": [
        "Soltarse, escaparse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001644",
      "headword": "No",
      "headword_raw": "1No",
      "headword_normalized": "no",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hijo (en relación al padre)",
      "senses": [
        "Hijo (en relación al padre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001645",
      "headword": "No",
      "headword_raw": "2No",
      "headword_normalized": "no",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Confiar",
      "senses": [
        "Confiar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001646",
      "headword": "No’",
      "headword_raw": "No’",
      "headword_normalized": "no'",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Admirar",
      "senses": [
        "Admirar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001647",
      "headword": "Nocá",
      "headword_raw": "Nocá",
      "headword_normalized": "noca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Moverse",
      "senses": [
        "Moverse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001648",
      "headword": "Nocohué",
      "headword_raw": "Nocohué",
      "headword_normalized": "nocohue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Moverse",
      "senses": [
        "Moverse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001649",
      "headword": "Nocuá",
      "headword_raw": "Nocuá",
      "headword_normalized": "nocua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Moverse, temblar",
      "senses": [
        "Moverse, temblar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001650",
      "headword": "Nocuáami",
      "headword_raw": "Nocuáami",
      "headword_normalized": "nocuaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Que se puede mover",
      "senses": [
        "Que se puede mover"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001651",
      "headword": "Nocuara",
      "headword_raw": "Nocuara",
      "headword_normalized": "nocuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pret",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mover (ir)",
      "senses": [
        "Mover (ir)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001652",
      "headword": "Nocuíchane",
      "headword_raw": "Nocuíchane",
      "headword_normalized": "nocuichane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Comezar a decir",
      "senses": [
        "Comezar a decir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001653",
      "headword": "Nocuisa",
      "headword_raw": "Nocuisa",
      "headword_normalized": "nocuisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Seguir haciendo algo",
      "senses": [
        "Seguir haciendo algo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001654",
      "headword": "Nochá",
      "headword_raw": "Nochá",
      "headword_normalized": "nocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tentar, tocar (con la mano)",
      "senses": [
        "Tentar, tocar (con la mano)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001655",
      "headword": "Nocha",
      "headword_raw": "Nocha",
      "headword_normalized": "nocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Trabajar",
      "senses": [
        "Trabajar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001656",
      "headword": "Nóchami",
      "headword_raw": "Nóchami",
      "headword_normalized": "nochami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Obrero, trabajador",
      "senses": [
        "Obrero, trabajador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001657",
      "headword": "Nochara",
      "headword_raw": "Nochara",
      "headword_normalized": "nochara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner a trabajar, ocupar",
      "senses": [
        "Poner a trabajar, ocupar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001658",
      "headword": "Nochárata",
      "headword_raw": "Nochárata",
      "headword_normalized": "nocharata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Emplear",
      "senses": [
        "Emplear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001659",
      "headword": "Nóchari",
      "headword_raw": "1Nóchari",
      "headword_normalized": "nochari",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Difícil",
      "senses": [
        "Difícil"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001660",
      "headword": "Nóchari",
      "headword_raw": "2Nóchari",
      "headword_normalized": "nochari",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Trabajo",
      "senses": [
        "Trabajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001661",
      "headword": "Nocháisa",
      "headword_raw": "Nocháisa",
      "headword_normalized": "nochaisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "A trabajar (varios)",
      "senses": [
        "A trabajar (varios)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001662",
      "headword": "Noguí, noquí",
      "headword_raw": "Noguí, noquí",
      "headword_normalized": "nogui, noqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Casi",
      "senses": [
        "Casi"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "noquí"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001663",
      "headword": "Nohua",
      "headword_raw": "Nohua",
      "headword_normalized": "nohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener un hijo (hombre)",
      "senses": [
        "Tener un hijo (hombre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001664",
      "headword": "Nohuí",
      "headword_raw": "Nohuí",
      "headword_normalized": "nohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gorgojo de la tierra",
      "senses": [
        "Gorgojo de la tierra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001665",
      "headword": "Nóochami",
      "headword_raw": "Nóochami",
      "headword_normalized": "noochami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Orgulloso",
      "senses": [
        "Orgulloso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001666",
      "headword": "Noporí",
      "headword_raw": "Noporí",
      "headword_normalized": "nopori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Inundar",
      "senses": [
        "Inundar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001667",
      "headword": "Noporíbana",
      "headword_raw": "Noporíbana",
      "headword_normalized": "noporibana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cubrir (con agua)",
      "senses": [
        "Cubrir (con agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001668",
      "headword": "Noqué",
      "headword_raw": "Noqué",
      "headword_normalized": "noque",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mover",
      "senses": [
        "Mover"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001669",
      "headword": "Noquí",
      "headword_raw": "Noquí",
      "headword_normalized": "noqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Casi",
      "senses": [
        "Casi"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001670",
      "headword": "‘Nora",
      "headword_raw": "‘Nora",
      "headword_normalized": "'nora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Traer",
      "senses": [
        "Traer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001671",
      "headword": "Norahua",
      "headword_raw": "Norahua",
      "headword_normalized": "norahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Marchante (uno con quien trata la compra o venta)",
      "senses": [
        "Marchante (uno con quien trata la compra o venta)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001672",
      "headword": "Noré",
      "headword_raw": "1Noré",
      "headword_normalized": "nore",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rodear",
      "senses": [
        "Rodear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001673",
      "headword": "Noré",
      "headword_raw": "2Noré",
      "headword_normalized": "nore",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar nublado",
      "senses": [
        "Estar nublado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001674",
      "headword": "Noreba",
      "headword_raw": "1Noreba",
      "headword_normalized": "noreba",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Nublarse",
      "senses": [
        "Nublarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001675",
      "headword": "Noreba",
      "headword_raw": "2Noreba",
      "headword_normalized": "noreba",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar vuelta",
      "senses": [
        "Dar vuelta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001676",
      "headword": "Norera",
      "headword_raw": "Norera",
      "headword_normalized": "norera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ir alrededor, rodear",
      "senses": [
        "Ir alrededor, rodear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001677",
      "headword": "Norí",
      "headword_raw": "1Norí",
      "headword_normalized": "nori",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nube",
      "senses": [
        "Nube"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001678",
      "headword": "Norí",
      "headword_raw": "2Norí",
      "headword_normalized": "nori",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Vuelta",
      "senses": [
        "Vuelta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001679",
      "headword": "Norigá",
      "headword_raw": "Norigá",
      "headword_normalized": "noriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Alrededor",
      "senses": [
        "Alrededor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001680",
      "headword": "Norina",
      "headword_raw": "Norina",
      "headword_normalized": "norina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Volver, venir",
      "senses": [
        "Volver, venir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001681",
      "headword": "Norira",
      "headword_raw": "Norira",
      "headword_normalized": "norira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Andar dando vueltas",
      "senses": [
        "Andar dando vueltas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 65,
        "page_end": 65,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001682",
      "headword": "Norírahuachi",
      "headword_raw": "Norírahuachi",
      "headword_normalized": "norirahuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Semana santa",
      "senses": [
        "Semana santa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001683",
      "headword": "Norohuí",
      "headword_raw": "Norohuí",
      "headword_normalized": "norohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ocultarse (al pasar al otro lado)",
      "senses": [
        "Ocultarse (al pasar al otro lado)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001684",
      "headword": "Norohuiri",
      "headword_raw": "Norohuiri",
      "headword_normalized": "norohuiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desaparecerse (al pasar al otro lado del cerro)",
      "senses": [
        "Desaparecerse (al pasar al otro lado del cerro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001685",
      "headword": "Nosobú",
      "headword_raw": "Nosobú",
      "headword_normalized": "nosobu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Descomponer, echar a perder",
      "senses": [
        "Descomponer, echar a perder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001686",
      "headword": "Nosohuí",
      "headword_raw": "Nosohuí",
      "headword_normalized": "nosohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Descomponerse",
      "senses": [
        "Descomponerse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001687",
      "headword": "Nuchuguéami",
      "headword_raw": "Nuchuguéami",
      "headword_normalized": "nuchugueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Que sigue a otro constantemente porque lo quiere",
      "senses": [
        "Que sigue a otro constantemente porque lo quiere"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001688",
      "headword": "Nurá",
      "headword_raw": "Nurá",
      "headword_normalized": "nura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Mandar, ordenar",
      "senses": [
        "Mandar, ordenar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001689",
      "headword": "Nuraríhuami",
      "headword_raw": "Nuraríhuami",
      "headword_normalized": "nurarihuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ley, mandamiento",
      "senses": [
        "Ley, mandamiento"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001690",
      "headword": "Nuré",
      "headword_raw": "Nuré",
      "headword_normalized": "nure",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mandar (a otro)",
      "senses": [
        "Mandar (a otro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001691",
      "headword": "Nuréami",
      "headword_raw": "Nuréami",
      "headword_normalized": "nureami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El que manda (a otro)",
      "senses": [
        "El que manda (a otro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001692",
      "headword": "Nuté",
      "headword_raw": "Nuté",
      "headword_normalized": "nute",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Guardar, retener 2. Alzar 3. Tener comida",
      "senses": [
        "Guardar, retener",
        "Alzar",
        "Tener comida"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001693",
      "headword": "Nutugá",
      "headword_raw": "Nutugá",
      "headword_normalized": "nutuga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lonche, merienda",
      "senses": [
        "Lonche, merienda"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001694",
      "headword": "Ocó",
      "headword_raw": "1Ocó",
      "headword_normalized": "oco",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Doler",
      "senses": [
        "Doler"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001695",
      "headword": "Ocó",
      "headword_raw": "2Ocó",
      "headword_normalized": "oco",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pino",
      "senses": [
        "Pino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001696",
      "headword": "Ocochí",
      "headword_raw": "Ocochí",
      "headword_normalized": "ocochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Dormir",
      "senses": [
        "Dormir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001697",
      "headword": "Ocohuí",
      "headword_raw": "Ocohuí",
      "headword_normalized": "ocohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Corcové",
      "senses": [
        "Corcové"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001698",
      "headword": "Oconá",
      "headword_raw": "Oconá",
      "headword_normalized": "ocona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "En dos partes",
      "senses": [
        "En dos partes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001699",
      "headword": "Ocósuhui",
      "headword_raw": "Ocósuhui",
      "headword_normalized": "ocosuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hojarasca de pino",
      "senses": [
        "Hojarasca de pino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001700",
      "headword": "Ocuá",
      "headword_raw": "1Ocuá",
      "headword_normalized": "ocua",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Prep",
      "classification_family": "Prep",
      "translation_raw": "De (desde)",
      "senses": [
        "De (desde)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001701",
      "headword": "Ocuá",
      "headword_raw": "2Ocuá",
      "headword_normalized": "ocua",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Dos",
      "senses": [
        "Dos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001702",
      "headword": "Ocubá",
      "headword_raw": "Ocubá",
      "headword_normalized": "ocuba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar plano",
      "senses": [
        "Estar plano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001703",
      "headword": "Ochébana",
      "headword_raw": "Ochébana",
      "headword_normalized": "ochebana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Criar",
      "senses": [
        "Criar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001704",
      "headword": "Ochéi",
      "headword_raw": "Ochéi",
      "headword_normalized": "ochei",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tener huesos",
      "senses": [
        "Tener huesos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001705",
      "headword": "Ochera",
      "headword_raw": "Ochera",
      "headword_normalized": "ochera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Crecer 2. Envejecer (hombre)",
      "senses": [
        "Crecer",
        "Envejecer (hombre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001706",
      "headword": "‘Ochérami",
      "headword_raw": "‘Ochérami",
      "headword_normalized": "'ocherami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Viejos, ancianos",
      "senses": [
        "Viejos, ancianos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001707",
      "headword": "Ochérami",
      "headword_raw": "Ochérami",
      "headword_normalized": "ocherami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. adj Viejo (de hombres) 2. s Un viejo",
      "senses": [
        "adj Viejo (de hombres)",
        "s Un viejo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001708",
      "headword": "Ochí",
      "headword_raw": "Ochí",
      "headword_normalized": "ochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hueso",
      "senses": [
        "Hueso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001709",
      "headword": "Ochícari",
      "headword_raw": "Ochícari",
      "headword_normalized": "ochicari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Abuelo paterno 2. Nieto (del abuelo paterno)",
      "senses": [
        "Abuelo paterno",
        "Nieto (del abuelo paterno)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001710",
      "headword": "Ochó",
      "headword_raw": "Ochó",
      "headword_normalized": "ocho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pegar (con la mano)",
      "senses": [
        "Pegar (con la mano)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001711",
      "headword": "Ochobé",
      "headword_raw": "Ochobé",
      "headword_normalized": "ochobe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Chamuscar",
      "senses": [
        "Chamuscar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001712",
      "headword": "Ochobeta",
      "headword_raw": "Ochobeta",
      "headword_normalized": "ochobeta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quemarse (comida o alguna cosa dejada cerca de la lumbre)",
      "senses": [
        "Quemarse (comida o alguna cosa dejada cerca de la lumbre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001713",
      "headword": "Ochoréami",
      "headword_raw": "Ochoréami",
      "headword_normalized": "ochoreami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Mugriento",
      "senses": [
        "Mugriento"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001714",
      "headword": "Ochorí",
      "headword_raw": "Ochorí",
      "headword_normalized": "ochori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Barro",
      "senses": [
        "Barro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001715",
      "headword": "Ohuá",
      "headword_raw": "Ohuá",
      "headword_normalized": "ohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Flecha",
      "senses": [
        "Flecha"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001716",
      "headword": "Ohuáami",
      "headword_raw": "Ohuáami",
      "headword_normalized": "ohuaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Medicina, remedio",
      "senses": [
        "Medicina, remedio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001717",
      "headword": "O’huari",
      "headword_raw": "O’huari",
      "headword_normalized": "o'huari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "1. Grande 2. Ruidoso, fuerte, recio",
      "senses": [
        "Grande",
        "Ruidoso, fuerte, recio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001718",
      "headword": "O’huéara",
      "headword_raw": "O’huéara",
      "headword_normalized": "o'hueara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Los grandes, los jefes",
      "senses": [
        "Los grandes, los jefes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001719",
      "headword": "Ohuí",
      "headword_raw": "Ohuí",
      "headword_normalized": "ohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Invitar",
      "senses": [
        "Invitar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001720",
      "headword": "O’huí",
      "headword_raw": "O’huí",
      "headword_normalized": "o'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Lazar, enlazar (un animal)",
      "senses": [
        "Lazar, enlazar (un animal)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 66,
        "page_end": 66,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001721",
      "headword": "O’huibichi",
      "headword_raw": "O’huibichi",
      "headword_normalized": "o'huibichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Zurdo",
      "senses": [
        "Zurdo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001722",
      "headword": "O’huicha",
      "headword_raw": "O’huicha",
      "headword_normalized": "o'huicha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Levantar (p. ej.: costal de maíz, piedra grande)",
      "senses": [
        "Levantar (p. ej.: costal de maíz, piedra grande)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001723",
      "headword": "Ohuina",
      "headword_raw": "Ohuina",
      "headword_normalized": "ohuina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Levantarse",
      "senses": [
        "Levantarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001724",
      "headword": "O’huina",
      "headword_raw": "O’huina",
      "headword_normalized": "o'huina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Comenzar",
      "senses": [
        "Comenzar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001725",
      "headword": "O’huiná",
      "headword_raw": "O’huiná",
      "headword_normalized": "o'huina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Izquierdo",
      "senses": [
        "Izquierdo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001726",
      "headword": "O’huiqué",
      "headword_raw": "1O’huiqué",
      "headword_normalized": "o'huique",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Respetar, obedecer",
      "senses": [
        "Respetar, obedecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001727",
      "headword": "O’huiqué",
      "headword_raw": "2O’huiqué",
      "headword_normalized": "o'huique",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar comida (regalada)",
      "senses": [
        "Dar comida (regalada)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001728",
      "headword": "Ohuira",
      "headword_raw": "Ohuira",
      "headword_normalized": "ohuira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Macho",
      "senses": [
        "Macho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001729",
      "headword": "Ojuí",
      "headword_raw": "Ojuí",
      "headword_normalized": "ojui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Oso",
      "senses": [
        "Oso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001730",
      "headword": "Omá",
      "headword_raw": "Omá",
      "headword_normalized": "oma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "También",
      "senses": [
        "También"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001731",
      "headword": "O’máana",
      "headword_raw": "O’máana",
      "headword_normalized": "o'maana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En todas partes (donde hay gente)",
      "senses": [
        "En todas partes (donde hay gente)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001732",
      "headword": "Omahua",
      "headword_raw": "Omahua",
      "headword_normalized": "omahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer fiesta",
      "senses": [
        "Hacer fiesta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001733",
      "headword": "Omáhuari",
      "headword_raw": "Omáhuari",
      "headword_normalized": "omahuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Fiesta",
      "senses": [
        "Fiesta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001734",
      "headword": "Oméachi",
      "headword_raw": "Oméachi",
      "headword_normalized": "omeachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Domingo",
      "senses": [
        "Domingo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001735",
      "headword": "Omeba",
      "headword_raw": "Omeba",
      "headword_normalized": "omeba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt sing",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Vencer",
      "senses": [
        "Vencer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001736",
      "headword": "Omée",
      "headword_raw": "1Omée",
      "headword_normalized": "omee",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser venenoso",
      "senses": [
        "Ser venenoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001737",
      "headword": "Omée",
      "headword_raw": "2Omée",
      "headword_normalized": "omee",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar difícil",
      "senses": [
        "Estar difícil"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001738",
      "headword": "Omérahuami",
      "headword_raw": "Omérahuami",
      "headword_normalized": "omerahuami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Poder",
      "senses": [
        "Poder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001739",
      "headword": "Omériami",
      "headword_raw": "Omériami",
      "headword_normalized": "omeriami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Poderoso",
      "senses": [
        "Poderoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001740",
      "headword": "Omero",
      "headword_raw": "Omero",
      "headword_normalized": "omero",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Poder",
      "senses": [
        "Poder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001741",
      "headword": "O’mona",
      "headword_raw": "O’mona",
      "headword_normalized": "o'mona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar triste",
      "senses": [
        "Estar triste"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001742",
      "headword": "O’mónami",
      "headword_raw": "O’mónami",
      "headword_normalized": "o'monami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Triste",
      "senses": [
        "Triste"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001743",
      "headword": "‘Onami",
      "headword_raw": "‘Onami",
      "headword_normalized": "'onami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Doctor, médico",
      "senses": [
        "Doctor, médico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001744",
      "headword": "Oné",
      "headword_raw": "Oné",
      "headword_normalized": "one",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tener padre",
      "senses": [
        "Tener padre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001745",
      "headword": "Onó",
      "headword_raw": "1Onó",
      "headword_normalized": "ono",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Padre (del hijo)",
      "senses": [
        "Padre (del hijo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001746",
      "headword": "Onó",
      "headword_raw": "2Onó",
      "headword_normalized": "ono",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar enojado",
      "senses": [
        "Estar enojado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001747",
      "headword": "O’nogári",
      "headword_raw": "O’nogári",
      "headword_normalized": "o'nogari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener costumbre de hacerlo",
      "senses": [
        "Tener costumbre de hacerlo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001748",
      "headword": "Onorúami",
      "headword_raw": "Onorúami",
      "headword_normalized": "onoruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Dios padre",
      "senses": [
        "Dios padre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001749",
      "headword": "O’oyóori",
      "headword_raw": "O’oyóori",
      "headword_normalized": "o'oyoori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener costumbre de hacerlo",
      "senses": [
        "Tener costumbre de hacerlo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001750",
      "headword": "Opesi",
      "headword_raw": "Opesi",
      "headword_normalized": "opesi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Vomitar, basquear",
      "senses": [
        "Vomitar, basquear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001751",
      "headword": "Opó",
      "headword_raw": "Opó",
      "headword_normalized": "opo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arrancar, sacar",
      "senses": [
        "Arrancar, sacar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001752",
      "headword": "Opoátami",
      "headword_raw": "Opoátami",
      "headword_normalized": "opoatami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Hueco",
      "senses": [
        "Hueco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001753",
      "headword": "Opochi",
      "headword_raw": "Opochi",
      "headword_normalized": "opochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tía (hermana menor del padre)",
      "senses": [
        "Tía (hermana menor del padre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001754",
      "headword": "Oquiri",
      "headword_raw": "Oquiri",
      "headword_normalized": "oquiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rata de zacate",
      "senses": [
        "Rata de zacate"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001755",
      "headword": "Orá",
      "headword_raw": "1Orá",
      "headword_normalized": "ora",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer, obrar",
      "senses": [
        "Hacer, obrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001756",
      "headword": "Orá",
      "headword_raw": "2Orá",
      "headword_normalized": "ora",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Desgranar maíz",
      "senses": [
        "Desgranar maíz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001757",
      "headword": "Orá",
      "headword_raw": "3Orá",
      "headword_normalized": "ora",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener filo",
      "senses": [
        "Tener filo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001758",
      "headword": "Oráami",
      "headword_raw": "Oráami",
      "headword_normalized": "oraami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Afilado",
      "senses": [
        "Afilado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001759",
      "headword": "Orara",
      "headword_raw": "Orara",
      "headword_normalized": "orara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Afilar",
      "senses": [
        "Afilar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001760",
      "headword": "Orari",
      "headword_raw": "Orari",
      "headword_normalized": "orari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Querer",
      "senses": [
        "Querer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001761",
      "headword": "Oré",
      "headword_raw": "Oré",
      "headword_normalized": "ore",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Huella",
      "senses": [
        "Huella"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001762",
      "headword": "O’rí",
      "headword_raw": "1O’rí",
      "headword_normalized": "o'ri",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ladear (un pino, un poste)",
      "senses": [
        "Ladear (un pino, un poste)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001763",
      "headword": "O’rí",
      "headword_raw": "2O’rí",
      "headword_normalized": "o'ri",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Español",
      "senses": [
        "Español"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 67,
        "page_end": 67,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001764",
      "headword": "O’rí",
      "headword_raw": "3O’rí",
      "headword_normalized": "o'ri",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tambalearse",
      "senses": [
        "Tambalearse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001765",
      "headword": "Orí",
      "headword_raw": "1Orí",
      "headword_normalized": "ori",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Táscate (árbol de la familia del cedro)",
      "senses": [
        "Táscate (árbol de la familia del cedro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001766",
      "headword": "Orí",
      "headword_raw": "2Orí",
      "headword_normalized": "ori",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Español, mestizo",
      "senses": [
        "Español, mestizo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001767",
      "headword": "Orí",
      "headword_raw": "3Orí",
      "headword_normalized": "ori",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer así",
      "senses": [
        "Hacer así"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001768",
      "headword": "Ori",
      "headword_raw": "Ori",
      "headword_normalized": "ori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pret",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Curar",
      "senses": [
        "Curar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001769",
      "headword": "Orihua",
      "headword_raw": "Orihua",
      "headword_normalized": "orihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gemir (perro)",
      "senses": [
        "Gemir (perro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001770",
      "headword": "O´rina",
      "headword_raw": "1O´rina",
      "headword_normalized": "o´rina",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ladear",
      "senses": [
        "Ladear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001771",
      "headword": "O’rina",
      "headword_raw": "2O’rina",
      "headword_normalized": "o'rina",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quebrar",
      "senses": [
        "Quebrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001772",
      "headword": "Orique",
      "headword_raw": "Orique",
      "headword_normalized": "orique",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Plato regional (maíz blando remolido, y cocido en agua como un atole muy espeso)",
      "senses": [
        "Plato regional (maíz blando remolido, y cocido en agua como un atole muy espeso)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001773",
      "headword": "Osá",
      "headword_raw": "1Osá",
      "headword_normalized": "osa",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Escribir",
      "senses": [
        "Escribir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001774",
      "headword": "Osá",
      "headword_raw": "2Osá",
      "headword_normalized": "osa",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Segundo",
      "senses": [
        "Segundo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001775",
      "headword": "Osé",
      "headword_raw": "Osé",
      "headword_normalized": "ose",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Escribir 2. Pintarse, marcar (con cal)",
      "senses": [
        "Escribir",
        "Pintarse, marcar (con cal)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001776",
      "headword": "Oserí",
      "headword_raw": "Oserí",
      "headword_normalized": "oseri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Papel, carta",
      "senses": [
        "Papel, carta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001777",
      "headword": "Osorí",
      "headword_raw": "Osorí",
      "headword_normalized": "osori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de quelite de agua",
      "senses": [
        "Tipo de quelite de agua"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001778",
      "headword": "Otérami",
      "headword_raw": "Otérami",
      "headword_normalized": "oterami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Muela",
      "senses": [
        "Muela"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001779",
      "headword": "Otobé",
      "headword_raw": "Otobé",
      "headword_normalized": "otobe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Canasta grande",
      "senses": [
        "Canasta grande"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001780",
      "headword": "Otohuá",
      "headword_raw": "Otohuá",
      "headword_normalized": "otohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rama grande",
      "senses": [
        "Rama grande"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001781",
      "headword": "Otohuata",
      "headword_raw": "Otohuata",
      "headword_normalized": "otohuata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Echar ramas grandes (árbol)",
      "senses": [
        "Echar ramas grandes (árbol)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001782",
      "headword": "Otohué",
      "headword_raw": "Otohué",
      "headword_normalized": "otohue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener ramas grandes",
      "senses": [
        "Tener ramas grandes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001783",
      "headword": "Otohuéami",
      "headword_raw": "Otohuéami",
      "headword_normalized": "otohueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Enramada",
      "senses": [
        "Enramada"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001784",
      "headword": "Otoná",
      "headword_raw": "Otoná",
      "headword_normalized": "otona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Derecho",
      "senses": [
        "Derecho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001785",
      "headword": "Óyami",
      "headword_raw": "Óyami",
      "headword_normalized": "oyami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Curandero, médico",
      "senses": [
        "Curandero, médico"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001786",
      "headword": "Oyera",
      "headword_raw": "Oyera",
      "headword_normalized": "oyera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Regañar 2. Dar consejos (como cuando hacen justicia)",
      "senses": [
        "Regañar",
        "Dar consejos (como cuando hacen justicia)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001787",
      "headword": "O’yó",
      "headword_raw": "1O’yó",
      "headword_normalized": "o'yo",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Vomitar, basquear",
      "senses": [
        "Vomitar, basquear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001788",
      "headword": "O’yó: pe o’yó",
      "headword_raw": "2O’yó: pe o’yó",
      "headword_normalized": "o'yo: pe o'yo",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Poco a poco",
      "senses": [
        "Poco a poco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001789",
      "headword": "Oyóca, o’yócuhui",
      "headword_raw": "Oyóca, o’yócuhui",
      "headword_normalized": "oyoca, o'yocuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pájaro carpintero",
      "senses": [
        "Pájaro carpintero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "o’yócuhui"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001790",
      "headword": "O’yona",
      "headword_raw": "O’yona",
      "headword_normalized": "o'yona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener ganas de vomitar",
      "senses": [
        "Tener ganas de vomitar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001791",
      "headword": "Pa",
      "headword_raw": "1Pa",
      "headword_normalized": "pa",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Traer",
      "senses": [
        "Traer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001792",
      "headword": "Pa",
      "headword_raw": "2Pa",
      "headword_normalized": "pa",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tirar",
      "senses": [
        "Tirar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001793",
      "headword": "Paayé",
      "headword_raw": "Paayé",
      "headword_normalized": "paaye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Arriba",
      "senses": [
        "Arriba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001794",
      "headword": "Pabaca",
      "headword_raw": "Pabaca",
      "headword_normalized": "pabaca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Lavar (trastos u otras cosas)",
      "senses": [
        "Lavar (trastos u otras cosas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001795",
      "headword": "Pabera",
      "headword_raw": "Pabera",
      "headword_normalized": "pabera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Acarrear (en la espalda)",
      "senses": [
        "Acarrear (en la espalda)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001796",
      "headword": "Paca",
      "headword_raw": "Paca",
      "headword_normalized": "paca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Colar (p. ej.: café, leche, agua)",
      "senses": [
        "Colar (p. ej.: café, leche, agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001797",
      "headword": "Pachá",
      "headword_raw": "Pachá",
      "headword_normalized": "pacha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Adentro",
      "senses": [
        "Adentro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001798",
      "headword": "Pachana, pachámana",
      "headword_raw": "Pachana, pachámana",
      "headword_normalized": "pachana, pachamana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Dentro, por adentro",
      "senses": [
        "Dentro, por adentro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "pachámana"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001799",
      "headword": "Pachí",
      "headword_raw": "Pachí",
      "headword_normalized": "pachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Elote, mazorca 2. vi Hay elotes",
      "senses": [
        "s Elote, mazorca",
        "vi Hay elotes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001800",
      "headword": "Pachoca",
      "headword_raw": "Pachoca",
      "headword_normalized": "pachoca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Remendar",
      "senses": [
        "Remendar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001801",
      "headword": "Pachú",
      "headword_raw": "Pachú",
      "headword_normalized": "pachu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gotear",
      "senses": [
        "Gotear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 68,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001802",
      "headword": "Pagó",
      "headword_raw": "Pagó",
      "headword_normalized": "pago",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Lavar 2. Bautizar",
      "senses": [
        "Lavar",
        "Bautizar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 68,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001803",
      "headword": "Pagóami",
      "headword_raw": "Pagóami",
      "headword_normalized": "pagoami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El que bautiza",
      "senses": [
        "El que bautiza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001804",
      "headword": "Pagónara",
      "headword_raw": "Pagónara",
      "headword_normalized": "pagonara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "El día anterior",
      "senses": [
        "El día anterior"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001805",
      "headword": "Pagótami",
      "headword_raw": "Pagótami",
      "headword_normalized": "pagotami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gente",
      "senses": [
        "Gente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001806",
      "headword": "Pagué",
      "headword_raw": "Pagué",
      "headword_normalized": "pague",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Remojar",
      "senses": [
        "Remojar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001807",
      "headword": "Pamótami ju",
      "headword_raw": "Pamótami ju",
      "headword_normalized": "pamotami ju",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Que tiene granos el atole",
      "senses": [
        "Que tiene granos el atole"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001808",
      "headword": "Pánara",
      "headword_raw": "Pánara",
      "headword_normalized": "panara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Querer traer",
      "senses": [
        "Querer traer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001809",
      "headword": "Paní",
      "headword_raw": "Paní",
      "headword_normalized": "pani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Arriba (en la falda)",
      "senses": [
        "Arriba (en la falda)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001810",
      "headword": "Panica, panigo",
      "headword_raw": "Panica, panigo",
      "headword_normalized": "panica, panigo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Lavarse las manos",
      "senses": [
        "Lavarse las manos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "panigo"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001811",
      "headword": "Panínomí",
      "headword_raw": "Panínomí",
      "headword_normalized": "paninomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Por allí más arriba",
      "senses": [
        "Por allí más arriba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001812",
      "headword": "Pasá",
      "headword_raw": "Pasá",
      "headword_normalized": "pasa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Echar, tirar",
      "senses": [
        "Echar, tirar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001813",
      "headword": "Pasó",
      "headword_raw": "Pasó",
      "headword_normalized": "paso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Remojar",
      "senses": [
        "Remojar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001814",
      "headword": "Pasochi",
      "headword_raw": "Pasochi",
      "headword_normalized": "pasochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zorrillo",
      "senses": [
        "Zorrillo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001815",
      "headword": "Pátami",
      "headword_raw": "Pátami",
      "headword_normalized": "patami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Echado",
      "senses": [
        "Echado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001816",
      "headword": "Payéhuachi",
      "headword_raw": "Payéhuachi",
      "headword_normalized": "payehuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zanja (donde se junta agua de arriba), aguaje, ojo de agua",
      "senses": [
        "Zanja (donde se junta agua de arriba), aguaje, ojo de agua"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001817",
      "headword": "Payochi",
      "headword_raw": "Payochi",
      "headword_normalized": "payochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zorrillo pinto",
      "senses": [
        "Zorrillo pinto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001818",
      "headword": "Pe",
      "headword_raw": "1Pe",
      "headword_normalized": "pe",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Poco",
      "senses": [
        "Poco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001819",
      "headword": "Pe",
      "headword_raw": "2Pe",
      "headword_normalized": "pe",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Extender (para dormir)",
      "senses": [
        "Extender (para dormir)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001820",
      "headword": "Pe cúuchi mojuari",
      "headword_raw": "Pe cúuchi mojuari",
      "headword_normalized": "pe cuuchi mojuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacerse pedazos",
      "senses": [
        "Hacerse pedazos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001821",
      "headword": "Pe micabé achá",
      "headword_raw": "Pe micabé achá",
      "headword_normalized": "pe micabe acha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Revisar",
      "senses": [
        "Revisar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001822",
      "headword": "Pe risensi, pe risénsia",
      "headword_raw": "Pe risensi, pe risénsia",
      "headword_normalized": "pe risensi, pe risensia",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Por favor",
      "senses": [
        "Por favor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "pe risénsia"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001823",
      "headword": "Pe téeri",
      "headword_raw": "Pe téeri",
      "headword_normalized": "pe teeri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. Chaparro 2. Un rato",
      "senses": [
        "Chaparro",
        "Un rato"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001824",
      "headword": "Pe téeri ripí",
      "headword_raw": "Pe téeri ripí",
      "headword_normalized": "pe teeri ripi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Demoran",
      "senses": [
        "Demoran"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001825",
      "headword": "Pechi",
      "headword_raw": "Pechi",
      "headword_normalized": "pechi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tendidos (para dormir)",
      "senses": [
        "Tendidos (para dormir)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001826",
      "headword": "Péebi",
      "headword_raw": "Péebi",
      "headword_normalized": "peebi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Poquito",
      "senses": [
        "Poquito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001827",
      "headword": "Pehua",
      "headword_raw": "Pehua",
      "headword_normalized": "pehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Fumar",
      "senses": [
        "Fumar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001828",
      "headword": "Péhuari",
      "headword_raw": "Péhuari",
      "headword_normalized": "pehuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cigarro",
      "senses": [
        "Cigarro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001829",
      "headword": "Pénama",
      "headword_raw": "Pénama",
      "headword_normalized": "penama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi fut",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aprender",
      "senses": [
        "Aprender"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001830",
      "headword": "Pera",
      "headword_raw": "Pera",
      "headword_normalized": "pera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Poner (carona a la bestia) 2. s Carona",
      "senses": [
        "vt Poner (carona a la bestia)",
        "s Carona"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001831",
      "headword": "Perí",
      "headword_raw": "Perí",
      "headword_normalized": "peri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Petate",
      "senses": [
        "Petate"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001832",
      "headword": "Pericó",
      "headword_raw": "Pericó",
      "headword_normalized": "perico",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Por favor",
      "senses": [
        "Por favor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001833",
      "headword": "Pibá",
      "headword_raw": "Pibá",
      "headword_normalized": "piba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Zambullirse",
      "senses": [
        "Zambullirse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001834",
      "headword": "Pibíhuari",
      "headword_raw": "Pibíhuari",
      "headword_normalized": "pibihuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pret",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Formarse un remolino",
      "senses": [
        "Formarse un remolino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001835",
      "headword": "Pibíiri",
      "headword_raw": "Pibíiri",
      "headword_normalized": "pibiiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Remolino",
      "senses": [
        "Remolino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001836",
      "headword": "Piché",
      "headword_raw": "Piché",
      "headword_normalized": "piche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Prep",
      "classification_family": "Prep",
      "translation_raw": "Hasta",
      "senses": [
        "Hasta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001837",
      "headword": "Pichí",
      "headword_raw": "Pichí",
      "headword_normalized": "pichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Barrer",
      "senses": [
        "Barrer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001838",
      "headword": "Pichira",
      "headword_raw": "Pichira",
      "headword_normalized": "pichira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Escoba",
      "senses": [
        "Escoba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001839",
      "headword": "Píchuri",
      "headword_raw": "Píchuri",
      "headword_normalized": "pichuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zorrillo (chico, pinto), gato de algalia",
      "senses": [
        "Zorrillo (chico, pinto), gato de algalia"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001840",
      "headword": "Pihuácami",
      "headword_raw": "Pihuácami",
      "headword_normalized": "pihuacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Fumador",
      "senses": [
        "Fumador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001841",
      "headword": "Píhui",
      "headword_raw": "Píhui",
      "headword_normalized": "pihui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Remoler",
      "senses": [
        "Remoler"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001842",
      "headword": "Pioni",
      "headword_raw": "Pioni",
      "headword_normalized": "pioni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Peón",
      "senses": [
        "Peón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001843",
      "headword": "Pirapa",
      "headword_raw": "Pirapa",
      "headword_normalized": "pirapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quitar el aparejo",
      "senses": [
        "Quitar el aparejo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 69,
        "page_end": 69,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001844",
      "headword": "Piré",
      "headword_raw": "Piré",
      "headword_normalized": "pire",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Vivir, morar, habitar",
      "senses": [
        "Vivir, morar, habitar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001845",
      "headword": "Piréami",
      "headword_raw": "Piréami",
      "headword_normalized": "pireami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Moradores, los que viven",
      "senses": [
        "Moradores, los que viven"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001846",
      "headword": "Piri",
      "headword_raw": "Piri",
      "headword_normalized": "piri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "¿Qué?",
      "senses": [
        "¿Qué?"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001847",
      "headword": "Pisachi",
      "headword_raw": "Pisachi",
      "headword_normalized": "pisachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "En la laja (en el cerro)",
      "senses": [
        "En la laja (en el cerro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001848",
      "headword": "Pochí",
      "headword_raw": "Pochí",
      "headword_normalized": "pochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Brincar",
      "senses": [
        "Brincar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001849",
      "headword": "Pohua",
      "headword_raw": "Pohua",
      "headword_normalized": "pohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pescar con anzuelo",
      "senses": [
        "Pescar con anzuelo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001850",
      "headword": "Pora",
      "headword_raw": "Pora",
      "headword_normalized": "pora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cubrir, tapar",
      "senses": [
        "Cubrir, tapar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001851",
      "headword": "Porapa",
      "headword_raw": "Porapa",
      "headword_normalized": "porapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Destapar",
      "senses": [
        "Destapar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001852",
      "headword": "Posá",
      "headword_raw": "Posá",
      "headword_normalized": "posa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llenarse (comiendo)",
      "senses": [
        "Llenarse (comiendo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001853",
      "headword": "Poyaca",
      "headword_raw": "Poyaca",
      "headword_normalized": "poyaca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar desabrido (como maíz podrido)",
      "senses": [
        "Estar desabrido (como maíz podrido)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001854",
      "headword": "Pu",
      "headword_raw": "Pu",
      "headword_normalized": "pu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse una faja",
      "senses": [
        "Ponerse una faja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001855",
      "headword": "Pu’",
      "headword_raw": "Pu’",
      "headword_normalized": "pu'",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Faisán",
      "senses": [
        "Faisán"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001856",
      "headword": "Pucha",
      "headword_raw": "Pucha",
      "headword_normalized": "pucha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Soplar",
      "senses": [
        "Soplar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001857",
      "headword": "Pugué",
      "headword_raw": "Pugué",
      "headword_normalized": "pugue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tener, poseer (muchos animales)",
      "senses": [
        "Tener, poseer (muchos animales)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001858",
      "headword": "Pugura",
      "headword_raw": "Pugura",
      "headword_normalized": "pugura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj pl",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Posesor (de animales)",
      "senses": [
        "Posesor (de animales)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001859",
      "headword": "Puma",
      "headword_raw": "Puma",
      "headword_normalized": "puma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Irse a ceñir",
      "senses": [
        "Irse a ceñir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001860",
      "headword": "Pura",
      "headword_raw": "Pura",
      "headword_normalized": "pura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cinturón, faja",
      "senses": [
        "Cinturón, faja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001861",
      "headword": "Qué",
      "headword_raw": "Qué",
      "headword_normalized": "que",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Fue, era, siendo",
      "senses": [
        "Fue, era, siendo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001862",
      "headword": "Que",
      "headword_raw": "Que",
      "headword_normalized": "que",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hija grande (dice la madre)",
      "senses": [
        "Hija grande (dice la madre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001863",
      "headword": "Queba",
      "headword_raw": "Queba",
      "headword_normalized": "queba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Retumbar",
      "senses": [
        "Retumbar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001864",
      "headword": "Quecha",
      "headword_raw": "Quecha",
      "headword_normalized": "quecha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Masticar",
      "senses": [
        "Masticar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001865",
      "headword": "Quemi",
      "headword_raw": "Quemi",
      "headword_normalized": "quemi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "tuyo",
      "senses": [
        "tuyo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001866",
      "headword": "Queni",
      "headword_raw": "Queni",
      "headword_normalized": "queni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. pron pos Mío, mía 2. adj pos Mi, mis",
      "senses": [
        "pron pos Mío, mía",
        "adj pos Mi, mis"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001867",
      "headword": "Quepu",
      "headword_raw": "Quepu",
      "headword_normalized": "quepu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Su, sus (de él, de ella)",
      "senses": [
        "Su, sus (de él, de ella)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001868",
      "headword": "Quere, queremá",
      "headword_raw": "Quere, queremá",
      "headword_normalized": "quere, querema",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. adv Quizá, quizás, tal vez 2. conj O",
      "senses": [
        "adv Quizá, quizás, tal vez",
        "conj O"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "queremá"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001869",
      "headword": "Queta",
      "headword_raw": "Queta",
      "headword_normalized": "queta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Nuestro, nuestra",
      "senses": [
        "Nuestro, nuestra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001870",
      "headword": "Quétamo",
      "headword_raw": "Quétamo",
      "headword_normalized": "quetamo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Su, sus (de ustedes)",
      "senses": [
        "Su, sus (de ustedes)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001871",
      "headword": "Quetasi",
      "headword_raw": "Quetasi",
      "headword_normalized": "quetasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "No",
      "senses": [
        "No"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001872",
      "headword": "Quicháo",
      "headword_raw": "Quicháo",
      "headword_normalized": "quichao",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Siete",
      "senses": [
        "Siete"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001873",
      "headword": "Quicháosa macoy",
      "headword_raw": "Quicháosa macoy",
      "headword_normalized": "quichaosa macoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Setenta",
      "senses": [
        "Setenta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001874",
      "headword": "Quichí",
      "headword_raw": "Quichí",
      "headword_normalized": "quichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Aborrecer",
      "senses": [
        "Aborrecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001875",
      "headword": "Quichica",
      "headword_raw": "Quichica",
      "headword_normalized": "quichica",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer cosquillas (a otro)",
      "senses": [
        "Hacer cosquillas (a otro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001876",
      "headword": "Qui’huí",
      "headword_raw": "Qui’huí",
      "headword_normalized": "qui'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Traer leña",
      "senses": [
        "Traer leña"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001877",
      "headword": "Quimá",
      "headword_raw": "Quimá",
      "headword_normalized": "quima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Cobija 2. vi Taparse con una cobija",
      "senses": [
        "s Cobija",
        "vi Taparse con una cobija"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001878",
      "headword": "Químacoy",
      "headword_raw": "Químacoy",
      "headword_normalized": "quimacoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Nueve",
      "senses": [
        "Nueve"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001879",
      "headword": "Quimacoysa",
      "headword_raw": "Quimacoysa",
      "headword_normalized": "quimacoysa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Noveno",
      "senses": [
        "Noveno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001880",
      "headword": "Quimacoysa macoy",
      "headword_raw": "Quimacoysa macoy",
      "headword_normalized": "quimacoysa macoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Noventa",
      "senses": [
        "Noventa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001881",
      "headword": "Quimé",
      "headword_raw": "Quimé",
      "headword_normalized": "quime",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener cobija",
      "senses": [
        "Tener cobija"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001882",
      "headword": "Quimira",
      "headword_raw": "Quimira",
      "headword_normalized": "quimira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sábana (para arroparse)",
      "senses": [
        "Sábana (para arroparse)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001883",
      "headword": "Qui’mó",
      "headword_raw": "Qui’mó",
      "headword_normalized": "qui'mo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Morder (muchas veces)",
      "senses": [
        "Morder (muchas veces)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001884",
      "headword": "Quiná",
      "headword_raw": "Quiná",
      "headword_normalized": "quina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Acá, por acá",
      "senses": [
        "Acá, por acá"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001885",
      "headword": "Quinana",
      "headword_raw": "Quinana",
      "headword_normalized": "quinana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Después de lo acontecido",
      "senses": [
        "Después de lo acontecido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001886",
      "headword": "Quipá",
      "headword_raw": "Quipá",
      "headword_normalized": "quipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Nevar",
      "senses": [
        "Nevar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 70,
        "page_end": 70,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001887",
      "headword": "Quiparí",
      "headword_raw": "Quiparí",
      "headword_normalized": "quipari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nieve",
      "senses": [
        "Nieve"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001888",
      "headword": "Quipú",
      "headword_raw": "Quipú",
      "headword_normalized": "quipu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Escuchar",
      "senses": [
        "Escuchar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001889",
      "headword": "Quipu",
      "headword_raw": "Quipu",
      "headword_normalized": "quipu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "¿Cuánto?",
      "senses": [
        "¿Cuánto?"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001890",
      "headword": "Quirá",
      "headword_raw": "1Quirá",
      "headword_normalized": "quira",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Calmarse (tempestad)",
      "senses": [
        "Calmarse (tempestad)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001891",
      "headword": "Quirá",
      "headword_raw": "2Quirá",
      "headword_normalized": "quira",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hija (de una mujer)",
      "senses": [
        "Hija (de una mujer)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001892",
      "headword": "Qui’raca",
      "headword_raw": "Qui’raca",
      "headword_normalized": "qui'raca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Crujir los dientes",
      "senses": [
        "Crujir los dientes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001893",
      "headword": "Quirí",
      "headword_raw": "1Quirí",
      "headword_normalized": "quiri",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Quieto, silencio",
      "senses": [
        "Quieto, silencio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001894",
      "headword": "Quirí",
      "headword_raw": "2Quirí",
      "headword_normalized": "quiri",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. vi Cocer quelites 2. Juntar quelites",
      "senses": [
        "vi Cocer quelites",
        "Juntar quelites"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001895",
      "headword": "Ra’ama",
      "headword_raw": "Ra’ama",
      "headword_normalized": "ra'ama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Acallar 2. Reprender 3. Prohibir",
      "senses": [
        "Acallar",
        "Reprender",
        "Prohibir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001896",
      "headword": "Rabó",
      "headword_raw": "Rabó",
      "headword_normalized": "rabo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cordón alto, cordillera, cerro",
      "senses": [
        "Cordón alto, cordillera, cerro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001897",
      "headword": "Rabota",
      "headword_raw": "Rabota",
      "headword_normalized": "rabota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener calambre",
      "senses": [
        "Tener calambre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001898",
      "headword": "Rabótami",
      "headword_raw": "Rabótami",
      "headword_normalized": "rabotami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Entumido",
      "senses": [
        "Entumido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001899",
      "headword": "Racá",
      "headword_raw": "Racá",
      "headword_normalized": "raca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Semilla",
      "senses": [
        "Semilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001900",
      "headword": "Racabú",
      "headword_raw": "Racabú",
      "headword_normalized": "racabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quitar las semillas",
      "senses": [
        "Quitar las semillas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001901",
      "headword": "Racó",
      "headword_raw": "1Racó",
      "headword_normalized": "raco",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lirio colorado",
      "senses": [
        "Lirio colorado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001902",
      "headword": "Racó",
      "headword_raw": "2Racó",
      "headword_normalized": "raco",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar (en un trapo), envolver",
      "senses": [
        "Llevar (en un trapo), envolver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001903",
      "headword": "Racú",
      "headword_raw": "Racú",
      "headword_normalized": "racu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Palma alta de las barrancas",
      "senses": [
        "Palma alta de las barrancas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001904",
      "headword": "Rachí",
      "headword_raw": "Rachí",
      "headword_normalized": "rachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aplastarse",
      "senses": [
        "Aplastarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001905",
      "headword": "Rachina",
      "headword_raw": "Rachina",
      "headword_normalized": "rachina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Aplastar",
      "senses": [
        "Aplastar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001906",
      "headword": "Rachira",
      "headword_raw": "Rachira",
      "headword_normalized": "rachira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar pando",
      "senses": [
        "Estar pando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001907",
      "headword": "Rachita",
      "headword_raw": "Rachita",
      "headword_normalized": "rachita",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Asentarse (p. ej.: café, pinole)",
      "senses": [
        "Asentarse (p. ej.: café, pinole)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001908",
      "headword": "Ra´é",
      "headword_raw": "Ra´é",
      "headword_normalized": "ra´e",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Conocer (un lugar)",
      "senses": [
        "Conocer (un lugar)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001909",
      "headword": "Rahuá",
      "headword_raw": "Rahuá",
      "headword_normalized": "rahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ligamento",
      "senses": [
        "Ligamento"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001910",
      "headword": "Rahué",
      "headword_raw": "1Rahué",
      "headword_normalized": "rahue",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Día",
      "senses": [
        "Día"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001911",
      "headword": "Rahué",
      "headword_raw": "2Rahué",
      "headword_normalized": "rahue",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Pecho 2. vi Volver (el pecho hacia)",
      "senses": [
        "s Pecho",
        "vi Volver (el pecho hacia)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001912",
      "headword": "Rahuihui",
      "headword_raw": "Rahuihui",
      "headword_normalized": "rahuihui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gavilán negro",
      "senses": [
        "Gavilán negro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001913",
      "headword": "Rahuirí",
      "headword_raw": "Rahuirí",
      "headword_normalized": "rahuiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mediodía",
      "senses": [
        "Mediodía"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001914",
      "headword": "Ra’íami",
      "headword_raw": "Ra’íami",
      "headword_normalized": "ra'iami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Que tiene apetito",
      "senses": [
        "Que tiene apetito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001915",
      "headword": "Ra’icha",
      "headword_raw": "Ra’icha",
      "headword_normalized": "ra'icha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hablar, platicar",
      "senses": [
        "Hablar, platicar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001916",
      "headword": "Ra’íchami",
      "headword_raw": "Ra’íchami",
      "headword_normalized": "ra'ichami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hablador",
      "senses": [
        "Hablador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001917",
      "headword": "Ra’ichárami",
      "headword_raw": "Ra’ichárami",
      "headword_normalized": "ra'icharami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Idioma",
      "senses": [
        "Idioma"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001918",
      "headword": "Ra’íchari",
      "headword_raw": "Ra’íchari",
      "headword_normalized": "ra'ichari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Palabra",
      "senses": [
        "Palabra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001919",
      "headword": "Ra’ihuá",
      "headword_raw": "Ra’ihuá",
      "headword_normalized": "ra'ihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gustar (comida)",
      "senses": [
        "Gustar (comida)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001920",
      "headword": "Rajá",
      "headword_raw": "Rajá",
      "headword_normalized": "raja",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Alumbrar, arder, quemar",
      "senses": [
        "Alumbrar, arder, quemar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001921",
      "headword": "Rajáami",
      "headword_raw": "Rajáami",
      "headword_normalized": "rajaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Ardiente",
      "senses": [
        "Ardiente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001922",
      "headword": "Rajamó",
      "headword_raw": "Rajamó",
      "headword_normalized": "rajamo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Peñasco",
      "senses": [
        "Peñasco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001923",
      "headword": "Rajé",
      "headword_raw": "Rajé",
      "headword_normalized": "raje",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Encender ocote (para alumbrar)",
      "senses": [
        "Encender ocote (para alumbrar)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001924",
      "headword": "Rajihuá",
      "headword_raw": "Rajihuá",
      "headword_normalized": "rajihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener espinas (un tipo de oruga)",
      "senses": [
        "Tener espinas (un tipo de oruga)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001925",
      "headword": "Rajina",
      "headword_raw": "Rajina",
      "headword_normalized": "rajina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Prender, arder",
      "senses": [
        "Prender, arder"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001926",
      "headword": "Rajirí",
      "headword_raw": "Rajirí",
      "headword_normalized": "rajiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Vela",
      "senses": [
        "Vela"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001927",
      "headword": "Ra’lá",
      "headword_raw": "Ra’lá",
      "headword_normalized": "ra'la",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Derramarse",
      "senses": [
        "Derramarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001928",
      "headword": "Ra’lana",
      "headword_raw": "Ra’lana",
      "headword_normalized": "ra'lana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Extender, esparcir",
      "senses": [
        "Extender, esparcir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001929",
      "headword": "Ramé",
      "headword_raw": "Ramé",
      "headword_normalized": "rame",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Diente",
      "senses": [
        "Diente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001930",
      "headword": "Ramú",
      "headword_raw": "Ramú",
      "headword_normalized": "ramu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse negro por un golpe",
      "senses": [
        "Ponerse negro por un golpe"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 71,
        "page_end": 71,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001931",
      "headword": "Ramujera",
      "headword_raw": "Ramujera",
      "headword_normalized": "ramujera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer bromas (con las cuñadas)",
      "senses": [
        "Hacer bromas (con las cuñadas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001932",
      "headword": "Raná",
      "headword_raw": "Raná",
      "headword_normalized": "rana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Parir 2. s Hijo",
      "senses": [
        "vt Parir",
        "s Hijo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001933",
      "headword": "Ra’náchani",
      "headword_raw": "Ra’náchani",
      "headword_normalized": "ra'nachani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Sonar (oír ruido)",
      "senses": [
        "Sonar (oír ruido)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001934",
      "headword": "Ra’né",
      "headword_raw": "Ra’né",
      "headword_normalized": "ra'ne",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tirar (con rifle)",
      "senses": [
        "Tirar (con rifle)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001935",
      "headword": "Rané",
      "headword_raw": "Rané",
      "headword_normalized": "rane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener hijo",
      "senses": [
        "Tener hijo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001936",
      "headword": "Ranícuri",
      "headword_raw": "Ranícuri",
      "headword_normalized": "ranicuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Talón, calcañar",
      "senses": [
        "Talón, calcañar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001937",
      "headword": "Ra’ó",
      "headword_raw": "Ra’ó",
      "headword_normalized": "ra'o",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ortiga",
      "senses": [
        "Ortiga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001938",
      "headword": "Ra’oa atí",
      "headword_raw": "Ra’oa atí",
      "headword_normalized": "ra'oa ati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Agacharse",
      "senses": [
        "Agacharse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001939",
      "headword": "Rapá",
      "headword_raw": "Rapá",
      "headword_normalized": "rapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rajarse, partirse",
      "senses": [
        "Rajarse, partirse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001940",
      "headword": "Rapana",
      "headword_raw": "Rapana",
      "headword_normalized": "rapana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rajar, partir",
      "senses": [
        "Rajar, partir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001941",
      "headword": "Rapaco",
      "headword_raw": "Rapaco",
      "headword_normalized": "rapaco",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Ayer",
      "senses": [
        "Ayer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001942",
      "headword": "Rapárachi",
      "headword_raw": "Rapárachi",
      "headword_normalized": "raparachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rendija",
      "senses": [
        "Rendija"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001943",
      "headword": "Rapé",
      "headword_raw": "Rapé",
      "headword_normalized": "rape",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Laja",
      "senses": [
        "Laja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001944",
      "headword": "Rapirá",
      "headword_raw": "1Rapirá",
      "headword_normalized": "rapira",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rebanar (la carne para hacer cecina)",
      "senses": [
        "Rebanar (la carne para hacer cecina)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001945",
      "headword": "Rapirá",
      "headword_raw": "2Rapirá",
      "headword_normalized": "rapira",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Arreglar un patio para bailar",
      "senses": [
        "Arreglar un patio para bailar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001946",
      "headword": "Rapirá, rapirú",
      "headword_raw": "3Rapirá, rapirú",
      "headword_normalized": "rapira, rapiru",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hay laja",
      "senses": [
        "Hay laja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "rapirú"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001947",
      "headword": "Rapirara",
      "headword_raw": "Rapirara",
      "headword_normalized": "rapirara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rastrillo para limpiar el patio",
      "senses": [
        "Rastrillo para limpiar el patio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001948",
      "headword": "Rapirátachi",
      "headword_raw": "Rapirátachi",
      "headword_normalized": "rapiratachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Patio",
      "senses": [
        "Patio"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001949",
      "headword": "Raqué",
      "headword_raw": "Raqué",
      "headword_normalized": "raque",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Darse semilla o fruta, producir",
      "senses": [
        "Darse semilla o fruta, producir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001950",
      "headword": "Raquibú",
      "headword_raw": "Raquibú",
      "headword_normalized": "raquibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Empujar",
      "senses": [
        "Empujar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001951",
      "headword": "Ra’rá",
      "headword_raw": "Ra’rá",
      "headword_normalized": "ra'ra",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desparramarse, extenderse",
      "senses": [
        "Desparramarse, extenderse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001952",
      "headword": "Ra’rana",
      "headword_raw": "Ra’rana",
      "headword_normalized": "ra'rana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Desparramar, extender",
      "senses": [
        "Desparramar, extender"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001953",
      "headword": "Rará",
      "headword_raw": "1Rará",
      "headword_normalized": "rara",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Comprar",
      "senses": [
        "Comprar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001954",
      "headword": "Rará",
      "headword_raw": "2Rará",
      "headword_normalized": "rara",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pie",
      "senses": [
        "Pie"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001955",
      "headword": "Rarajipa",
      "headword_raw": "Rarajipa",
      "headword_normalized": "rarajipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Correr con la bola",
      "senses": [
        "Correr con la bola"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001956",
      "headword": "Raramú",
      "headword_raw": "Raramú",
      "headword_normalized": "raramu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Rayar (un pino por un rayo) 2. vi Caer un rayo",
      "senses": [
        "vt Rayar (un pino por un rayo)",
        "vi Caer un rayo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001957",
      "headword": "Rarámuri",
      "headword_raw": "Rarámuri",
      "headword_normalized": "raramuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tarahumara, gente",
      "senses": [
        "Tarahumara, gente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001958",
      "headword": "Rariguihua",
      "headword_raw": "Rariguihua",
      "headword_normalized": "rariguihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Vender (cosa específica)",
      "senses": [
        "Vender (cosa específica)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001959",
      "headword": "Rarinéa",
      "headword_raw": "Rarinéa",
      "headword_normalized": "rarinea",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Vender",
      "senses": [
        "Vender"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001960",
      "headword": "Rasá",
      "headword_raw": "Rasá",
      "headword_normalized": "rasa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Machucarse",
      "senses": [
        "Machucarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001961",
      "headword": "Rasáami",
      "headword_raw": "Rasáami",
      "headword_normalized": "rasaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Blando",
      "senses": [
        "Blando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001962",
      "headword": "Rasana",
      "headword_raw": "Rasana",
      "headword_normalized": "rasana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Machucar",
      "senses": [
        "Machucar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001963",
      "headword": "Rasíami",
      "headword_raw": "Rasíami",
      "headword_normalized": "rasiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Desobediente, que no hace caso; sigue haciendo lo mismo",
      "senses": [
        "Desobediente, que no hace caso; sigue haciendo lo mismo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001964",
      "headword": "Rasiba",
      "headword_raw": "Rasiba",
      "headword_normalized": "rasiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Oxidarse",
      "senses": [
        "Oxidarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001965",
      "headword": "Rasícari",
      "headword_raw": "Rasícari",
      "headword_normalized": "rasicari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ligamentos de rodilla",
      "senses": [
        "Ligamentos de rodilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001966",
      "headword": "Rasó",
      "headword_raw": "Rasó",
      "headword_normalized": "raso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Deslumbrar",
      "senses": [
        "Deslumbrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001967",
      "headword": "Rasuca",
      "headword_raw": "Rasuca",
      "headword_normalized": "rasuca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Calentarse (al sol)",
      "senses": [
        "Calentarse (al sol)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001968",
      "headword": "Rasuguí",
      "headword_raw": "Rasuguí",
      "headword_normalized": "rasugui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Fibra de maguey",
      "senses": [
        "Fibra de maguey"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001969",
      "headword": "Ratá",
      "headword_raw": "1Ratá",
      "headword_normalized": "rata",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer calor",
      "senses": [
        "Hacer calor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001970",
      "headword": "Ratá",
      "headword_raw": "2Ratá",
      "headword_normalized": "rata",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tirar con rifle",
      "senses": [
        "Tirar con rifle"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001971",
      "headword": "Rataba",
      "headword_raw": "Rataba",
      "headword_normalized": "rataba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Relumbrar, resplandecer, brillar mucho",
      "senses": [
        "Relumbrar, resplandecer, brillar mucho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001972",
      "headword": "Ratabacha",
      "headword_raw": "Ratabacha",
      "headword_normalized": "ratabacha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Calentar",
      "senses": [
        "Calentar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001973",
      "headword": "Ratábami",
      "headword_raw": "Ratábami",
      "headword_normalized": "ratabami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Brillante",
      "senses": [
        "Brillante"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 72,
        "page_end": 72,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001974",
      "headword": "Ratana",
      "headword_raw": "Ratana",
      "headword_normalized": "ratana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Tirar con rifle 2. Agujerear",
      "senses": [
        "Tirar con rifle",
        "Agujerear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001975",
      "headword": "Ratara",
      "headword_raw": "Ratara",
      "headword_normalized": "ratara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener calentura",
      "senses": [
        "Tener calentura"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001976",
      "headword": "Raté",
      "headword_raw": "Raté",
      "headword_normalized": "rate",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Tío, tía (hermano, hermana menor de la madre) 2. Primo, prima (hermano, hermana menor de la madre)",
      "senses": [
        "Tío, tía (hermano, hermana menor de la madre)",
        "Primo, prima (hermano, hermana menor de la madre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001977",
      "headword": "Rayena",
      "headword_raw": "Rayena",
      "headword_normalized": "rayena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer sol, brillar sol",
      "senses": [
        "Hacer sol, brillar sol"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001978",
      "headword": "Rayénari",
      "headword_raw": "Rayénari",
      "headword_normalized": "rayenari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El sol",
      "senses": [
        "El sol"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001979",
      "headword": "Ricá",
      "headword_raw": "1Ricá",
      "headword_normalized": "rica",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt sing",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner acostado (una cosa)",
      "senses": [
        "Poner acostado (una cosa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001980",
      "headword": "Ricá",
      "headword_raw": "2Ricá",
      "headword_normalized": "rica",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tierra blanca (se usa para pintarse en las fiestas)",
      "senses": [
        "Tierra blanca (se usa para pintarse en las fiestas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001981",
      "headword": "Ricaba",
      "headword_raw": "Ricaba",
      "headword_normalized": "ricaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tumbar (buey, persona)",
      "senses": [
        "Tumbar (buey, persona)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001982",
      "headword": "Ricamuchi",
      "headword_raw": "Ricamuchi",
      "headword_normalized": "ricamuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Comadreja",
      "senses": [
        "Comadreja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001983",
      "headword": "Ricóchari",
      "headword_raw": "Ricóchari",
      "headword_normalized": "ricochari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pedernal, piedra blanca (muy dura, sieve para picar el metate)",
      "senses": [
        "Pedernal, piedra blanca (muy dura, sieve para picar el metate)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001984",
      "headword": "Ricohua",
      "headword_raw": "Ricohua",
      "headword_normalized": "ricohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener troja (reg.: troj)",
      "senses": [
        "Tener troja (reg.: troj)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001985",
      "headword": "Ricohui",
      "headword_raw": "Ricohui",
      "headword_normalized": "ricohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Troja (reg.: troje)",
      "senses": [
        "Troja (reg.: troje)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001986",
      "headword": "Ricoma",
      "headword_raw": "Ricoma",
      "headword_normalized": "ricoma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacerse un hoyito redondo",
      "senses": [
        "Hacerse un hoyito redondo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001987",
      "headword": "Ricómari",
      "headword_raw": "Ricómari",
      "headword_normalized": "ricomari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Frijol grande, colorado",
      "senses": [
        "Frijol grande, colorado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001988",
      "headword": "Ricomta",
      "headword_raw": "Ricomta",
      "headword_normalized": "ricomta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer un hoyito redondo en la laja blanca",
      "senses": [
        "Hacer un hoyito redondo en la laja blanca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001989",
      "headword": "Ricú",
      "headword_raw": "Ricú",
      "headword_normalized": "ricu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Emborracharse",
      "senses": [
        "Emborracharse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001990",
      "headword": "Ricubiri",
      "headword_raw": "Ricubiri",
      "headword_normalized": "ricubiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Peñasco, picacho",
      "senses": [
        "Peñasco, picacho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001991",
      "headword": "Ricuchuri",
      "headword_raw": "Ricuchuri",
      "headword_normalized": "ricuchuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Grillo",
      "senses": [
        "Grillo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001992",
      "headword": "Ricúhuari",
      "headword_raw": "Ricúhuari",
      "headword_normalized": "ricuhuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rana verde, grande (canta en primavera)",
      "senses": [
        "Rana verde, grande (canta en primavera)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001993",
      "headword": "Ricúmtari",
      "headword_raw": "Ricúmtari",
      "headword_normalized": "ricumtari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Lo emborrachó",
      "senses": [
        "Lo emborrachó"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001994",
      "headword": "Ricurí",
      "headword_raw": "Ricurí",
      "headword_normalized": "ricuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Borracho",
      "senses": [
        "Borracho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001995",
      "headword": "Ricúuri",
      "headword_raw": "Ricúuri",
      "headword_normalized": "ricuuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rana grande, oscura",
      "senses": [
        "Rana grande, oscura"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001996",
      "headword": "Richí",
      "headword_raw": "Richí",
      "headword_normalized": "richi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tío (hermano menor del padre)",
      "senses": [
        "Tío (hermano menor del padre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001997",
      "headword": "Richira",
      "headword_raw": "Richira",
      "headword_normalized": "richira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar pando, pandearse",
      "senses": [
        "Estar pando, pandearse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001998",
      "headword": "Ri’é",
      "headword_raw": "Ri’é",
      "headword_normalized": "ri'e",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Jugar",
      "senses": [
        "Jugar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-001999",
      "headword": "Ri’echa",
      "headword_raw": "Ri’echa",
      "headword_normalized": "ri'echa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Malgastar 2. Jugar",
      "senses": [
        "Malgastar",
        "Jugar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002000",
      "headword": "Rihuá",
      "headword_raw": "1Rihuá",
      "headword_normalized": "rihua",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ver, hallar",
      "senses": [
        "Ver, hallar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002001",
      "headword": "Rihuá",
      "headword_raw": "2Rihuá",
      "headword_normalized": "rihua",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nombre",
      "senses": [
        "Nombre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002002",
      "headword": "Ri’huá",
      "headword_raw": "Ri’huá",
      "headword_normalized": "ri'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacerse liso",
      "senses": [
        "Hacerse liso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002003",
      "headword": "Ri’huana",
      "headword_raw": "Ri’huana",
      "headword_normalized": "ri'huana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Alisar, aplanar, cepillar",
      "senses": [
        "Alisar, aplanar, cepillar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002004",
      "headword": "Rihuará",
      "headword_raw": "Rihuará",
      "headword_normalized": "rihuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Nombrar",
      "senses": [
        "Nombrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002005",
      "headword": "Rihuera",
      "headword_raw": "Rihuera",
      "headword_normalized": "rihuera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener vergüenza",
      "senses": [
        "Tener vergüenza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002006",
      "headword": "Rihuí",
      "headword_raw": "1Rihuí",
      "headword_normalized": "rihui",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Cuesta arriba",
      "senses": [
        "Cuesta arriba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002007",
      "headword": "Rihuí",
      "headword_raw": "2Rihuí",
      "headword_normalized": "rihui",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Mostrarse",
      "senses": [
        "Mostrarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002008",
      "headword": "Rihuigachi",
      "headword_raw": "Rihuigachi",
      "headword_normalized": "rihuigachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "En el cielo, en la gloria",
      "senses": [
        "En el cielo, en la gloria"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002009",
      "headword": "Ri’huiná",
      "headword_raw": "Ri’huiná",
      "headword_normalized": "ri'huina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Cuesta arriba",
      "senses": [
        "Cuesta arriba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002010",
      "headword": "Rihuira",
      "headword_raw": "1Rihuira",
      "headword_normalized": "rihuira",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mostrar",
      "senses": [
        "Mostrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 73,
        "page_end": 73,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002011",
      "headword": "Rihuira",
      "headword_raw": "2Rihuira",
      "headword_normalized": "rihuira",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Para arriba en la falda",
      "senses": [
        "Para arriba en la falda"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002012",
      "headword": "Rihuirí",
      "headword_raw": "Rihuirí",
      "headword_normalized": "rihuiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nopal castilla",
      "senses": [
        "Nopal castilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002013",
      "headword": "Rihuisáa",
      "headword_raw": "Rihuisáa",
      "headword_normalized": "rihuisaa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Viéndolo",
      "senses": [
        "Viéndolo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002014",
      "headword": "Ri’í",
      "headword_raw": "Ri’í",
      "headword_normalized": "ri'i",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gemir, lanzar quejas",
      "senses": [
        "Gemir, lanzar quejas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002015",
      "headword": "Ri’ibú",
      "headword_raw": "Ri’ibú",
      "headword_normalized": "ri'ibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Limpiar (frijol)",
      "senses": [
        "Limpiar (frijol)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002016",
      "headword": "Ri’icha",
      "headword_raw": "Ri’icha",
      "headword_normalized": "ri'icha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Echarse a perder 2. Desperdiciar",
      "senses": [
        "Echarse a perder",
        "Desperdiciar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002017",
      "headword": "Ri’íchani",
      "headword_raw": "Ri’íchani",
      "headword_normalized": "ri'ichani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gemir",
      "senses": [
        "Gemir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002018",
      "headword": "Ri’inana",
      "headword_raw": "Ri’inana",
      "headword_normalized": "ri'inana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Para arriba",
      "senses": [
        "Para arriba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002019",
      "headword": "Ri’iquéami",
      "headword_raw": "Ri’iquéami",
      "headword_normalized": "ri'iqueami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Jugador",
      "senses": [
        "Jugador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002020",
      "headword": "Rijachi",
      "headword_raw": "Rijachi",
      "headword_normalized": "rijachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arroyo (lugar desgastado por el agua)",
      "senses": [
        "Arroyo (lugar desgastado por el agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002021",
      "headword": "Rijata",
      "headword_raw": "Rijata",
      "headword_normalized": "rijata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desgastarse (tierra por las lluvias)",
      "senses": [
        "Desgastarse (tierra por las lluvias)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002022",
      "headword": "Rijé",
      "headword_raw": "Rijé",
      "headword_normalized": "rije",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Granizo",
      "senses": [
        "Granizo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002023",
      "headword": "Rijí",
      "headword_raw": "Rijí",
      "headword_normalized": "riji",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Mentar (el nombre de otro, en su presencia) 2. poner apellido",
      "senses": [
        "Mentar (el nombre de otro, en su presencia)",
        "poner apellido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002024",
      "headword": "Rijibá",
      "headword_raw": "Rijibá",
      "headword_normalized": "rijiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Jugar cuatro, jugar teja",
      "senses": [
        "Jugar cuatro, jugar teja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002025",
      "headword": "Rijimá",
      "headword_raw": "Rijimá",
      "headword_normalized": "rijima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermano",
      "senses": [
        "Hermano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002026",
      "headword": "Rijimé",
      "headword_raw": "Rijimé",
      "headword_normalized": "rijime",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener hermano",
      "senses": [
        "Tener hermano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002027",
      "headword": "Rijísari",
      "headword_raw": "Rijísari",
      "headword_normalized": "rijisari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Grajea (reg.), cellisca",
      "senses": [
        "Grajea (reg.), cellisca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002028",
      "headword": "Rijóara",
      "headword_raw": "Rijóara",
      "headword_normalized": "rijoara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Vivir allí (un hombre)",
      "senses": [
        "Vivir allí (un hombre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002029",
      "headword": "Rijóhuachi",
      "headword_raw": "Rijóhuachi",
      "headword_normalized": "rijohuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lugar donde vive gente",
      "senses": [
        "Lugar donde vive gente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002030",
      "headword": "Rijóirasi",
      "headword_raw": "Rijóirasi",
      "headword_normalized": "rijoirasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "¡Que vivan!",
      "senses": [
        "¡Que vivan!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002031",
      "headword": "Rijorá",
      "headword_raw": "Rijorá",
      "headword_normalized": "rijora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aguantar (mucho)",
      "senses": [
        "Aguantar (mucho)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002032",
      "headword": "Rijoy",
      "headword_raw": "Rijoy",
      "headword_normalized": "rijoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hombre",
      "senses": [
        "Hombre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002033",
      "headword": "Ri’marí",
      "headword_raw": "Ri’marí",
      "headword_normalized": "ri'mari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Joven",
      "senses": [
        "Joven"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002034",
      "headword": "Rimé",
      "headword_raw": "Rimé",
      "headword_normalized": "rime",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Hacer tortillas 2. s Tortilla",
      "senses": [
        "vt Hacer tortillas",
        "s Tortilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002035",
      "headword": "Rimério",
      "headword_raw": "Rimério",
      "headword_normalized": "rimerio",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Curandero (lleva un crucifijo) 2. Crucifijo",
      "senses": [
        "Curandero (lleva un crucifijo)",
        "Crucifijo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002036",
      "headword": "Rimisó",
      "headword_raw": "Rimisó",
      "headword_normalized": "rimiso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pisotear, trillar (trigo)",
      "senses": [
        "Pisotear, trillar (trigo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002037",
      "headword": "Rimó",
      "headword_raw": "Rimó",
      "headword_normalized": "rimo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sapo, rana",
      "senses": [
        "Sapo, rana"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002038",
      "headword": "Rimojachi",
      "headword_raw": "Rimojachi",
      "headword_normalized": "rimojachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pedregal",
      "senses": [
        "Pedregal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002039",
      "headword": "Rimú",
      "headword_raw": "Rimú",
      "headword_normalized": "rimu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Soñar",
      "senses": [
        "Soñar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002040",
      "headword": "Ri’ná",
      "headword_raw": "1Ri’ná",
      "headword_normalized": "ri'na",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Nivelar",
      "senses": [
        "Nivelar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002041",
      "headword": "Ri’ná",
      "headword_raw": "2Ri’ná",
      "headword_normalized": "ri'na",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar parejo",
      "senses": [
        "Estar parejo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002042",
      "headword": "Ri’ná",
      "headword_raw": "3Ri’ná",
      "headword_normalized": "ri'na",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Boca arriba",
      "senses": [
        "Boca arriba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002043",
      "headword": "Riná",
      "headword_raw": "Riná",
      "headword_normalized": "rina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Abrir (la boca)",
      "senses": [
        "Abrir (la boca)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002044",
      "headword": "Ri’náami",
      "headword_raw": "Ri’náami",
      "headword_normalized": "ri'naami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Parejo",
      "senses": [
        "Parejo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002045",
      "headword": "Ri’nabú",
      "headword_raw": "Ri’nabú",
      "headword_normalized": "ri'nabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Voltear",
      "senses": [
        "Voltear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002046",
      "headword": "Ri’nabuca",
      "headword_raw": "Ri’nabuca",
      "headword_normalized": "ri'nabuca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Al revés",
      "senses": [
        "Al revés"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002047",
      "headword": "Ri’nahuí",
      "headword_raw": "Ri’nahuí",
      "headword_normalized": "ri'nahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vr",
      "classification_family": "Vr",
      "translation_raw": "Voltearse",
      "senses": [
        "Voltearse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002048",
      "headword": "Ri’nagápura",
      "headword_raw": "Ri’nagápura",
      "headword_normalized": "ri'nagapura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Revolcarse",
      "senses": [
        "Revolcarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002049",
      "headword": "Ri’nahuí",
      "headword_raw": "Ri’nahuí",
      "headword_normalized": "ri'nahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caerse (de espaldas)",
      "senses": [
        "Caerse (de espaldas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002050",
      "headword": "Ri’nará",
      "headword_raw": "Ri’nará",
      "headword_normalized": "ri'nara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Emparejar, hacer parejo 2. Entarimar",
      "senses": [
        "Emparejar, hacer parejo",
        "Entarimar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 74,
        "page_end": 74,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002051",
      "headword": "Ri’narátachi",
      "headword_raw": "Ri’narátachi",
      "headword_normalized": "ri'naratachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lugar del patio donde está arreglado parejo",
      "senses": [
        "Lugar del patio donde está arreglado parejo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002052",
      "headword": "Riní",
      "headword_raw": "Riní",
      "headword_normalized": "rini",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Boca",
      "senses": [
        "Boca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002053",
      "headword": "Rinórohui",
      "headword_raw": "Rinórohui",
      "headword_normalized": "rinorohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Un tipo de serpiente (larga, muy ligera, de color negro)",
      "senses": [
        "Un tipo de serpiente (larga, muy ligera, de color negro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002054",
      "headword": "Ri’ó",
      "headword_raw": "Ri’ó",
      "headword_normalized": "ri'o",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tronar el cielo",
      "senses": [
        "Tronar el cielo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002055",
      "headword": "Ri’obá",
      "headword_raw": "Ri’obá",
      "headword_normalized": "ri'oba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Iglesia, templo",
      "senses": [
        "Iglesia, templo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002056",
      "headword": "Riosi",
      "headword_raw": "Riosi",
      "headword_normalized": "riosi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Dios",
      "senses": [
        "Dios"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002057",
      "headword": "Ripá",
      "headword_raw": "1Ripá",
      "headword_normalized": "ripa",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Arriba",
      "senses": [
        "Arriba"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002058",
      "headword": "Ripá",
      "headword_raw": "2Ripá",
      "headword_normalized": "ripa",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rascar",
      "senses": [
        "Rascar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002059",
      "headword": "Ripari",
      "headword_raw": "Ripari",
      "headword_normalized": "ripari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Para arriba (un poco lejos)",
      "senses": [
        "Para arriba (un poco lejos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002060",
      "headword": "Ripata rabó",
      "headword_raw": "Ripata rabó",
      "headword_normalized": "ripata rabo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Loma",
      "senses": [
        "Loma"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002061",
      "headword": "Ripí",
      "headword_raw": "Ripí",
      "headword_normalized": "ripi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quedar",
      "senses": [
        "Quedar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002062",
      "headword": "Ripíruhui, ripiri",
      "headword_raw": "Ripíruhui, ripiri",
      "headword_normalized": "ripiruhui, ripiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Saltapared (pájaro)",
      "senses": [
        "Saltapared (pájaro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "ripiri"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002063",
      "headword": "Ripisachi",
      "headword_raw": "Ripisachi",
      "headword_normalized": "ripisachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En la laja",
      "senses": [
        "En la laja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002064",
      "headword": "Ripiyá",
      "headword_raw": "Ripiyá",
      "headword_normalized": "ripiya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuchillo",
      "senses": [
        "Cuchillo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002065",
      "headword": "Ripopa",
      "headword_raw": "Ripopa",
      "headword_normalized": "ripopa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espalda",
      "senses": [
        "Espalda"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002066",
      "headword": "Ripora",
      "headword_raw": "Ripora",
      "headword_normalized": "ripora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Despedir",
      "senses": [
        "Despedir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002067",
      "headword": "Riposi",
      "headword_raw": "Riposi",
      "headword_normalized": "riposi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tuza",
      "senses": [
        "Tuza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002068",
      "headword": "Ripú",
      "headword_raw": "1Ripú",
      "headword_normalized": "ripu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tronarse, cortarse",
      "senses": [
        "Tronarse, cortarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002069",
      "headword": "Ripú",
      "headword_raw": "2Ripú",
      "headword_normalized": "ripu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Montón (de piedras y palos que echan al lado del camino o en un puerto entre las montañas)",
      "senses": [
        "Montón (de piedras y palos que echan al lado del camino o en un puerto entre las montañas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002070",
      "headword": "Ripuca",
      "headword_raw": "Ripuca",
      "headword_normalized": "ripuca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Basura, abono",
      "senses": [
        "Basura, abono"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002071",
      "headword": "Ripuchí",
      "headword_raw": "Ripuchí",
      "headword_normalized": "ripuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pulga",
      "senses": [
        "Pulga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002072",
      "headword": "Ripuna",
      "headword_raw": "Ripuna",
      "headword_normalized": "ripuna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Trozar, cortar (con hacha)",
      "senses": [
        "Trozar, cortar (con hacha)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002073",
      "headword": "Ripurá",
      "headword_raw": "Ripurá",
      "headword_normalized": "ripura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hacha",
      "senses": [
        "Hacha"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002074",
      "headword": "Riqué",
      "headword_raw": "Riqué",
      "headword_normalized": "rique",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Pisar",
      "senses": [
        "1. vt Pisar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002075",
      "headword": "Riquibú",
      "headword_raw": "Riquibú",
      "headword_normalized": "riquibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "2. imper ¡Ponlo acostado!",
      "senses": [
        "2. imper ¡Ponlo acostado!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002076",
      "headword": "Riquichó",
      "headword_raw": "Riquichó",
      "headword_normalized": "riquicho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Acornear",
      "senses": [
        "Acornear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002077",
      "headword": "Riquina",
      "headword_raw": "Riquina",
      "headword_normalized": "riquina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Bajar (de arriba) 2. ir cuesta abajo (fig.)",
      "senses": [
        "Bajar (de arriba)",
        "ir cuesta abajo (fig.)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002078",
      "headword": "Ri’ré",
      "headword_raw": "Ri’ré",
      "headword_normalized": "ri're",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Abajo",
      "senses": [
        "Abajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002079",
      "headword": "Ri’rena",
      "headword_raw": "Ri’rena",
      "headword_normalized": "ri'rena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Por abajo",
      "senses": [
        "Por abajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002080",
      "headword": "Ri’reque",
      "headword_raw": "Ri’reque",
      "headword_normalized": "ri'reque",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sur",
      "senses": [
        "Sur"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002081",
      "headword": "Ri’reti",
      "headword_raw": "Ri’reti",
      "headword_normalized": "ri'reti",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De abajo",
      "senses": [
        "De abajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002082",
      "headword": "Ri’rí",
      "headword_raw": "Ri’rí",
      "headword_normalized": "ri'ri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Más abajo",
      "senses": [
        "Más abajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002083",
      "headword": "Ri’rínomí",
      "headword_raw": "Ri’rínomí",
      "headword_normalized": "ri'rinomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Por el lado de abajo",
      "senses": [
        "Por el lado de abajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002084",
      "headword": "Ri’risópari",
      "headword_raw": "Ri’risópari",
      "headword_normalized": "ri'risopari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lucero",
      "senses": [
        "Lucero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002085",
      "headword": "Ri’rohui",
      "headword_raw": "Ri’rohui",
      "headword_normalized": "ri'rohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Papas",
      "senses": [
        "Papas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002086",
      "headword": "Rirú",
      "headword_raw": "Rirú",
      "headword_normalized": "riru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Eructar 2. Zumbar",
      "senses": [
        "Eructar",
        "Zumbar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002087",
      "headword": "Risensi",
      "headword_raw": "Risensi",
      "headword_normalized": "risensi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Licencia, permiso",
      "senses": [
        "Licencia, permiso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002088",
      "headword": "Risénsia ‘ya",
      "headword_raw": "Risénsia ‘ya",
      "headword_normalized": "risensia 'ya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Conceder, autorizar, permitir",
      "senses": [
        "Conceder, autorizar, permitir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002089",
      "headword": "Risí",
      "headword_raw": "Risí",
      "headword_normalized": "risi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cansarse",
      "senses": [
        "Cansarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002090",
      "headword": "Risira",
      "headword_raw": "Risira",
      "headword_normalized": "risira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cansar",
      "senses": [
        "Cansar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002091",
      "headword": "Risirúami",
      "headword_raw": "Risirúami",
      "headword_normalized": "risiruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Miserable, tacaño",
      "senses": [
        "Miserable, tacaño"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 75,
        "page_end": 75,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002092",
      "headword": "Risó",
      "headword_raw": "Risó",
      "headword_normalized": "riso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cueva",
      "senses": [
        "Cueva"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002093",
      "headword": "Risú, risunú",
      "headword_raw": "Risú, risunú",
      "headword_normalized": "risu, risunu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Están cayendo (muchas cosas)",
      "senses": [
        "Están cayendo (muchas cosas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "risunú"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002094",
      "headword": "Risúati",
      "headword_raw": "Risúati",
      "headword_normalized": "risuati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj sing",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Pobre",
      "senses": [
        "Pobre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002095",
      "headword": "Risúu",
      "headword_raw": "Risúu",
      "headword_normalized": "risuu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sufrir",
      "senses": [
        "Sufrir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002096",
      "headword": "Rité",
      "headword_raw": "1Rité",
      "headword_normalized": "rite",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Piedra",
      "senses": [
        "Piedra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002097",
      "headword": "Rité",
      "headword_raw": "2Rité",
      "headword_normalized": "rite",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Patear",
      "senses": [
        "Patear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002098",
      "headword": "Ritéami",
      "headword_raw": "Ritéami",
      "headword_normalized": "riteami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El que ve",
      "senses": [
        "El que ve"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002099",
      "headword": "Ritéena",
      "headword_raw": "Ritéena",
      "headword_normalized": "riteena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Bostezar",
      "senses": [
        "Bostezar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002100",
      "headword": "Ritehuá, ritihuá",
      "headword_raw": "Ritehuá, ritihuá",
      "headword_normalized": "ritehua, ritihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ver",
      "senses": [
        "Ver"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "ritihuá"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002101",
      "headword": "Ritémahua",
      "headword_raw": "Ritémahua",
      "headword_normalized": "ritemahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hermanos",
      "senses": [
        "Hermanos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002102",
      "headword": "Ritú",
      "headword_raw": "1Ritú",
      "headword_normalized": "ritu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vr",
      "classification_family": "Vr",
      "translation_raw": "Helarse",
      "senses": [
        "Helarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002103",
      "headword": "Ritú",
      "headword_raw": "2Ritú",
      "headword_normalized": "ritu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Mirar, admirar",
      "senses": [
        "Mirar, admirar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002104",
      "headword": "Ritúcari",
      "headword_raw": "Ritúcari",
      "headword_normalized": "ritucari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tecolote grande (blanco y amarillento)",
      "senses": [
        "Tecolote grande (blanco y amarillento)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002105",
      "headword": "Riyahui",
      "headword_raw": "Riyahui",
      "headword_normalized": "riyahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hay hierba (de toda clase)",
      "senses": [
        "Hay hierba (de toda clase)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002106",
      "headword": "Riyáhuachi",
      "headword_raw": "Riyáhuachi",
      "headword_normalized": "riyahuachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Donde hay hierbas",
      "senses": [
        "Donde hay hierbas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002107",
      "headword": "Riyáhuata",
      "headword_raw": "Riyáhuata",
      "headword_normalized": "riyahuata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Crecer muchas hierbas",
      "senses": [
        "Crecer muchas hierbas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002108",
      "headword": "Ri’yeca, ri’eca",
      "headword_raw": "Ri’yeca, ri’eca",
      "headword_normalized": "ri'yeca, ri'eca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Jugar",
      "senses": [
        "Jugar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "ri’eca"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002109",
      "headword": "Ri’yóchani",
      "headword_raw": "Ri’yóchani",
      "headword_normalized": "ri'yochani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tronar",
      "senses": [
        "Tronar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002110",
      "headword": "Rocó",
      "headword_raw": "Rocó",
      "headword_normalized": "roco",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar hondo",
      "senses": [
        "Estar hondo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002111",
      "headword": "Rocóami",
      "headword_raw": "Rocóami",
      "headword_normalized": "rocoami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Hondo",
      "senses": [
        "Hondo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002112",
      "headword": "Rocogó",
      "headword_raw": "Rocogó",
      "headword_normalized": "rocogo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Noche",
      "senses": [
        "Noche"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002113",
      "headword": "Rocohuá",
      "headword_raw": "Rocohuá",
      "headword_normalized": "rocohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hay tinieblas",
      "senses": [
        "Hay tinieblas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002114",
      "headword": "Rocohuárari",
      "headword_raw": "Rocohuárari",
      "headword_normalized": "rocohuarari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Oscuridad, en las tinieblas",
      "senses": [
        "Oscuridad, en las tinieblas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002115",
      "headword": "Rocomíami",
      "headword_raw": "Rocomíami",
      "headword_normalized": "rocomiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Cóncavo",
      "senses": [
        "Cóncavo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002116",
      "headword": "Rocomítarami",
      "headword_raw": "Rocomítarami",
      "headword_normalized": "rocomitarami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Hecho chueco",
      "senses": [
        "Hecho chueco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002117",
      "headword": "Rocoró",
      "headword_raw": "Rocoró",
      "headword_normalized": "rocoro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hojas grandes de encino",
      "senses": [
        "Hojas grandes de encino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002118",
      "headword": "Rocuahua",
      "headword_raw": "Rocuahua",
      "headword_normalized": "rocuahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Oscurecerse",
      "senses": [
        "Oscurecerse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002119",
      "headword": "Rocuiri",
      "headword_raw": "Rocuiri",
      "headword_normalized": "rocuiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rata montés (anda entre el zacate)",
      "senses": [
        "Rata montés (anda entre el zacate)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002120",
      "headword": "Rochá",
      "headword_raw": "Rochá",
      "headword_normalized": "rocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lagartija negra",
      "senses": [
        "Lagartija negra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002121",
      "headword": "Rochí",
      "headword_raw": "Rochí",
      "headword_normalized": "rochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pez, pescado",
      "senses": [
        "Pez, pescado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002122",
      "headword": "Rochíbana",
      "headword_raw": "Rochíbana",
      "headword_normalized": "rochibana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Entretejer, hacer mecates",
      "senses": [
        "Entretejer, hacer mecates"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002123",
      "headword": "Rochíhuari",
      "headword_raw": "Rochíhuari",
      "headword_normalized": "rochihuari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de quelite (comestible)",
      "senses": [
        "Tipo de quelite (comestible)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002124",
      "headword": "Rochorí",
      "headword_raw": "Rochorí",
      "headword_normalized": "rochori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Codorniz (ave)",
      "senses": [
        "Codorniz (ave)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002125",
      "headword": "Ro’huá",
      "headword_raw": "1Ro’huá",
      "headword_normalized": "ro'hua",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Derramar (un líquido)",
      "senses": [
        "Derramar (un líquido)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002126",
      "headword": "Ro’huá",
      "headword_raw": "2Ro’huá",
      "headword_normalized": "ro'hua",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Surcar (con el arado)",
      "senses": [
        "Surcar (con el arado)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002127",
      "headword": "Ro’huá",
      "headword_raw": "3Ro’huá",
      "headword_normalized": "ro'hua",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner acostados",
      "senses": [
        "Poner acostados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002128",
      "headword": "Ro’huaba",
      "headword_raw": "Ro’huaba",
      "headword_normalized": "ro'huaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tumbar, poner acostados",
      "senses": [
        "Tumbar, poner acostados"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002129",
      "headword": "Rohué",
      "headword_raw": "1Rohué",
      "headword_normalized": "rohue",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Correr con aros (las mujeres)",
      "senses": [
        "Correr con aros (las mujeres)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002130",
      "headword": "Rohué",
      "headword_raw": "2Rohué",
      "headword_normalized": "rohue",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Atizar",
      "senses": [
        "Atizar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002131",
      "headword": "Ro’hué",
      "headword_raw": "Ro’hué",
      "headword_normalized": "ro'hue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cultivar (maíz)",
      "senses": [
        "Cultivar (maíz)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002132",
      "headword": "Rohuera",
      "headword_raw": "Rohuera",
      "headword_normalized": "rohuera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Aro",
      "senses": [
        "Aro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002133",
      "headword": "Rohuí",
      "headword_raw": "Rohuí",
      "headword_normalized": "rohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Conejo",
      "senses": [
        "Conejo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002134",
      "headword": "Ro’huí",
      "headword_raw": "Ro’huí",
      "headword_normalized": "ro'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Volver por atrás, dar vueltas 2. Arrepentirse",
      "senses": [
        "Volver por atrás, dar vueltas",
        "Arrepentirse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002135",
      "headword": "Rojá",
      "headword_raw": "Rojá",
      "headword_normalized": "roja",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apartarse",
      "senses": [
        "Apartarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002136",
      "headword": "Rojácami",
      "headword_raw": "Rojácami",
      "headword_normalized": "rojacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cambio (dinero)",
      "senses": [
        "Cambio (dinero)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 76,
        "page_end": 76,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002137",
      "headword": "Rojana",
      "headword_raw": "Rojana",
      "headword_normalized": "rojana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apartar",
      "senses": [
        "Apartar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002138",
      "headword": "Rojoná",
      "headword_raw": "Rojoná",
      "headword_normalized": "rojona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Separar",
      "senses": [
        "Separar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002139",
      "headword": "Rojorá",
      "headword_raw": "Rojorá",
      "headword_normalized": "rojora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Aguantarse (en la carrera) 2. Durar mucho (ropa)",
      "senses": [
        "Aguantarse (en la carrera)",
        "Durar mucho (ropa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002140",
      "headword": "Rojorócuhui",
      "headword_raw": "Rojorócuhui",
      "headword_normalized": "rojorocuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lagartija pinta",
      "senses": [
        "Lagartija pinta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002141",
      "headword": "Rojuá",
      "headword_raw": "1Rojuá",
      "headword_normalized": "rojua",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Encino (de todos tipos)",
      "senses": [
        "Encino (de todos tipos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002142",
      "headword": "Rojuá",
      "headword_raw": "2Rojuá",
      "headword_normalized": "rojua",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apartarse",
      "senses": [
        "Apartarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002143",
      "headword": "Rojuácami",
      "headword_raw": "Rojuácami",
      "headword_normalized": "rojuacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Separado, apartado",
      "senses": [
        "Separado, apartado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002144",
      "headword": "Rojuana",
      "headword_raw": "Rojuana",
      "headword_normalized": "rojuana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Apartar, despedazar",
      "senses": [
        "Apartar, despedazar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002145",
      "headword": "Rojuárari",
      "headword_raw": "Rojuárari",
      "headword_normalized": "rojuarari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Entre los encinos",
      "senses": [
        "Entre los encinos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002146",
      "headword": "Rojuí",
      "headword_raw": "Rojuí",
      "headword_normalized": "rojui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Bellota",
      "senses": [
        "Bellota"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002147",
      "headword": "Romíami",
      "headword_raw": "Romíami",
      "headword_normalized": "romiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Flexible",
      "senses": [
        "Flexible"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002148",
      "headword": "Ro’mina",
      "headword_raw": "Ro’mina",
      "headword_normalized": "ro'mina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Volver por atrás, dar vueltas (barbechando o en las carreras)",
      "senses": [
        "Volver por atrás, dar vueltas (barbechando o en las carreras)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002149",
      "headword": "Romina",
      "headword_raw": "Romina",
      "headword_normalized": "romina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Doblar 2. Enrollar",
      "senses": [
        "Doblar",
        "Enrollar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002150",
      "headword": "Romírachi",
      "headword_raw": "Romírachi",
      "headword_normalized": "romirachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Coyuntura 2. Tobillo",
      "senses": [
        "Coyuntura",
        "Tobillo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002151",
      "headword": "Romírahua",
      "headword_raw": "Romírahua",
      "headword_normalized": "romirahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hueso de la muñeca",
      "senses": [
        "Hueso de la muñeca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002152",
      "headword": "Romó",
      "headword_raw": "Romó",
      "headword_normalized": "romo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Invierno",
      "senses": [
        "Invierno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002153",
      "headword": "Romohua",
      "headword_raw": "Romohua",
      "headword_normalized": "romohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Lloviznar",
      "senses": [
        "Lloviznar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002154",
      "headword": "Romosa",
      "headword_raw": "Romosa",
      "headword_normalized": "romosa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Comenzar el invierno",
      "senses": [
        "Comenzar el invierno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002155",
      "headword": "Roné",
      "headword_raw": "1Roné",
      "headword_normalized": "rone",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener pies o patas",
      "senses": [
        "Tener pies o patas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002156",
      "headword": "Roné",
      "headword_raw": "2Roné",
      "headword_normalized": "rone",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hervir",
      "senses": [
        "Hervir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002157",
      "headword": "Ronena",
      "headword_raw": "Ronena",
      "headword_normalized": "ronena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer espuma",
      "senses": [
        "Hacer espuma"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002158",
      "headword": "Ronera",
      "headword_raw": "Ronera",
      "headword_normalized": "ronera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse los pies (en una banca)",
      "senses": [
        "Ponerse los pies (en una banca)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002159",
      "headword": "Ronó",
      "headword_raw": "1Ronó",
      "headword_normalized": "rono",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hervirse",
      "senses": [
        "Hervirse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002160",
      "headword": "Ronó",
      "headword_raw": "2Ronó",
      "headword_normalized": "rono",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pie, pata",
      "senses": [
        "Pie, pata"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002161",
      "headword": "Ronobaca",
      "headword_raw": "Ronobaca",
      "headword_normalized": "ronobaca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Lavarse (pies, piernas)",
      "senses": [
        "Lavarse (pies, piernas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002162",
      "headword": "Ronobácata",
      "headword_raw": "Ronobácata",
      "headword_normalized": "ronobacata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Soba las piernas del corredor con agua mezclada con maguey para que no lo toque el hechicero",
      "senses": [
        "Soba las piernas del corredor con agua mezclada con maguey para que no lo toque el hechicero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002163",
      "headword": "Ronojípana",
      "headword_raw": "Ronojípana",
      "headword_normalized": "ronojipana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Manear",
      "senses": [
        "Manear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002164",
      "headword": "Ropá",
      "headword_raw": "Ropá",
      "headword_normalized": "ropa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Estómago",
      "senses": [
        "Estómago"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002165",
      "headword": "Ropajipa",
      "headword_raw": "Ropajipa",
      "headword_normalized": "ropajipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cinchar",
      "senses": [
        "Cinchar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002166",
      "headword": "Ropajípara",
      "headword_raw": "Ropajípara",
      "headword_normalized": "ropajipara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cincha",
      "senses": [
        "Cincha"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002167",
      "headword": "Ropé",
      "headword_raw": "Ropé",
      "headword_normalized": "rope",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener estómago",
      "senses": [
        "Tener estómago"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002168",
      "headword": "Ropéami",
      "headword_raw": "Ropéami",
      "headword_normalized": "ropeami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Panzón",
      "senses": [
        "Panzón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002169",
      "headword": "Ropóchami",
      "headword_raw": "Ropóchami",
      "headword_normalized": "ropochami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Jorobado",
      "senses": [
        "Jorobado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002170",
      "headword": "Ropochí",
      "headword_raw": "Ropochí",
      "headword_normalized": "ropochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Panza",
      "senses": [
        "Panza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002171",
      "headword": "Rorí",
      "headword_raw": "Rorí",
      "headword_normalized": "rori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rata",
      "senses": [
        "Rata"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002172",
      "headword": "Roró",
      "headword_raw": "Roró",
      "headword_normalized": "roro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Bramar, mugir, rugir 2. Sonar (motor) 3. Gruñir 4. Roncar",
      "senses": [
        "Bramar, mugir, rugir",
        "Sonar (motor)",
        "Gruñir",
        "Roncar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002173",
      "headword": "Rorobá",
      "headword_raw": "Rorobá",
      "headword_normalized": "roroba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enfriar (lo que estaba en la lumbre)",
      "senses": [
        "Enfriar (lo que estaba en la lumbre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002174",
      "headword": "Roroca, rorógara",
      "headword_raw": "Roroca, rorógara",
      "headword_normalized": "roroca, rorogara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tráquea",
      "senses": [
        "Tráquea"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "rorógara"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 77,
        "page_end": 77,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002175",
      "headword": "Roróchané",
      "headword_raw": "Roróchané",
      "headword_normalized": "rorochane",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Bramar (toro) 2. Zumbar",
      "senses": [
        "Bramar (toro)",
        "Zumbar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002176",
      "headword": "Ro’roché",
      "headword_raw": "Ro’roché",
      "headword_normalized": "ro'roche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cuajarse, congelarse",
      "senses": [
        "Cuajarse, congelarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002177",
      "headword": "Ro’rosópari",
      "headword_raw": "Ro’rosópari",
      "headword_normalized": "ro'rosopari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lucero",
      "senses": [
        "Lucero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002178",
      "headword": "Rosábachami",
      "headword_raw": "Rosábachami",
      "headword_normalized": "rosabachami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Medio blanco, gris (como una camisa despintada), pardo",
      "senses": [
        "Medio blanco, gris (como una camisa despintada), pardo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002179",
      "headword": "Rosácami",
      "headword_raw": "Rosácami",
      "headword_normalized": "rosacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj sing",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Blanco",
      "senses": [
        "Blanco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002180",
      "headword": "Rosana",
      "headword_raw": "Rosana",
      "headword_normalized": "rosana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Blanquearse",
      "senses": [
        "Blanquearse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002181",
      "headword": "Rosánahua",
      "headword_raw": "Rosánahua",
      "headword_normalized": "rosanahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Blanquear",
      "senses": [
        "Blanquear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002182",
      "headword": "Rosánari",
      "headword_raw": "Rosánari",
      "headword_normalized": "rosanari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Pálido",
      "senses": [
        "Pálido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002183",
      "headword": "Rosánata",
      "headword_raw": "Rosánata",
      "headword_normalized": "rosanata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Emblanquecer",
      "senses": [
        "Emblanquecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002184",
      "headword": "Rosó",
      "headword_raw": "Rosó",
      "headword_normalized": "roso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Nido",
      "senses": [
        "Nido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002185",
      "headword": "Rosobáchami",
      "headword_raw": "Rosobáchami",
      "headword_normalized": "rosobachami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Tordo",
      "senses": [
        "Tordo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002186",
      "headword": "Rosobocha",
      "headword_raw": "Rosobocha",
      "headword_normalized": "rosobocha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Despintarse",
      "senses": [
        "Despintarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002187",
      "headword": "Rosohua",
      "headword_raw": "Rosohua",
      "headword_normalized": "rosohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Toser",
      "senses": [
        "Toser"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002188",
      "headword": "Rosoná",
      "headword_raw": "Rosoná",
      "headword_normalized": "rosona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pato",
      "senses": [
        "Pato"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002189",
      "headword": "Rosorá",
      "headword_raw": "Rosorá",
      "headword_normalized": "rosora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Nido 2. vt Hacer nido",
      "senses": [
        "s Nido",
        "vt Hacer nido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002190",
      "headword": "Rosorí",
      "headword_raw": "Rosorí",
      "headword_normalized": "rosori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de maíz blando",
      "senses": [
        "Tipo de maíz blando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002191",
      "headword": "Rotebi",
      "headword_raw": "Rotebi",
      "headword_normalized": "rotebi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Salamandra (reptil)",
      "senses": [
        "Salamandra (reptil)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002192",
      "headword": "Rotosí",
      "headword_raw": "Rotosí",
      "headword_normalized": "rotosi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sauz (árbol, sauce)",
      "senses": [
        "Sauz (árbol, sauce)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002193",
      "headword": "Ru",
      "headword_raw": "1Ru",
      "headword_normalized": "ru",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vi Avisar 2. vt Testificar",
      "senses": [
        "vi Avisar",
        "vt Testificar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002194",
      "headword": "Ru",
      "headword_raw": "2Ru",
      "headword_normalized": "ru",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Descubrir",
      "senses": [
        "Descubrir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002195",
      "headword": "Rucuáhua",
      "headword_raw": "Rucuáhua",
      "headword_normalized": "rucuahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar oscureciéndose",
      "senses": [
        "Estar oscureciéndose"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002196",
      "headword": "Rucuchuri",
      "headword_raw": "Rucuchuri",
      "headword_normalized": "rucuchuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Grillo",
      "senses": [
        "Grillo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002197",
      "headword": "Rucué",
      "headword_raw": "Rucué",
      "headword_normalized": "rucue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Preguntar",
      "senses": [
        "Preguntar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002198",
      "headword": "Ruchí",
      "headword_raw": "Ruchí",
      "headword_normalized": "ruchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gato montés",
      "senses": [
        "Gato montés"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002199",
      "headword": "Ruhué",
      "headword_raw": "Ruhué",
      "headword_normalized": "ruhue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Liebre",
      "senses": [
        "Liebre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002200",
      "headword": "Rujuí",
      "headword_raw": "Rujuí",
      "headword_normalized": "rujui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caerse (varias cosas)",
      "senses": [
        "Caerse (varias cosas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002201",
      "headword": "Rumuca asisa",
      "headword_raw": "Rumuca asisa",
      "headword_normalized": "rumuca asisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caminarse dormido",
      "senses": [
        "Caminarse dormido"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002202",
      "headword": "Ru’ná",
      "headword_raw": "Ru’ná",
      "headword_normalized": "ru'na",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar grueso",
      "senses": [
        "Estar grueso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002203",
      "headword": "Ru’náami",
      "headword_raw": "Ru’náami",
      "headword_normalized": "ru'naami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Grueso",
      "senses": [
        "Grueso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002204",
      "headword": "Ruráami",
      "headword_raw": "Ruráami",
      "headword_normalized": "ruraami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Frío, fresco",
      "senses": [
        "Frío, fresco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002205",
      "headword": "Rurahuá",
      "headword_raw": "Rurahuá",
      "headword_normalized": "rurahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hace frío",
      "senses": [
        "Hace frío"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002206",
      "headword": "Rurú",
      "headword_raw": "Rurú",
      "headword_normalized": "ruru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sonaja (que llevan los corredores)",
      "senses": [
        "Sonaja (que llevan los corredores)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002207",
      "headword": "Rurusí",
      "headword_raw": "Rurusí",
      "headword_normalized": "rurusi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tomatillo (una frutita que crece en una mata entre las siembras)",
      "senses": [
        "Tomatillo (una frutita que crece en una mata entre las siembras)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002208",
      "headword": "Rúsiami",
      "headword_raw": "Rúsiami",
      "headword_normalized": "rusiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Intérprete",
      "senses": [
        "Intérprete"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002209",
      "headword": "Rusú",
      "headword_raw": "Rusú",
      "headword_normalized": "rusu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Moler",
      "senses": [
        "Moler"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002210",
      "headword": "Ruyari",
      "headword_raw": "Ruyari",
      "headword_normalized": "ruyari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Molleja, buche",
      "senses": [
        "Molleja, buche"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002211",
      "headword": "Ruyé",
      "headword_raw": "Ruyé",
      "headword_normalized": "ruye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Avisar, aconsejar, informar",
      "senses": [
        "Avisar, aconsejar, informar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002212",
      "headword": "Sáa, sái",
      "headword_raw": "Sáa, sái",
      "headword_normalized": "saa, sai",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Oler, olfatear",
      "senses": [
        "Oler, olfatear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "sái"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002213",
      "headword": "Sáata",
      "headword_raw": "1Sáata",
      "headword_normalized": "saata",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Seguir olfateando",
      "senses": [
        "Seguir olfateando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002214",
      "headword": "Sáata",
      "headword_raw": "2Sáata",
      "headword_normalized": "saata",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer brasas",
      "senses": [
        "Hacer brasas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002215",
      "headword": "Saca",
      "headword_raw": "Saca",
      "headword_normalized": "saca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Conseguir",
      "senses": [
        "Conseguir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002216",
      "headword": "Sacará",
      "headword_raw": "Sacará",
      "headword_normalized": "sacara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zacate",
      "senses": [
        "Zacate"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 78,
        "page_end": 78,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002217",
      "headword": "Sacuá",
      "headword_raw": "Sacuá",
      "headword_normalized": "sacua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de rana verde, sapo",
      "senses": [
        "Tipo de rana verde, sapo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002218",
      "headword": "Sagú",
      "headword_raw": "Sagú",
      "headword_normalized": "sagu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Secar (verdura)",
      "senses": [
        "Secar (verdura)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002219",
      "headword": "Sahuá",
      "headword_raw": "Sahuá",
      "headword_normalized": "sahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Tipo de pino (con corteza gruesa y agujas delgadas) 2. Hoja",
      "senses": [
        "Tipo de pino (con corteza gruesa y agujas delgadas)",
        "Hoja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002220",
      "headword": "Sahua",
      "headword_raw": "Sahua",
      "headword_normalized": "sahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quemar",
      "senses": [
        "Quemar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002221",
      "headword": "Sa’huá",
      "headword_raw": "Sa’huá",
      "headword_normalized": "sa'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Curar, sanar",
      "senses": [
        "Curar, sanar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002222",
      "headword": "Sáhuara",
      "headword_raw": "Sáhuara",
      "headword_normalized": "sahuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sonaja (de los matachines)",
      "senses": [
        "Sonaja (de los matachines)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002223",
      "headword": "Sahuarasa",
      "headword_raw": "Sahuarasa",
      "headword_normalized": "sahuarasa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Brotar (hojas nuevas)",
      "senses": [
        "Brotar (hojas nuevas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002224",
      "headword": "Sahuarásimí",
      "headword_raw": "Sahuarásimí",
      "headword_normalized": "sahuarasimi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Retoñar",
      "senses": [
        "Retoñar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002225",
      "headword": "Sahuarusa",
      "headword_raw": "Sahuarusa",
      "headword_normalized": "sahuarusa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caerse (las hojas)",
      "senses": [
        "Caerse (las hojas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002226",
      "headword": "Sahuí",
      "headword_raw": "Sahuí",
      "headword_normalized": "sahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Quemarse, hacerse brasas",
      "senses": [
        "Quemarse, hacerse brasas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002227",
      "headword": "Sa’huí",
      "headword_raw": "Sa’huí",
      "headword_normalized": "sa'hui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aliviarse",
      "senses": [
        "Aliviarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002228",
      "headword": "Sahuiri",
      "headword_raw": "Sahuiri",
      "headword_normalized": "sahuiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Brasas, carbón",
      "senses": [
        "Brasas, carbón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002229",
      "headword": "Sahuiruma",
      "headword_raw": "Sahuiruma",
      "headword_normalized": "sahuiruma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Temblar",
      "senses": [
        "Temblar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002230",
      "headword": "Sái",
      "headword_raw": "Sái",
      "headword_normalized": "sai",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Oler, olfatear",
      "senses": [
        "Oler, olfatear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002231",
      "headword": "Sa’í",
      "headword_raw": "Sa’í",
      "headword_normalized": "sa'i",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lombriz de tierra",
      "senses": [
        "Lombriz de tierra"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002232",
      "headword": "Sa’mecha",
      "headword_raw": "Sa’mecha",
      "headword_normalized": "sa'mecha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Remojar, mojar",
      "senses": [
        "Remojar, mojar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002233",
      "headword": "Sa’mí",
      "headword_raw": "Sa’mí",
      "headword_normalized": "sa'mi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar mojado",
      "senses": [
        "Estar mojado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002234",
      "headword": "Samichí",
      "headword_raw": "Samichí",
      "headword_normalized": "samichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "En algún lugar mojado",
      "senses": [
        "En algún lugar mojado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002235",
      "headword": "Sa’mina",
      "headword_raw": "Sa’mina",
      "headword_normalized": "sa'mina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Humedecerse",
      "senses": [
        "Humedecerse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002236",
      "headword": "Sampá",
      "headword_raw": "Sampá",
      "headword_normalized": "sampa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Mojarse",
      "senses": [
        "Mojarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002237",
      "headword": "Sampacha",
      "headword_raw": "Sampacha",
      "headword_normalized": "sampacha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Remojar",
      "senses": [
        "Remojar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002238",
      "headword": "Sa’narí",
      "headword_raw": "Sa’narí",
      "headword_normalized": "sa'nari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sedimento del tesgüino",
      "senses": [
        "Sedimento del tesgüino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002239",
      "headword": "Sapá",
      "headword_raw": "Sapá",
      "headword_normalized": "sapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Carne",
      "senses": [
        "Carne"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002240",
      "headword": "Sapará",
      "headword_raw": "Sapará",
      "headword_normalized": "sapara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Engordarse",
      "senses": [
        "Engordarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002241",
      "headword": "Saparábana",
      "headword_raw": "Saparábana",
      "headword_normalized": "saparabana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Engordar",
      "senses": [
        "Engordar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002242",
      "headword": "Saparusa",
      "headword_raw": "Saparusa",
      "headword_normalized": "saparusa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enflaquecerse",
      "senses": [
        "Enflaquecerse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002243",
      "headword": "Sapé",
      "headword_raw": "Sapé",
      "headword_normalized": "sape",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar gordo, tener cuerpo",
      "senses": [
        "Estar gordo, tener cuerpo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002244",
      "headword": "Sapepa: machí sapepa",
      "headword_raw": "Sapepa: machí sapepa",
      "headword_normalized": "sapepa: machi sapepa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desnudarse",
      "senses": [
        "Desnudarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002245",
      "headword": "Sapota",
      "headword_raw": "Sapota",
      "headword_normalized": "sapota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer palomitas de maíz",
      "senses": [
        "Hacer palomitas de maíz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002246",
      "headword": "Sapú",
      "headword_raw": "Sapú",
      "headword_normalized": "sapu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Apurarse",
      "senses": [
        "Apurarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002247",
      "headword": "Saquí",
      "headword_raw": "Saquí",
      "headword_normalized": "saqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. vt Hacer esquite 2. s Esquite",
      "senses": [
        "vt Hacer esquite",
        "s Esquite"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002248",
      "headword": "Saquiri",
      "headword_raw": "Saquiri",
      "headword_normalized": "saquiri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Comal",
      "senses": [
        "Comal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002249",
      "headword": "Sa’rihuá",
      "headword_raw": "Sa’rihuá",
      "headword_normalized": "sa'rihua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Saliva",
      "senses": [
        "Saliva"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002250",
      "headword": "Sa’rihué",
      "headword_raw": "Sa’rihué",
      "headword_normalized": "sa'rihue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salivar, babear",
      "senses": [
        "Salivar, babear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002251",
      "headword": "Saróami",
      "headword_raw": "Saróami",
      "headword_normalized": "saroami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Amarillo, anaranjado",
      "senses": [
        "Amarillo, anaranjado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002252",
      "headword": "Sasira",
      "headword_raw": "Sasira",
      "headword_normalized": "sasira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Resbalarse",
      "senses": [
        "Resbalarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002253",
      "headword": "Saté",
      "headword_raw": "Saté",
      "headword_normalized": "sate",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arena",
      "senses": [
        "Arena"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002254",
      "headword": "Satibó",
      "headword_raw": "Satibó",
      "headword_normalized": "satibo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Arenal",
      "senses": [
        "Arenal"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002255",
      "headword": "Sabitótami",
      "headword_raw": "Sabitótami",
      "headword_normalized": "sabitotami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Arenoso",
      "senses": [
        "Arenoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002256",
      "headword": "Satérama",
      "headword_raw": "Satérama",
      "headword_normalized": "saterama",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pret",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Ensuciar con arena",
      "senses": [
        "Ensuciar con arena"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002257",
      "headword": "Satibú",
      "headword_raw": "Satibú",
      "headword_normalized": "satibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quitar la arena",
      "senses": [
        "Quitar la arena"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002258",
      "headword": "Sayahui",
      "headword_raw": "Sayahui",
      "headword_normalized": "sayahui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Víbora de cascabel (grande)",
      "senses": [
        "Víbora de cascabel (grande)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002259",
      "headword": "Sayé",
      "headword_raw": "Sayé",
      "headword_normalized": "saye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Enemigo",
      "senses": [
        "Enemigo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 79,
        "page_end": 79,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002260",
      "headword": "Sayécari",
      "headword_raw": "Sayécari",
      "headword_normalized": "sayecari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sonaja de pascolero",
      "senses": [
        "Sonaja de pascolero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002261",
      "headword": "Sayiná, que sayiná",
      "headword_raw": "Sayiná, que sayiná",
      "headword_normalized": "sayina, que sayina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De repente",
      "senses": [
        "De repente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "que sayiná"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002262",
      "headword": "Sayiruma",
      "headword_raw": "Sayiruma",
      "headword_normalized": "sayiruma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Temblarse",
      "senses": [
        "Temblarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002263",
      "headword": "Seba",
      "headword_raw": "Seba",
      "headword_normalized": "seba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Alcanzar, llegar 2. Lograr 3. Llegar a ser",
      "senses": [
        "Alcanzar, llegar",
        "Lograr",
        "Llegar a ser"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002264",
      "headword": "Sebárachi",
      "headword_raw": "Sebárachi",
      "headword_normalized": "sebarachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lugar donde lo alcanza",
      "senses": [
        "Lugar donde lo alcanza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002265",
      "headword": "Sebara",
      "headword_raw": "Sebara",
      "headword_normalized": "sebara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Completar, cumplir",
      "senses": [
        "Completar, cumplir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002266",
      "headword": "Sébari",
      "headword_raw": "Sébari",
      "headword_normalized": "sebari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "1. Bastante 2. Completo",
      "senses": [
        "Bastante",
        "Completo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002267",
      "headword": "Sehuá",
      "headword_raw": "Sehuá",
      "headword_normalized": "sehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Florecer",
      "senses": [
        "Florecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002268",
      "headword": "Si",
      "headword_raw": "1Si",
      "headword_normalized": "si",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llegan",
      "senses": [
        "Llegan"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002269",
      "headword": "Si",
      "headword_raw": "2Si",
      "headword_normalized": "si",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer",
      "senses": [
        "Hacer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002270",
      "headword": "Si",
      "headword_raw": "3Si",
      "headword_normalized": "si",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Dilatarse",
      "senses": [
        "Dilatarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002271",
      "headword": "Si’á",
      "headword_raw": "Si’á",
      "headword_normalized": "si'a",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Suegro",
      "senses": [
        "Suegro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002272",
      "headword": "Síbari",
      "headword_raw": "Síbari",
      "headword_normalized": "sibari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chiltipiquín (tipo de chile)",
      "senses": [
        "Chiltipiquín (tipo de chile)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002273",
      "headword": "Sibori",
      "headword_raw": "Sibori",
      "headword_normalized": "sibori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Renacuajo",
      "senses": [
        "Renacuajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002274",
      "headword": "Sicá",
      "headword_raw": "1Sicá",
      "headword_normalized": "sica",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Trasquilar",
      "senses": [
        "Trasquilar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002275",
      "headword": "Sicá",
      "headword_raw": "2Sicá",
      "headword_normalized": "sica",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Brazo",
      "senses": [
        "Brazo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002276",
      "headword": "Sicá jiti",
      "headword_raw": "Sicá jiti",
      "headword_normalized": "sica jiti",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "A mano",
      "senses": [
        "A mano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002277",
      "headword": "Sicachó",
      "headword_raw": "Sicachó",
      "headword_normalized": "sicacho",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aplaudir",
      "senses": [
        "Aplaudir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002278",
      "headword": "Sicahué",
      "headword_raw": "Sicahué",
      "headword_normalized": "sicahue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Bracear",
      "senses": [
        "Bracear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002279",
      "headword": "Sicamochi",
      "headword_raw": "Sicamochi",
      "headword_normalized": "sicamochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Estar mocho de una mano",
      "senses": [
        "Estar mocho de una mano"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002280",
      "headword": "Sicara",
      "headword_raw": "Sicara",
      "headword_normalized": "sicara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Mover (brazos)",
      "senses": [
        "Mover (brazos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002281",
      "headword": "Sicobachi",
      "headword_raw": "Sicobachi",
      "headword_normalized": "sicobachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de calabaza (blanca o pintada)",
      "senses": [
        "Tipo de calabaza (blanca o pintada)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002282",
      "headword": "Sicochi",
      "headword_raw": "Sicochi",
      "headword_normalized": "sicochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En un rincón",
      "senses": [
        "En un rincón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002283",
      "headword": "Sicohua, sicóori",
      "headword_raw": "Sicohua, sicóori",
      "headword_normalized": "sicohua, sicoori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Hacer ruido (estómago)",
      "senses": [
        "Hacer ruido (estómago)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "sicóori"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002284",
      "headword": "Sicpoona",
      "headword_raw": "Sicpoona",
      "headword_normalized": "sicpoona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salir lagaña (en los ojos)",
      "senses": [
        "Salir lagaña (en los ojos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002285",
      "headword": "Sicorí",
      "headword_raw": "Sicorí",
      "headword_normalized": "sicori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Olla, jarro",
      "senses": [
        "Olla, jarro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002286",
      "headword": "Sicuí",
      "headword_raw": "Sicuí",
      "headword_normalized": "sicui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hormiga",
      "senses": [
        "Hormiga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002287",
      "headword": "Sihuá",
      "headword_raw": "1Sihuá",
      "headword_normalized": "sihua",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tripas, intestino",
      "senses": [
        "Tripas, intestino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002288",
      "headword": "Sihuá",
      "headword_raw": "2Sihuá",
      "headword_normalized": "sihua",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Florecer",
      "senses": [
        "Florecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002289",
      "headword": "Sihuáchari",
      "headword_raw": "Sihuáchari",
      "headword_normalized": "sihuachari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Flor",
      "senses": [
        "Flor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002290",
      "headword": "Sihué",
      "headword_raw": "Sihué",
      "headword_normalized": "sihue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Calmarse (viento)",
      "senses": [
        "Calmarse (viento)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002291",
      "headword": "Si’huérahua",
      "headword_raw": "Si’huérahua",
      "headword_normalized": "si'huerahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pestaña(s)",
      "senses": [
        "Pestaña(s)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002292",
      "headword": "Si’huina",
      "headword_raw": "Si’huina",
      "headword_normalized": "si'huina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En otra parte",
      "senses": [
        "En otra parte"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002293",
      "headword": "Sijabó",
      "headword_raw": "Sijabó",
      "headword_normalized": "sijabo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Estar empachado (del estómago) 2. Se hincha (el nixtamal)",
      "senses": [
        "Estar empachado (del estómago)",
        "Se hincha (el nixtamal)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002294",
      "headword": "Sijarí",
      "headword_raw": "Sijarí",
      "headword_normalized": "sijari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Vejiga, ampolla",
      "senses": [
        "Vejiga, ampolla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002295",
      "headword": "Si’luna",
      "headword_raw": "Si’luna",
      "headword_normalized": "si'luna",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Plegar",
      "senses": [
        "Plegar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002296",
      "headword": "Simá",
      "headword_raw": "Simá",
      "headword_normalized": "sima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Irse",
      "senses": [
        "Irse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002297",
      "headword": "Simara",
      "headword_raw": "Simara",
      "headword_normalized": "simara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pasan",
      "senses": [
        "Pasan"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002298",
      "headword": "Simati",
      "headword_raw": "Simati",
      "headword_normalized": "simati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Bonito, hermoso",
      "senses": [
        "Bonito, hermoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002299",
      "headword": "Simé",
      "headword_raw": "Simé",
      "headword_normalized": "sime",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tocar (instrumento musical)",
      "senses": [
        "Tocar (instrumento musical)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002300",
      "headword": "Simera",
      "headword_raw": "Simera",
      "headword_normalized": "simera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pasar",
      "senses": [
        "Pasar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002301",
      "headword": "Simí",
      "headword_raw": "1Simí",
      "headword_normalized": "simi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi sg",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Irse",
      "senses": [
        "Irse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002302",
      "headword": "Simí",
      "headword_raw": "2Simí",
      "headword_normalized": "simi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi sg",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caminar",
      "senses": [
        "Caminar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 80,
        "page_end": 80,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002303",
      "headword": "Simigá",
      "headword_raw": "Simigá",
      "headword_normalized": "simiga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "¡Vaya!",
      "senses": [
        "¡Vaya!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002304",
      "headword": "Simináari",
      "headword_raw": "Simináari",
      "headword_normalized": "siminaari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Querían irse",
      "senses": [
        "Querían irse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002305",
      "headword": "Simira",
      "headword_raw": "Simira",
      "headword_normalized": "simira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sg",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Pasar 2. Sobrar",
      "senses": [
        "Pasar",
        "Sobrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002306",
      "headword": "Simíriami",
      "headword_raw": "Simíriami",
      "headword_normalized": "simiriami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Sobrante, demás",
      "senses": [
        "Sobrante, demás"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002307",
      "headword": "Simuchí",
      "headword_raw": "Simuchí",
      "headword_normalized": "simuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Colibrí, chupamirto",
      "senses": [
        "Colibrí, chupamirto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002308",
      "headword": "Siná",
      "headword_raw": "Siná",
      "headword_normalized": "sina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sg",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Gritar",
      "senses": [
        "Gritar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002309",
      "headword": "Siné",
      "headword_raw": "Siné",
      "headword_normalized": "sine",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Vez 2. adj Uno",
      "senses": [
        "s Vez",
        "adj Uno"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002310",
      "headword": "Si’néami",
      "headword_raw": "Si’néami",
      "headword_normalized": "si'neami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj, s",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Todo, toda la gente",
      "senses": [
        "Todo, toda la gente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002311",
      "headword": "Sinibí",
      "headword_raw": "Sinibí",
      "headword_normalized": "sinibi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Siempre",
      "senses": [
        "Siempre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002312",
      "headword": "Sinohui",
      "headword_raw": "Sinohui",
      "headword_normalized": "sinohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Culebras, víboras (de todos tipos)",
      "senses": [
        "Culebras, víboras (de todos tipos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002313",
      "headword": "Sinomí",
      "headword_raw": "Sinomí",
      "headword_normalized": "sinomi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "A veces, de vez en cuando",
      "senses": [
        "A veces, de vez en cuando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002314",
      "headword": "Si’nú",
      "headword_raw": "Si’nú",
      "headword_normalized": "si'nu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj sing",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Distinto, diferente",
      "senses": [
        "Distinto, diferente"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002315",
      "headword": "Si’núrigá",
      "headword_raw": "Si’núrigá",
      "headword_normalized": "si'nuriga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Al contrario",
      "senses": [
        "Al contrario"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002316",
      "headword": "Si’orí",
      "headword_raw": "Si’orí",
      "headword_normalized": "si'ori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Abeja 2. Mosca",
      "senses": [
        "Abeja",
        "Mosca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002317",
      "headword": "Sipá",
      "headword_raw": "Sipá",
      "headword_normalized": "sipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rascar, lijar, raspar, cepillar",
      "senses": [
        "Rascar, lijar, raspar, cepillar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002318",
      "headword": "Sipáami",
      "headword_raw": "Sipáami",
      "headword_normalized": "sipaami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Curandero, hechicero (que raspa una hueja o jícara con un palito y canta)",
      "senses": [
        "Curandero, hechicero (que raspa una hueja o jícara con un palito y canta)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002319",
      "headword": "Sipabú",
      "headword_raw": "Sipabú",
      "headword_normalized": "sipabu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hechizar",
      "senses": [
        "Hechizar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002320",
      "headword": "Siparí",
      "headword_raw": "Siparí",
      "headword_normalized": "sipari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ejote",
      "senses": [
        "Ejote"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002321",
      "headword": "Sipé",
      "headword_raw": "Sipé",
      "headword_normalized": "sipe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de hierba de la milpa",
      "senses": [
        "Tipo de hierba de la milpa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002322",
      "headword": "Sipée",
      "headword_raw": "Sipée",
      "headword_normalized": "sipee",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espejo",
      "senses": [
        "Espejo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002323",
      "headword": "Sipí",
      "headword_raw": "Sipí",
      "headword_normalized": "sipi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enfriarse (p. ej.: comida, agua)",
      "senses": [
        "Enfriarse (p. ej.: comida, agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002324",
      "headword": "Sipichá",
      "headword_raw": "Sipichá",
      "headword_normalized": "sipicha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enfriar (lo que estaba en la lumbre)",
      "senses": [
        "Enfriar (lo que estaba en la lumbre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002325",
      "headword": "Sipirú",
      "headword_raw": "Sipirú",
      "headword_normalized": "sipiru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pelar, mondar",
      "senses": [
        "Pelar, mondar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002326",
      "headword": "Sipiyoni",
      "headword_raw": "Sipiyoni",
      "headword_normalized": "sipiyoni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Sarampión",
      "senses": [
        "Sarampión"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002327",
      "headword": "Sipucha",
      "headword_raw": "Sipucha",
      "headword_normalized": "sipucha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Falda, enaguas",
      "senses": [
        "Falda, enaguas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002328",
      "headword": "Sipura",
      "headword_raw": "Sipura",
      "headword_normalized": "sipura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de encino (con hojas pequeñas)",
      "senses": [
        "Tipo de encino (con hojas pequeñas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002329",
      "headword": "Sipúrahua",
      "headword_raw": "Sipúrahua",
      "headword_normalized": "sipurahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de encino (con hojas pequeñas)",
      "senses": [
        "Tipo de encino (con hojas pequeñas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002330",
      "headword": "Sipurí, sipúruhui",
      "headword_raw": "Sipurí, sipúruhui",
      "headword_normalized": "sipuri, sipuruhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tarántula",
      "senses": [
        "Tarántula"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "sipúruhui"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002331",
      "headword": "Siqué",
      "headword_raw": "Siqué",
      "headword_normalized": "sique",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener brazo",
      "senses": [
        "Tener brazo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002332",
      "headword": "Siquimea",
      "headword_raw": "Siquimea",
      "headword_normalized": "siquimea",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Trasquilará",
      "senses": [
        "Trasquilará"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002333",
      "headword": "Siquiré",
      "headword_raw": "Siquiré",
      "headword_normalized": "siquire",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cortar (con un cuchillo)",
      "senses": [
        "Cortar (con un cuchillo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002334",
      "headword": "Siquiríchi",
      "headword_raw": "Siquiríchi",
      "headword_normalized": "siquirichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gavilán (amarillo, pequeño)",
      "senses": [
        "Gavilán (amarillo, pequeño)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002335",
      "headword": "Sirá",
      "headword_raw": "Sirá",
      "headword_normalized": "sira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lanza (que llevan en semana santa)",
      "senses": [
        "Lanza (que llevan en semana santa)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002336",
      "headword": "Sira",
      "headword_raw": "Sira",
      "headword_normalized": "sira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ir",
      "senses": [
        "Ir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 81,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002337",
      "headword": "Siré",
      "headword_raw": "Siré",
      "headword_normalized": "sire",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cierta mata con hojas angostas que crece en tierra caliente. La usan para hacer canastas, o en semana santa, para hacer flores para la fiesta",
      "senses": [
        "Cierta mata con hojas angostas que crece en tierra caliente. La usan para hacer canastas, o en semana santa, para hacer flores para la fiesta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 81,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002338",
      "headword": "Si’rí",
      "headword_raw": "Si’rí",
      "headword_normalized": "si'ri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ahogarse",
      "senses": [
        "Ahogarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002339",
      "headword": "Siri",
      "headword_raw": "1Siri",
      "headword_normalized": "siri",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tijera",
      "senses": [
        "Tijera"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002340",
      "headword": "Siri",
      "headword_raw": "2Siri",
      "headword_normalized": "siri",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Llegaron",
      "senses": [
        "Llegaron"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002341",
      "headword": "Siríami",
      "headword_raw": "Siríami",
      "headword_normalized": "siriami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gobernador tradicional",
      "senses": [
        "Gobernador tradicional"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002342",
      "headword": "Si’richá",
      "headword_raw": "Si’richá",
      "headword_normalized": "si'richa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de hongo venenoso",
      "senses": [
        "Tipo de hongo venenoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002343",
      "headword": "Si’rú",
      "headword_raw": "Si’rú",
      "headword_normalized": "si'ru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Arrugarse",
      "senses": [
        "Arrugarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002344",
      "headword": "Sirú",
      "headword_raw": "Sirú",
      "headword_normalized": "siru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cazar, pescar",
      "senses": [
        "Cazar, pescar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002345",
      "headword": "Sirúami",
      "headword_raw": "Sirúami",
      "headword_normalized": "siruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cazador",
      "senses": [
        "Cazador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002346",
      "headword": "Si’runá",
      "headword_raw": "Si’runá",
      "headword_normalized": "si'runa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Arrugar, plegar 2. Aflojar",
      "senses": [
        "Arrugar, plegar",
        "Aflojar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002347",
      "headword": "Sisa",
      "headword_raw": "Sisa",
      "headword_normalized": "sisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Llegando",
      "senses": [
        "Llegando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002348",
      "headword": "Sísari",
      "headword_raw": "Sísari",
      "headword_normalized": "sisari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Siguieron haciéndolo",
      "senses": [
        "Siguieron haciéndolo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002349",
      "headword": "Sisí",
      "headword_raw": "Sisí",
      "headword_normalized": "sisi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Imper",
      "classification_family": "Imper",
      "translation_raw": "¡Vénganse!",
      "senses": [
        "¡Vénganse!"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002350",
      "headword": "Sitá",
      "headword_raw": "1Sitá",
      "headword_normalized": "sita",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Resbalarse",
      "senses": [
        "Resbalarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002351",
      "headword": "Sitá",
      "headword_raw": "2Sitá",
      "headword_normalized": "sita",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tinta (colorada, de la tierra, con que se pintan los tambores)",
      "senses": [
        "Tinta (colorada, de la tierra, con que se pintan los tambores)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002352",
      "headword": "Sitágapa",
      "headword_raw": "Sitágapa",
      "headword_normalized": "sitagapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse colorado",
      "senses": [
        "Ponerse colorado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002353",
      "headword": "Sitana",
      "headword_raw": "Sitana",
      "headword_normalized": "sitana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Rojear, enrojecer",
      "senses": [
        "Rojear, enrojecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002354",
      "headword": "Sitánahua",
      "headword_raw": "Sitánahua",
      "headword_normalized": "sitanahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pintar de rojo",
      "senses": [
        "Pintar de rojo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002355",
      "headword": "Sití",
      "headword_raw": "Sití",
      "headword_normalized": "siti",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Feo, que no sirve",
      "senses": [
        "Feo, que no sirve"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002356",
      "headword": "Sitó",
      "headword_raw": "Sitó",
      "headword_normalized": "sito",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Esquina, codo",
      "senses": [
        "Esquina, codo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002357",
      "headword": "Sitochi",
      "headword_raw": "Sitochi",
      "headword_normalized": "sitochi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "En la esquina o rincón",
      "senses": [
        "En la esquina o rincón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002358",
      "headword": "Sitúra",
      "headword_raw": "Sitúra",
      "headword_normalized": "situra",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar redondo",
      "senses": [
        "Estar redondo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002359",
      "headword": "Sitúrami",
      "headword_raw": "Sitúrami",
      "headword_normalized": "siturami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Redondo",
      "senses": [
        "Redondo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002360",
      "headword": "Sitúrohua",
      "headword_raw": "Sitúrohua",
      "headword_normalized": "siturohua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hacer redondo",
      "senses": [
        "Hacer redondo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002361",
      "headword": "Si´yá",
      "headword_raw": "Si´yá",
      "headword_normalized": "si´ya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Suegro",
      "senses": [
        "Suegro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002362",
      "headword": "Siyete",
      "headword_raw": "Siyete",
      "headword_normalized": "siyete",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Llegamos",
      "senses": [
        "Llegamos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002363",
      "headword": "Siyona",
      "headword_raw": "Siyona",
      "headword_normalized": "siyona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ser verde, ser azul",
      "senses": [
        "Ser verde, ser azul"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002364",
      "headword": "Siyónahua",
      "headword_raw": "Siyónahua",
      "headword_normalized": "siyonahua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pintar de verde o de azul",
      "senses": [
        "Pintar de verde o de azul"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002365",
      "headword": "Siyónami",
      "headword_raw": "Siyónami",
      "headword_normalized": "siyonami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Verde, azul",
      "senses": [
        "Verde, azul"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002366",
      "headword": "So",
      "headword_raw": "So",
      "headword_normalized": "so",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cierta clase de palma (la utilizan para hacer tiras delgadas con que se amarran trastrojo y otras cosas)",
      "senses": [
        "Cierta clase de palma (la utilizan para hacer tiras delgadas con que se amarran trastrojo y otras cosas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002367",
      "headword": "Sobá",
      "headword_raw": "Sobá",
      "headword_normalized": "soba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Atascarse",
      "senses": [
        "Atascarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002368",
      "headword": "Socaní",
      "headword_raw": "Socaní",
      "headword_normalized": "socani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar blando",
      "senses": [
        "Estar blando"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002369",
      "headword": "Socorá",
      "headword_raw": "Socorá",
      "headword_normalized": "socora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lagaña",
      "senses": [
        "Lagaña"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002370",
      "headword": "Socorachi",
      "headword_raw": "Socorachi",
      "headword_normalized": "socorachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pájaro carpintero (con cabeza colorada)",
      "senses": [
        "Pájaro carpintero (con cabeza colorada)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002371",
      "headword": "Socuara",
      "headword_raw": "Socuara",
      "headword_normalized": "socuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Calentarse (a la lumbre)",
      "senses": [
        "Calentarse (a la lumbre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002372",
      "headword": "Soguí",
      "headword_raw": "Soguí",
      "headword_normalized": "sogui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Casi",
      "senses": [
        "Casi"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002373",
      "headword": "So’huá",
      "headword_raw": "So’huá",
      "headword_normalized": "so'hua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espinas",
      "senses": [
        "Espinas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002374",
      "headword": "Sohuaca",
      "headword_raw": "Sohuaca",
      "headword_normalized": "sohuaca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Sonar al resoplar o al respirar",
      "senses": [
        "Sonar al resoplar o al respirar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002375",
      "headword": "So’hué",
      "headword_raw": "So’hué",
      "headword_normalized": "so'hue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Golondrina",
      "senses": [
        "Golondrina"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002376",
      "headword": "So’huí, so’uhuí",
      "headword_raw": "So’huí, so’uhuí",
      "headword_normalized": "so'hui, so'uhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Espinarse",
      "senses": [
        "Espinarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "so’uhuí"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002377",
      "headword": "So’huira",
      "headword_raw": "So’huira",
      "headword_normalized": "so'huira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Espinar",
      "senses": [
        "Espinar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002378",
      "headword": "Sojobari",
      "headword_raw": "Sojobari",
      "headword_normalized": "sojobari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Honda",
      "senses": [
        "Honda"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 82,
        "page_end": 82,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002379",
      "headword": "Sojuí",
      "headword_raw": "Sojuí",
      "headword_normalized": "sojui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cornear",
      "senses": [
        "Cornear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002380",
      "headword": "Soma",
      "headword_raw": "Soma",
      "headword_normalized": "soma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Lavarse la cabeza",
      "senses": [
        "Lavarse la cabeza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002381",
      "headword": "Sonó",
      "headword_raw": "Sonó",
      "headword_normalized": "sono",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Rastrojo",
      "senses": [
        "Rastrojo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002382",
      "headword": "Sonorá",
      "headword_raw": "Sonorá",
      "headword_normalized": "sonora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Los pulmones",
      "senses": [
        "Los pulmones"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002383",
      "headword": "Sontarsi",
      "headword_raw": "Sontarsi",
      "headword_normalized": "sontarsi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Soldado",
      "senses": [
        "Soldado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002384",
      "headword": "Sopana",
      "headword_raw": "Sopana",
      "headword_normalized": "sopana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sacar tiras de palma o de cuero",
      "senses": [
        "Sacar tiras de palma o de cuero"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002385",
      "headword": "Sopétami",
      "headword_raw": "Sopétami",
      "headword_normalized": "sopetami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espamto (creen que un muerto sale como un animal)",
      "senses": [
        "Espamto (creen que un muerto sale como un animal)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002386",
      "headword": "Sopichí, supuchí",
      "headword_raw": "Sopichí, supuchí",
      "headword_normalized": "sopichi, supuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Murciélago",
      "senses": [
        "Murciélago"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "supuchí"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002387",
      "headword": "Soporí",
      "headword_raw": "Soporí",
      "headword_normalized": "sopori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Estrella",
      "senses": [
        "Estrella"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002388",
      "headword": "Sopota",
      "headword_raw": "Sopota",
      "headword_normalized": "sopota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pp",
      "classification_family": "Pp",
      "translation_raw": "Despeinado",
      "senses": [
        "Despeinado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002389",
      "headword": "Sorá",
      "headword_raw": "Sorá",
      "headword_normalized": "sora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Yesca del corazón del encino",
      "senses": [
        "Yesca del corazón del encino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002390",
      "headword": "Soró",
      "headword_raw": "Soró",
      "headword_normalized": "soro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tía (hermana mayor del padre)",
      "senses": [
        "Tía (hermana mayor del padre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002391",
      "headword": "Sota",
      "headword_raw": "Sota",
      "headword_normalized": "sota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pudrirse (la madera)",
      "senses": [
        "Pudrirse (la madera)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002392",
      "headword": "Sotóchi",
      "headword_raw": "1Sotóchi",
      "headword_normalized": "sotochi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ratoncito (amarillento, del monte)",
      "senses": [
        "Ratoncito (amarillento, del monte)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002393",
      "headword": "Sotóchi",
      "headword_raw": "2Sotóchi",
      "headword_normalized": "sotochi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Chaparro",
      "senses": [
        "Chaparro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002394",
      "headword": "So’uhuá",
      "headword_raw": "So’uhuá",
      "headword_normalized": "so'uhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espina",
      "senses": [
        "Espina"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002395",
      "headword": "Su",
      "headword_raw": "Su",
      "headword_normalized": "su",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Coser",
      "senses": [
        "Coser"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002396",
      "headword": "Sucú",
      "headword_raw": "Sucú",
      "headword_normalized": "sucu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Raspar, rascarse",
      "senses": [
        "Raspar, rascarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002397",
      "headword": "Sucuchí",
      "headword_raw": "Sucuchí",
      "headword_normalized": "sucuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "En el ombligo",
      "senses": [
        "En el ombligo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002398",
      "headword": "Sucuchú",
      "headword_raw": "Sucuchú",
      "headword_normalized": "sucuchu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pellizcar, rasguñar (con las uñas)",
      "senses": [
        "Pellizcar, rasguñar (con las uñas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002399",
      "headword": "Sucuí",
      "headword_raw": "Sucuí",
      "headword_normalized": "sucui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hormiga",
      "senses": [
        "Hormiga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002400",
      "headword": "Sucuhua",
      "headword_raw": "Sucuhua",
      "headword_normalized": "sucuhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llenar de hormigas",
      "senses": [
        "Llenar de hormigas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002401",
      "headword": "Sucurú",
      "headword_raw": "Sucurú",
      "headword_normalized": "sucuru",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Hechizar",
      "senses": [
        "Hechizar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002402",
      "headword": "Sucurúami",
      "headword_raw": "Sucurúami",
      "headword_normalized": "sucuruami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Hechicero, brujo",
      "senses": [
        "Hechicero, brujo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002403",
      "headword": "Suguí",
      "headword_raw": "Suguí",
      "headword_normalized": "sugui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tesgüino",
      "senses": [
        "Tesgüino"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002404",
      "headword": "Sugura",
      "headword_raw": "Sugura",
      "headword_normalized": "sugura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar mugriento, estar roñoso",
      "senses": [
        "Estar mugriento, estar roñoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002405",
      "headword": "Suhuá",
      "headword_raw": "Suhuá",
      "headword_normalized": "suhua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Acabar (completamente)",
      "senses": [
        "Acabar (completamente)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002406",
      "headword": "Suhuaba",
      "headword_raw": "1Suhuaba",
      "headword_normalized": "suhuaba",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Todo",
      "senses": [
        "Todo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002407",
      "headword": "Suhuaba",
      "headword_raw": "2Suhuaba",
      "headword_normalized": "suhuaba",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Destruir, acabar",
      "senses": [
        "Destruir, acabar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002408",
      "headword": "Suhué",
      "headword_raw": "1Suhué",
      "headword_normalized": "suhue",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Acabar",
      "senses": [
        "Acabar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002409",
      "headword": "Suhué",
      "headword_raw": "2Suhué",
      "headword_normalized": "suhue",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Orilla, borde",
      "senses": [
        "Orilla, borde"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002410",
      "headword": "Su’hué",
      "headword_raw": "Su’hué",
      "headword_normalized": "su'hue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Bonito",
      "senses": [
        "Bonito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002411",
      "headword": "Suhuí",
      "headword_raw": "Suhuí",
      "headword_normalized": "suhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Acabarse 2. pl Morirse",
      "senses": [
        "Acabarse",
        "pl Morirse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002412",
      "headword": "Suhuíami",
      "headword_raw": "Suhuíami",
      "headword_normalized": "suhuiami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cadáveres",
      "senses": [
        "Cadáveres"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002413",
      "headword": "Suhuirá",
      "headword_raw": "Suhuirá",
      "headword_normalized": "suhuira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Orilla",
      "senses": [
        "Orilla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002414",
      "headword": "Sumá",
      "headword_raw": "Sumá",
      "headword_normalized": "suma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Sobar",
      "senses": [
        "Sobar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002415",
      "headword": "Sumuchí",
      "headword_raw": "Sumuchí",
      "headword_normalized": "sumuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chupamirto",
      "senses": [
        "Chupamirto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002416",
      "headword": "Suní",
      "headword_raw": "Suní",
      "headword_normalized": "suni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Terminar, acabar, cumplir",
      "senses": [
        "Terminar, acabar, cumplir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002417",
      "headword": "Suníami",
      "headword_raw": "Suníami",
      "headword_normalized": "suniami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "En todas partes",
      "senses": [
        "En todas partes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002418",
      "headword": "Sunú",
      "headword_raw": "Sunú",
      "headword_normalized": "sunu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Maíz",
      "senses": [
        "Maíz"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002419",
      "headword": "Supuchí",
      "headword_raw": "Supuchí",
      "headword_normalized": "supuchi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Murciélago",
      "senses": [
        "Murciélago"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002420",
      "headword": "Suquí",
      "headword_raw": "Suquí",
      "headword_normalized": "suqui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Ombligo",
      "senses": [
        "Ombligo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002421",
      "headword": "Suquícari",
      "headword_raw": "Suquícari",
      "headword_normalized": "suquicari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pájaro carpintero (pinto)",
      "senses": [
        "Pájaro carpintero (pinto)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002422",
      "headword": "Su’rá",
      "headword_raw": "Su’rá",
      "headword_normalized": "su'ra",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Aflojarse 2. Rebajar la cuenta (fig.)",
      "senses": [
        "Aflojarse",
        "Rebajar la cuenta (fig.)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002423",
      "headword": "Surá",
      "headword_raw": "Surá",
      "headword_normalized": "sura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Corazón",
      "senses": [
        "Corazón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 83,
        "page_end": 83,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002424",
      "headword": "Suré",
      "headword_raw": "Suré",
      "headword_normalized": "sure",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener corazón",
      "senses": [
        "Tener corazón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002425",
      "headword": "Surí",
      "headword_raw": "Surí",
      "headword_normalized": "suri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. No querer convidar 2. No querer dejarle ir",
      "senses": [
        "No querer convidar",
        "No querer dejarle ir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002426",
      "headword": "Su’rina",
      "headword_raw": "Su’rina",
      "headword_normalized": "su'rina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Soltar",
      "senses": [
        "Soltar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002427",
      "headword": "Sutú",
      "headword_raw": "Sutú",
      "headword_normalized": "sutu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Uña, pezuña",
      "senses": [
        "Uña, pezuña"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002428",
      "headword": "Sutubí",
      "headword_raw": "Sutubí",
      "headword_normalized": "sutubi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Manear (a un animal)",
      "senses": [
        "Manear (a un animal)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002429",
      "headword": "Sutubípa",
      "headword_raw": "Sutubípa",
      "headword_normalized": "sutubipa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Soltar (el mecate con que fue maneado)",
      "senses": [
        "Soltar (el mecate con que fue maneado)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002430",
      "headword": "Ta",
      "headword_raw": "1Ta",
      "headword_normalized": "ta",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pedir",
      "senses": [
        "Pedir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002431",
      "headword": "Ta",
      "headword_raw": "2Ta",
      "headword_normalized": "ta",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Chiquito",
      "senses": [
        "Chiquito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002432",
      "headword": "Ta",
      "headword_raw": "3Ta",
      "headword_normalized": "ta",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tocar (un instrumento)",
      "senses": [
        "Tocar (un instrumento)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002433",
      "headword": "Táa",
      "headword_raw": "Táa",
      "headword_normalized": "taa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Chico, infante, pequeño",
      "senses": [
        "Chico, infante, pequeño"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002434",
      "headword": "Táami",
      "headword_raw": "Táami",
      "headword_normalized": "taami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Músico, tocador",
      "senses": [
        "Músico, tocador"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002435",
      "headword": "Tabá",
      "headword_raw": "Tabá",
      "headword_normalized": "taba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Ponerse la zapeta (taparrabo que se lleva en lugar de pantalón)",
      "senses": [
        "Ponerse la zapeta (taparrabo que se lleva en lugar de pantalón)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002436",
      "headword": "Taba",
      "headword_raw": "Taba",
      "headword_normalized": "taba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Luchar",
      "senses": [
        "Luchar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002437",
      "headword": "Tabachi",
      "headword_raw": "1Tabachi",
      "headword_normalized": "tabachi",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Calentar",
      "senses": [
        "Calentar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002438",
      "headword": "Tabachi",
      "headword_raw": "2Tabachi",
      "headword_normalized": "tabachi",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lugar estrecho",
      "senses": [
        "Lugar estrecho"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002439",
      "headword": "Tabachi",
      "headword_raw": "3Tabachi",
      "headword_normalized": "tabachi",
      "homonym_number": 3,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Zapeta (reg.)",
      "senses": [
        "Zapeta (reg.)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002440",
      "headword": "Tábara",
      "headword_raw": "Tábara",
      "headword_normalized": "tabara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S esp",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tabla",
      "senses": [
        "Tabla"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002441",
      "headword": "Tabé",
      "headword_raw": "Tabé",
      "headword_normalized": "tabe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Más chiquito",
      "senses": [
        "Más chiquito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002442",
      "headword": "Tabéara",
      "headword_raw": "Tabéara",
      "headword_normalized": "tabeara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Menor",
      "senses": [
        "Menor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002443",
      "headword": "Taca",
      "headword_raw": "Taca",
      "headword_normalized": "taca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tocar (instrumento musical)",
      "senses": [
        "Tocar (instrumento musical)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002444",
      "headword": "Tamí",
      "headword_raw": "Tamí",
      "headword_normalized": "tami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Me, a mi",
      "senses": [
        "Me, a mi"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002445",
      "headword": "Tamujé",
      "headword_raw": "Tamujé",
      "headword_normalized": "tamuje",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Nosotros",
      "senses": [
        "Nosotros"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002446",
      "headword": "Tamujé níhuara",
      "headword_raw": "Tamujé níhuara",
      "headword_normalized": "tamuje nihuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Nuestro",
      "senses": [
        "Nuestro"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002447",
      "headword": "Tamuro",
      "headword_raw": "Tamuro",
      "headword_normalized": "tamuro",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Mudo",
      "senses": [
        "Mudo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002448",
      "headword": "Tana",
      "headword_raw": "Tana",
      "headword_normalized": "tana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Pedir",
      "senses": [
        "Pedir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002449",
      "headword": "Tanehua",
      "headword_raw": "Tanehua",
      "headword_normalized": "tanehua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Fiar",
      "senses": [
        "Fiar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002450",
      "headword": "Tanehui",
      "headword_raw": "Tanehui",
      "headword_normalized": "tanehui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Prestar",
      "senses": [
        "Prestar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002451",
      "headword": "Tani",
      "headword_raw": "Tani",
      "headword_normalized": "tani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Rogar",
      "senses": [
        "Rogar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002452",
      "headword": "Tapa",
      "headword_raw": "Tapa",
      "headword_normalized": "tapa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Acarrear, traer (en las manos)",
      "senses": [
        "Acarrear, traer (en las manos)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002453",
      "headword": "Tará",
      "headword_raw": "Tará",
      "headword_normalized": "tara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Contar",
      "senses": [
        "Contar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002454",
      "headword": "Tarapé",
      "headword_raw": "Tarapé",
      "headword_normalized": "tarape",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "No",
      "senses": [
        "No"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002455",
      "headword": "Tarari",
      "headword_raw": "Tarari",
      "headword_normalized": "tarari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Semana",
      "senses": [
        "Semana"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002456",
      "headword": "Tarí",
      "headword_raw": "1Tarí",
      "headword_normalized": "tari",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Semilla (para sembrar)",
      "senses": [
        "Semilla (para sembrar)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002457",
      "headword": "Tarí",
      "headword_raw": "2Tarí",
      "headword_normalized": "tari",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Apuesta",
      "senses": [
        "Apuesta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002458",
      "headword": "Tasi",
      "headword_raw": "Tasi",
      "headword_normalized": "tasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "No",
      "senses": [
        "No"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002459",
      "headword": "Tasina",
      "headword_raw": "Tasina",
      "headword_normalized": "tasina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Por el arroyo abajito",
      "senses": [
        "Por el arroyo abajito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002460",
      "headword": "Tásirapé",
      "headword_raw": "Tásirapé",
      "headword_normalized": "tasirape",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "No",
      "senses": [
        "No"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002461",
      "headword": "Tata",
      "headword_raw": "Tata",
      "headword_normalized": "tata",
      "homonym_number": null,
      "classification": "s",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Padre",
      "senses": [
        "Padre"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002462",
      "headword": "Te",
      "headword_raw": "Te",
      "headword_normalized": "te",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tejer, extender (hilos para tejer)",
      "senses": [
        "Tejer, extender (hilos para tejer)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002463",
      "headword": "Teca",
      "headword_raw": "Teca",
      "headword_normalized": "teca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Afinar el violín",
      "senses": [
        "Afinar el violín"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002464",
      "headword": "Técara",
      "headword_raw": "Técara",
      "headword_normalized": "tecara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cuerda de violín",
      "senses": [
        "Cuerda de violín"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002465",
      "headword": "Técuri",
      "headword_raw": "Técuri",
      "headword_normalized": "tecuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S pl",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Borrachos",
      "senses": [
        "Borrachos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002466",
      "headword": "Téeribi",
      "headword_raw": "Téeribi",
      "headword_normalized": "teeribi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Poco tiempo",
      "senses": [
        "Poco tiempo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002467",
      "headword": "Témari",
      "headword_raw": "Témari",
      "headword_normalized": "temari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Jóvenes",
      "senses": [
        "Jóvenes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002468",
      "headword": "Tera",
      "headword_raw": "Tera",
      "headword_normalized": "tera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Telar",
      "senses": [
        "Telar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 84,
        "page_end": 84,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002469",
      "headword": "Teri",
      "headword_raw": "Teri",
      "headword_normalized": "teri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Corto",
      "senses": [
        "Corto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002470",
      "headword": "Térico",
      "headword_raw": "Térico",
      "headword_normalized": "terico",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Al rato, ahorita",
      "senses": [
        "Al rato, ahorita"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002471",
      "headword": "Teta",
      "headword_raw": "Teta",
      "headword_normalized": "teta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Medir por comparación",
      "senses": [
        "Medir por comparación"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002472",
      "headword": "Tétari",
      "headword_raw": "Tétari",
      "headword_normalized": "tetari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "La medida, el plazo",
      "senses": [
        "La medida, el plazo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002473",
      "headword": "Tibá",
      "headword_raw": "Tibá",
      "headword_normalized": "tiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Aplastarse (un animalito en la trampa de piedras)",
      "senses": [
        "Aplastarse (un animalito en la trampa de piedras)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002474",
      "headword": "Tibí",
      "headword_raw": "Tibí",
      "headword_normalized": "tibi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. quedar, sobrar 2. Permanecer",
      "senses": [
        "quedar, sobrar",
        "Permanecer"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002475",
      "headword": "Tibú",
      "headword_raw": "Tibú",
      "headword_normalized": "tibu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cuidar, vigilar",
      "senses": [
        "Cuidar, vigilar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002476",
      "headword": "Tibuta",
      "headword_raw": "Tibuta",
      "headword_normalized": "tibuta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Guardar, proteger, vigilar",
      "senses": [
        "Guardar, proteger, vigilar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002477",
      "headword": "Tibútana",
      "headword_raw": "Tibútana",
      "headword_normalized": "tibutana",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Encomendar",
      "senses": [
        "Encomendar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002478",
      "headword": "Tubútari",
      "headword_raw": "Tubútari",
      "headword_normalized": "tubutari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espantajo, espantapájaros",
      "senses": [
        "Espantajo, espantapájaros"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002479",
      "headword": "Tichí",
      "headword_raw": "Tichí",
      "headword_normalized": "tichi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Peinar",
      "senses": [
        "Peinar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002480",
      "headword": "Tigó, ticó",
      "headword_raw": "Tigó, ticó",
      "headword_normalized": "tigo, tico",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Cercar, hacer (con piedra)",
      "senses": [
        "Cercar, hacer (con piedra)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "ticó"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002481",
      "headword": "Tiguina",
      "headword_raw": "Tiguina",
      "headword_normalized": "tiguina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Descender",
      "senses": [
        "Descender"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002482",
      "headword": "Tihué",
      "headword_raw": "Tihué",
      "headword_normalized": "tihue",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Muchacha",
      "senses": [
        "Muchacha"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002483",
      "headword": "Tinicha",
      "headword_raw": "Tinicha",
      "headword_normalized": "tinicha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Burlar, repetir (la mism cosa que uno dice)",
      "senses": [
        "Burlar, repetir (la mism cosa que uno dice)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002484",
      "headword": "Tiquina",
      "headword_raw": "Tiquina",
      "headword_normalized": "tiquina",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Se bajan",
      "senses": [
        "Se bajan"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002485",
      "headword": "Tisó",
      "headword_raw": "Tisó",
      "headword_normalized": "tiso",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Usar bastón",
      "senses": [
        "Usar bastón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002486",
      "headword": "Tisóta",
      "headword_raw": "Tisóta",
      "headword_normalized": "tisota",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Caminar con bastón",
      "senses": [
        "Caminar con bastón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002487",
      "headword": "Tisora",
      "headword_raw": "Tisora",
      "headword_normalized": "tisora",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Bastón, bordón",
      "senses": [
        "Bastón, bordón"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002488",
      "headword": "Tisúhuati",
      "headword_raw": "Tisúhuati",
      "headword_normalized": "tisuhuati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Pobres",
      "senses": [
        "Pobres"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002489",
      "headword": "To",
      "headword_raw": "1To",
      "headword_normalized": "to",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar, tomar",
      "senses": [
        "Llevar, tomar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002490",
      "headword": "To",
      "headword_raw": "2To",
      "headword_normalized": "to",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enterrar",
      "senses": [
        "Enterrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002491",
      "headword": "Tobá",
      "headword_raw": "Tobá",
      "headword_normalized": "toba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Atascarse",
      "senses": [
        "Atascarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002492",
      "headword": "Tócuhui",
      "headword_raw": "Tócuhui",
      "headword_normalized": "tocuhui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Maíz (nacido para hacer tesgüino)",
      "senses": [
        "Maíz (nacido para hacer tesgüino)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002493",
      "headword": "Tochapi",
      "headword_raw": "Tochapi",
      "headword_normalized": "tochapi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Pajarito (con pico fino; andan en muchos juntos; vienen en el tiempo de frío)",
      "senses": [
        "Pajarito (con pico fino; andan en muchos juntos; vienen en el tiempo de frío)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002494",
      "headword": "Tohuí",
      "headword_raw": "Tohuí",
      "headword_normalized": "tohui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Muchacho, niño",
      "senses": [
        "Muchacho, niño"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002495",
      "headword": "Toná",
      "headword_raw": "Toná",
      "headword_normalized": "tona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner parado",
      "senses": [
        "Poner parado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002496",
      "headword": "Tónari",
      "headword_raw": "Tónari",
      "headword_normalized": "tonari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Comida (de carne cocida)",
      "senses": [
        "Comida (de carne cocida)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002497",
      "headword": "Toni",
      "headword_raw": "Toni",
      "headword_normalized": "toni",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Horcón, piedra parada, poste",
      "senses": [
        "Horcón, piedra parada, poste"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002498",
      "headword": "Toreta",
      "headword_raw": "Toreta",
      "headword_normalized": "toreta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Cacarear",
      "senses": [
        "Cacarear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002499",
      "headword": "Torí",
      "headword_raw": "Torí",
      "headword_normalized": "tori",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Gallina, pollo",
      "senses": [
        "Gallina, pollo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002500",
      "headword": "Tosácami",
      "headword_raw": "Tosácami",
      "headword_normalized": "tosacami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj pl",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Blancos",
      "senses": [
        "Blancos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002501",
      "headword": "Tu",
      "headword_raw": "1Tu",
      "headword_normalized": "tu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Abajo (por el arroyo)",
      "senses": [
        "Abajo (por el arroyo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002502",
      "headword": "Tu",
      "headword_raw": "2Tu",
      "headword_normalized": "tu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Traer agua, sacar agua con una hueja",
      "senses": [
        "Traer agua, sacar agua con una hueja"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002503",
      "headword": "Tuca",
      "headword_raw": "Tuca",
      "headword_normalized": "tuca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Asar en las cenizas",
      "senses": [
        "Asar en las cenizas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002504",
      "headword": "Túcami",
      "headword_raw": "Túcami",
      "headword_normalized": "tucami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Asado",
      "senses": [
        "Asado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002505",
      "headword": "Tucua",
      "headword_raw": "Tucua",
      "headword_normalized": "tucua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Desde abajo",
      "senses": [
        "Desde abajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002506",
      "headword": "Tumujé",
      "headword_raw": "Tumujé",
      "headword_normalized": "tumuje",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Nosotros",
      "senses": [
        "Nosotros"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002507",
      "headword": "Turio",
      "headword_raw": "Turio",
      "headword_normalized": "turio",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Trigo",
      "senses": [
        "Trigo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002508",
      "headword": "Turupa",
      "headword_raw": "Turupa",
      "headword_normalized": "turupa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tropezar",
      "senses": [
        "Tropezar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002509",
      "headword": "Tutuburi",
      "headword_raw": "Tutuburi",
      "headword_normalized": "tutuburi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Baile indígena",
      "senses": [
        "Baile indígena"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002510",
      "headword": "Túrusi, tútusi",
      "headword_raw": "Túrusi, tútusi",
      "headword_normalized": "turusi, tutusi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de mata que lleva una frutita",
      "senses": [
        "Tipo de mata que lleva una frutita"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "tútusi"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 85,
        "page_end": 85,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002511",
      "headword": "Uba, huiba",
      "headword_raw": "Uba, huiba",
      "headword_normalized": "uba, huiba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Bañarse",
      "senses": [
        "Bañarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "huiba"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002512",
      "headword": "Úca, úcari",
      "headword_raw": "Úca, úcari",
      "headword_normalized": "uca, ucari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Espinazo",
      "senses": [
        "Espinazo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "úcari"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002513",
      "headword": "Ucú",
      "headword_raw": "Ucú",
      "headword_normalized": "ucu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Llover",
      "senses": [
        "Llover"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002514",
      "headword": "Ucuá",
      "headword_raw": "Ucuá",
      "headword_normalized": "ucua",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lágrima",
      "senses": [
        "Lágrima"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002515",
      "headword": "Ucuí",
      "headword_raw": "Ucuí",
      "headword_normalized": "ucui",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Lluvia",
      "senses": [
        "Lluvia"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002516",
      "headword": "Ucuné",
      "headword_raw": "Ucuné",
      "headword_normalized": "ucune",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tienen maridos",
      "senses": [
        "Tienen maridos"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002517",
      "headword": "Uchá",
      "headword_raw": "Uchá",
      "headword_normalized": "ucha",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Poner parado (animal, caja boca abajo, persona agachada, cualquier cosa en cuatro patas)",
      "senses": [
        "Poner parado (animal, caja boca abajo, persona agachada, cualquier cosa en cuatro patas)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002518",
      "headword": "Uchaba",
      "headword_raw": "Uchaba",
      "headword_normalized": "uchaba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Parar",
      "senses": [
        "Parar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002519",
      "headword": "Uché",
      "headword_raw": "Uché",
      "headword_normalized": "uche",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Untar, ungir, frotar 2. Vacunar 3. Cargar (a un animal), echar carga",
      "senses": [
        "Untar, ungir, frotar",
        "Vacunar",
        "Cargar (a un animal), echar carga"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002520",
      "headword": "Uchíi",
      "headword_raw": "Uchíi",
      "headword_normalized": "uchii",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Estrecho, angostito",
      "senses": [
        "Estrecho, angostito"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002521",
      "headword": "Uchú",
      "headword_raw": "1Uchú",
      "headword_normalized": "uchu",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar parado (animal, barco, camión de carga, persona agachada)",
      "senses": [
        "Estar parado (animal, barco, camión de carga, persona agachada)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002522",
      "headword": "Uchú",
      "headword_raw": "2Uchú",
      "headword_normalized": "uchu",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Chupar, besar 2. Picar, picotear",
      "senses": [
        "Chupar, besar",
        "Picar, picotear"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002523",
      "headword": "Uchucha",
      "headword_raw": "1Uchucha",
      "headword_normalized": "uchucha",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Poner parado (en las cuatro patas) 2. Dejar los animales",
      "senses": [
        "Poner parado (en las cuatro patas)",
        "Dejar los animales"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002524",
      "headword": "Uchucha",
      "headword_raw": "2Uchucha",
      "headword_normalized": "uchucha",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Traducir (al tarahumara o al español)",
      "senses": [
        "Traducir (al tarahumara o al español)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002525",
      "headword": "Uchupa",
      "headword_raw": "Uchupa",
      "headword_normalized": "uchupa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Pararse de cuatro patas",
      "senses": [
        "Pararse de cuatro patas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002526",
      "headword": "Uchurí",
      "headword_raw": "Uchurí",
      "headword_normalized": "uchuri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Tipo de nopal que florece",
      "senses": [
        "Tipo de nopal que florece"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002527",
      "headword": "Uchurisa",
      "headword_raw": "Uchurisa",
      "headword_normalized": "uchurisa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Volver loco",
      "senses": [
        "Volver loco"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002528",
      "headword": "Uchuta",
      "headword_raw": "Uchuta",
      "headword_normalized": "uchuta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Andan parados en cuatro patas",
      "senses": [
        "Andan parados en cuatro patas"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002529",
      "headword": "Ujuma",
      "headword_raw": "Ujuma",
      "headword_normalized": "ujuma",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Correr",
      "senses": [
        "Correr"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002530",
      "headword": "U’lú",
      "headword_raw": "U’lú",
      "headword_normalized": "u'lu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt pl",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "1. Tirar 2. Llevar (el agua)",
      "senses": [
        "Tirar",
        "Llevar (el agua)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002531",
      "headword": "Umí",
      "headword_raw": "Umí",
      "headword_normalized": "umi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Cintura",
      "senses": [
        "Cintura"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002532",
      "headword": "Umirá",
      "headword_raw": "Umirá",
      "headword_normalized": "umira",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "El último llano para abajo",
      "senses": [
        "El último llano para abajo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002533",
      "headword": "Umpá",
      "headword_raw": "Umpá",
      "headword_normalized": "umpa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Perder (en el juego)",
      "senses": [
        "Perder (en el juego)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002534",
      "headword": "Umú",
      "headword_raw": "Umú",
      "headword_normalized": "umu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Tirar flecha o balazo",
      "senses": [
        "Tirar flecha o balazo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002535",
      "headword": "Umugusa",
      "headword_raw": "Umugusa",
      "headword_normalized": "umugusa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Desmayarse",
      "senses": [
        "Desmayarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002536",
      "headword": "Umuri",
      "headword_raw": "1Umuri",
      "headword_normalized": "umuri",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Bisabuelo, bisnieto",
      "senses": [
        "Bisabuelo, bisnieto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002537",
      "headword": "Umuri",
      "headword_raw": "2Umuri",
      "headword_normalized": "umuri",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Canasta (con tapadera)",
      "senses": [
        "Canasta (con tapadera)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002538",
      "headword": "Upé",
      "headword_raw": "Upé",
      "headword_normalized": "upe",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Tener esposa",
      "senses": [
        "Tener esposa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002539",
      "headword": "Upí",
      "headword_raw": "Upí",
      "headword_normalized": "upi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Esposa",
      "senses": [
        "Esposa"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002540",
      "headword": "Upima",
      "headword_raw": "Upima",
      "headword_normalized": "upima",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enviudar (hombre)",
      "senses": [
        "Enviudar (hombre)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002541",
      "headword": "Upímami",
      "headword_raw": "Upímami",
      "headword_normalized": "upimami",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S sing",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Viudo",
      "senses": [
        "Viudo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002542",
      "headword": "Upuyari",
      "headword_raw": "Upuyari",
      "headword_normalized": "upuyari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Salimos (del trabajo)",
      "senses": [
        "Salimos (del trabajo)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002543",
      "headword": "Uré",
      "headword_raw": "Uré",
      "headword_normalized": "ure",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Fresno (árbol)",
      "senses": [
        "Fresno (árbol)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002544",
      "headword": "Urí",
      "headword_raw": "Urí",
      "headword_normalized": "uri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Barranca",
      "senses": [
        "Barranca"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002545",
      "headword": "Urúbasi",
      "headword_raw": "Urúbasi",
      "headword_normalized": "urubasi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Madroño (arbusto)",
      "senses": [
        "Madroño (arbusto)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 86,
        "page_end": 86,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002546",
      "headword": "Usá",
      "headword_raw": "1Usá",
      "headword_normalized": "usa",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Azuzar (al perro)",
      "senses": [
        "Azuzar (al perro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002547",
      "headword": "Usá",
      "headword_raw": "2Usá",
      "headword_normalized": "usa",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Cogido, agarrado",
      "senses": [
        "Cogido, agarrado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002548",
      "headword": "Usani",
      "headword_raw": "Usani",
      "headword_normalized": "usani",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Seis",
      "senses": [
        "Seis"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002549",
      "headword": "Usansa",
      "headword_raw": "Usansa",
      "headword_normalized": "usansa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Sexto",
      "senses": [
        "Sexto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002550",
      "headword": "Usansa macoy",
      "headword_raw": "Usansa macoy",
      "headword_normalized": "usansa macoy",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Sesenta",
      "senses": [
        "Sesenta"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002551",
      "headword": "Usí",
      "headword_raw": "Usí",
      "headword_normalized": "usi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Arriba por el arroyo",
      "senses": [
        "Arriba por el arroyo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002552",
      "headword": "Usú",
      "headword_raw": "Usú",
      "headword_normalized": "usu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "1. Abuela materna 2. Nieta de la abuela",
      "senses": [
        "Abuela materna",
        "Nieta de la abuela"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002553",
      "headword": "Usuta",
      "headword_raw": "Usuta",
      "headword_normalized": "usuta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Zurdo",
      "senses": [
        "Zurdo"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002554",
      "headword": "´Ya",
      "headword_raw": "´Ya",
      "headword_normalized": "´ya",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Dar, convidar",
      "senses": [
        "Dar, convidar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002555",
      "headword": "Yáatari",
      "headword_raw": "Yáatari",
      "headword_normalized": "yaatari",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "De repente (en futuro)",
      "senses": [
        "De repente (en futuro)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002556",
      "headword": "Yáati",
      "headword_raw": "Yáati",
      "headword_normalized": "yaati",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Inmediatamente, pronto",
      "senses": [
        "Inmediatamente, pronto"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002557",
      "headword": "‘Yé",
      "headword_raw": "‘Yé",
      "headword_normalized": "'ye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Quitar",
      "senses": [
        "Quitar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002558",
      "headword": "Ye",
      "headword_raw": "Ye",
      "headword_normalized": "ye",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adv",
      "classification_family": "Adv",
      "translation_raw": "Por allá, alrededor",
      "senses": [
        "Por allá, alrededor"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002559",
      "headword": "Yéachi",
      "headword_raw": "Yéachi",
      "headword_normalized": "yeachi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "1. Abierto (puerta, ventana) 2. Abertura (de la puerta)",
      "senses": [
        "Abierto (puerta, ventana)",
        "Abertura (de la puerta)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002560",
      "headword": "‘Yeba",
      "headword_raw": "‘Yeba",
      "headword_normalized": "'yeba",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Trer (para alguien)",
      "senses": [
        "Trer (para alguien)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002561",
      "headword": "‘Yeca",
      "headword_raw": "‘Yeca",
      "headword_normalized": "'yeca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Engañar, decir mentiras",
      "senses": [
        "Engañar, decir mentiras"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002562",
      "headword": "Yema",
      "headword_raw": "Yema",
      "headword_normalized": "yema",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Estar vertiginoso",
      "senses": [
        "Estar vertiginoso"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002563",
      "headword": "‘Yemi",
      "headword_raw": "‘Yemi",
      "headword_normalized": "'yemi",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Ustedes",
      "senses": [
        "Ustedes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002564",
      "headword": "‘Yemi níhuara",
      "headword_raw": "‘Yemi níhuara",
      "headword_normalized": "'yemi nihuara",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Pron pos",
      "classification_family": "Pron",
      "translation_raw": "Vuestro, de ustedes",
      "senses": [
        "Vuestro, de ustedes"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002565",
      "headword": "‘Yena",
      "headword_raw": "‘Yena",
      "headword_normalized": "'yena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi pl",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Andar",
      "senses": [
        "Andar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002566",
      "headword": "Yena",
      "headword_raw": "Yena",
      "headword_normalized": "yena",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "Andar",
      "senses": [
        "Andar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002567",
      "headword": "Yepu",
      "headword_raw": "Yepu",
      "headword_normalized": "yepu",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Interr",
      "classification_family": "Interr",
      "translation_raw": "¿Quién?",
      "senses": [
        "¿Quién?"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002568",
      "headword": "‘Yera",
      "headword_raw": "‘Yera",
      "headword_normalized": "'yera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "",
      "classification_family": "Sin clasificar",
      "translation_raw": "1. s Puerta (lo que cierra) 2. vt Cercar, cerrar, encerrar",
      "senses": [
        "s Puerta (lo que cierra)",
        "vt Cercar, cerrar, encerrar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002569",
      "headword": "Yera",
      "headword_raw": "Yera",
      "headword_normalized": "yera",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Invitar",
      "senses": [
        "Invitar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002570",
      "headword": "Yeri",
      "headword_raw": "Yeri",
      "headword_normalized": "yeri",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Conducir",
      "senses": [
        "Conducir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002571",
      "headword": "‘Yeta",
      "headword_raw": "‘Yeta",
      "headword_normalized": "'yeta",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Adj",
      "classification_family": "Adj",
      "translation_raw": "Cerrado",
      "senses": [
        "Cerrado"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002572",
      "headword": "Yiri",
      "headword_raw": "1Yiri",
      "headword_normalized": "yiri",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Clase",
      "senses": [
        "Clase"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002573",
      "headword": "Yiri",
      "headword_raw": "2Yiri",
      "headword_normalized": "yiri",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "S",
      "classification_family": "S",
      "translation_raw": "Semejanza",
      "senses": [
        "Semejanza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002574",
      "headword": "Yo",
      "headword_raw": "Yo",
      "headword_normalized": "yo",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi sing",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Enojarse",
      "senses": [
        "Enojarse"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002575",
      "headword": "Yoca",
      "headword_raw": "Yoca",
      "headword_normalized": "yoca",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Teñir",
      "senses": [
        "Teñir"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002576",
      "headword": "Yona",
      "headword_raw": "Yona",
      "headword_normalized": "yona",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Regañar",
      "senses": [
        "Regañar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002577",
      "headword": "Yora",
      "headword_raw": "1Yora",
      "headword_normalized": "yora",
      "homonym_number": 1,
      "classification": "Vt sing",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Enojar",
      "senses": [
        "Enojar"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002578",
      "headword": "Yora",
      "headword_raw": "2Yora",
      "headword_normalized": "yora",
      "homonym_number": 2,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "Inclinar la cabeza",
      "senses": [
        "Inclinar la cabeza"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002579",
      "headword": "Yuhua, yuga",
      "headword_raw": "Yuhua, yuga",
      "headword_normalized": "yuhua, yuga",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Conj",
      "classification_family": "Conj",
      "translation_raw": "Con",
      "senses": [
        "Con"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [
        "yuga"
      ],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002580",
      "headword": "Yura",
      "headword_raw": "Yura",
      "headword_normalized": "yura",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vi",
      "classification_family": "Vi",
      "translation_raw": "1. Guiar 2. Llevar de compañero (en un viaje)",
      "senses": [
        "Guiar",
        "Llevar de compañero (en un viaje)"
      ],
      "examples": [],
      "variants": [],
      "comments_raw": "",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    },
    {
      "record_id": "RD-002581",
      "headword": "Yusa",
      "headword_raw": "Yusa",
      "headword_normalized": "yusa",
      "homonym_number": null,
      "classification": "Vt",
      "classification_family": "Vt",
      "translation_raw": "Llevar a otro al caer (personas o cosas)",
      "senses": [
        "Llevar a otro al caer (personas o cosas)"
      ],
      "examples": [
        "Echi rité auchecho biré huarú rité yúsari. Esa piedra que rodó se llevó otra piedra grande también"
      ],
      "variants": [],
      "comments_raw": "Echi rité auchecho biré huarú rité yúsari. Esa piedra que rodó se llevó otra piedra grande también",
      "provenance": {
        "source_code": "SRC-02",
        "source_document": "DICCIONARIO raramuri.pdf",
        "page_start": 87,
        "page_end": 87,
        "transcription_status": "Transcrito"
      },
      "publication_status": "Autorizada para difusión",
      "validation_status": "Pendiente de validación lingüística"
    }
  ]
}
